- Haberler
- Bilim Teknoloji
- Karanlık Maddenin Sırrı Bu Keşifle Çözülebilir mi?
Karanlık Maddenin Sırrı Bu Keşifle Çözülebilir mi?
CERN'deki Büyük Hadron Çarpıştırıcısı'nda gerçekleştirilen deneylerde, atomdan 100 milyar kat daha küçük boyutlara karşılık gelen 'zepteevren' ölçeğinde ilk sinyaller tespit edildi. Bilim insanları, keşfin karanlık madde ve evrenin işleyişine ilişkin yeni araştırmaların önünü açabileceğini belirtiyor.
Haberin Özeti
- • CERN’deki Büyük Hadron Çarpıştırıcısı deneylerinde, atomdan 100 milyar kat daha küçük zepteevren ölçeğine ilişkin ilk sinyaller tespit edildi.
- • Güzellik kuarkı üzerinde yapılan incelemelerin, karanlık maddenin araştırılmasına ve yeni parçacıkların keşfine katkı sağlayabileceği değerlendiriliyor.
- • Dedektör kapasitesini 10 kat artıracak güncelleme planlanırken İngiltere’nin finansman desteğini çekmesi, araştırmadaki rolünü riske soktu.
İsviçre ile Fransa arasındaki sınırda faaliyet gösteren Avrupa Nükleer Araştırma Merkezi (CERN), parçacık fiziğinde önemli bir gelişmeye ev sahipliği yaptı. Büyük Hadron Çarpıştırıcısı’nda (LHC) yürütülen deneyler sırasında, bugüne kadar incelenen en küçük fiziksel ölçeklerden birine ait sinyaller elde edildi. Cambridge Üniversitesi öncülüğünde gerçekleştirilen araştırmada, atom boyutunun yaklaşık 100 milyar kat altındaki bir ölçekte inceleme yapıldı. Fizik dünyasında “zepteevren” olarak adlandırılan bu alanın araştırılması, maddenin temel yapısına ve evrenin çalışma biçimine ilişkin mevcut teorilerin yeniden değerlendirilmesine katkı sağlayabilir.
Karanlık Madde Araştırmasında Güzellik Kuarkı Mercek Altında
Bilim insanlarının üzerinde çalıştığı konuların başında, evrenin önemli bir bölümünü oluşturduğu düşünülen karanlık madde geliyor. Doğrudan gözlemlenemeyen bu maddenin varlığı, çevresindeki cisimler üzerinde oluşturduğu kütle çekim etkileri üzerinden anlaşılıyor. Araştırmada, yüksek enerjili parçacık çarpışmalarının ardından ortaya çıkan ve “güzellik kuarkı” olarak bilinen parçacıklar incelendi. Varlığını saniyenin trilyonda birinden daha kısa süre koruyabilen bu parçacığın etkileşimleri, son derece küçük mesafelerde analiz edildi. Böylece metrenin milyarda birinin trilyonda biri düzeyindeki hareketlere ilişkin veriler elde edildi. Veri analizini yürüten Cambridge Üniversitesi araştırmacısı Dr. Harry Cliff, söz konusu parçacıkların karanlık maddeye ilişkin izleri ortaya çıkarma konusunda daha hassas sonuçlar sunabileceğine dikkat çekti. Cliff, zepteevren ölçeğinde elde edilen bulguların yeni parçacıkların davranışlarını incelemek için önemli bir fırsat oluşturduğunu belirterek araştırmaların bu yönde ilerlemesini hedeflediklerini ifade etti.
İngiltere’nin Finansman Kararı Araştırmayı Etkileyebilir
Bilimsel keşfin ardından projenin geleceğine ilişkin finansman tartışmaları da gündeme geldi. Araştırmaya katılan 28 ülke, kullanılan dedektörün kapasitesini 10 kat artırması planlanan ve 150 milyon sterlin bütçeye sahip güncelleme çalışması üzerinde uzlaştı. Ancak İngiltere Araştırma ve Yenilik Kurumu (UKRI), geçen yıl projeye yönelik finansman desteğini geri çekeceğini açıkladı. Kurumun yaz aylarında Jodrell Bank Lovell teleskobu da dahil olmak üzere parçacık fiziği ve astronomi alanındaki başka projelerde de bütçe kesintisine gitmesi, İngiltere'nin bilimsel çalışmalardaki rolüne ilişkin endişeleri artırdı. Uluslararası LHCb iş birliğinin başındaki Profesör Tim Gershon, finansman kararının İngiltere'nin araştırmalara tam katılımını riske attığını belirtti. Gershon, ülkenin gelecekte gerçekleştirilebilecek önemli bilimsel keşiflerin dışında kalabileceği uyarısında bulundu. Fizikçi Profesör Brian Cox da bütçe kesintilerine tepki göstererek İngiltere'nin bilim alanındaki öncü konumundan uzaklaşmasının uluslararası itibarını olumsuz etkileyebileceğini dile getirdi.
Bakmadan Geçme
