Malatya'da Badem Üretimi Büyüyor! Tek Sorun Pazar Bulmak

Malatya’nın Darende ilçesine bağlı Yeniköy Mahallesi’nde badem hasadı hareketliliği yaşanıyor. Sayıları 200 bini aşan ağaçlardan ürün toplayan üreticiler, verimli sezona rağmen pazarlama konusunda istedikleri noktaya ulaşamadıklarını belirtiyor. Bademin kilogramını 140 liradan satan üreticiler, fiyatın 150-160 liraya yükselmesini beklerken ürünün işlenerek daha yüksek katma değerle satılması için ortak tesis kurulmasını talep ediyor.

Yeniköy’de Badem Üretimi Her Yıl Artıyor

Darende’nin Yeniköy Mahallesi’nde badem yetiştiriciliği giderek daha fazla üreticinin ilgisini çekiyor. Her yıl yaklaşık 15 ila 20 bin yeni fidanın dikildiği mahallede, genişleyen bahçelerle birlikte üretim kapasitesi de büyüyor. Bu yılki hasadın verimli geçtiğini belirten üretici Hamit Baş, bademde kayısıya kıyasla daha bereketli bir sezon yaşadıklarını ifade etti. Kendi bahçesinde yaklaşık  bin 100 ila bin 150 badem ağacı bulunduğunu aktaran Baş, bu yıl 8 ila 10 ton arasında ürün almayı hedefliyor. Bölgenin toprak ve iklim koşullarının badem yetiştiriciliğine elverişli olduğunu vurgulayan üretici, mevcut gelişimin sürmesi halinde Yeniköy’ün önemli üretim merkezlerinden biri haline gelebileceğini dile getirdi.

Üretim Artıyor, Pazarlama Sorunu Sürüyor

Badem bahçelerinin çoğalmasına karşın ürünün alıcıya ulaştırılması, üreticilerin öncelikli sorunları arasında yer alıyor. Hamit Baş, Malatya çevresinde badem alımının sınırlı kaldığını, ürünün daha çok Gaziantep, Adıyaman ve Şanlıurfa gibi illerde pazar bulduğunu belirtti. Kayısıda yıllardır oluşan ticaret ağının bademde aynı ölçüde gelişmediğine dikkat çeken Baş, üreticilerin ürünlerini değerlendirebilecekleri daha geniş bir pazara ihtiyaç duyduğunu söyledi. Bölgedeki üretimin sürdürülebilir olması için alım kanallarının güçlendirilmesini ve üreticilere destek verilmesini istedi.

Titreşimli Makineler Hasadı Kolaylaştırıyor

Yeniköy’de badem hasadında teknolojik ekipmanların kullanımı da yaygınlaşıyor. Üretici Turgut Doğan, ağaçları titreşim yoluyla silkeleyen makinelerin iş gücü ihtiyacını azalttığını ve hasat süresini kısalttığını anlattı. Geçmişte dalların sırıklarla silkelenerek ürün toplandığını belirten Doğan, makine kullanımının üreticilere önemli kolaylık sağladığını ifade etti. Hasat zamanının doğru belirlenmesinin de büyük önem taşıdığını kaydeden Doğan, bademlerin yeterince olgunlaşmadan silkelenmesinin ürüne zarar verebileceğini söyledi. Hava koşullarına bağlı olarak ekim ayının son günleriyle kasım ayının ilk haftasına kadar devam eden hasatta yağışlar da çalışma takvimini etkileyebiliyor.

Bademin İşlenmesi Kayısıya Göre Daha Kolay

Bademin hasat sonrasındaki işlemlerinin kayısıya kıyasla daha az zahmetli olduğunu belirten Doğan, ürünlerin ağaçlardan toplandıktan sonra kabuk soyma makinelerine aktarıldığını anlattı. Dış kabuğundan ayrılan bademler, kurutulmak üzere güneş alan alanlara seriliyor. Uygun hava koşullarında yaklaşık iki günde kuruyan ürünler, ardından çuvallanarak satışa hazırlanıyor. Doğan’a göre bu süreç, kayısıda tekrar tekrar yapılan taşıma ve toplama işlemlerine kıyasla üreticinin işini kolaylaştırıyor. Makinelerin ortak kullanılması halinde maliyetlerin daha da düşürülebileceğini belirten üretici, teknolojik yatırımların badem yetiştiriciliğinin geleceğinde önemli rol oynayacağını dile getirdi.

Üreticiler Ortak Badem Kırma Ve Eleme Tesisi İstiyor

Yeniköy’de üreticilerin çözüm beklediği konuların başında ortak badem kırma ve eleme tesisi kurulması geliyor. Turgut Doğan, böyle bir tesis sayesinde bademin yalnızca kabuklu halde satılmak zorunda kalmayacağını, iç badem olarak hazırlanıp farklı pazarlara sunulabileceğini belirtti. Ürünün kavrulup paketlenmesiyle satış seçeneklerinin artırılabileceğini ifade eden Doğan, üreticilerin bir araya gelerek kuracağı tesisin aracı sayısını azaltabileceğini ve kuruyemiş sektörüne doğrudan satış imkânı sağlayabileceğini söyledi. Badem kabuklarının yakacak olarak kullanılması veya pelet üretiminde değerlendirilmesi de tesisin sağlayabileceği ekonomik katkılar arasında gösteriliyor.

Bademde Fiyat Beklentisi 160 Lira

Badem fiyatlarında son iki yılda yaşanan yükseliş, üreticilerin beklentilerini de artırdı. Turgut Doğan, iki yıl önce toptan satışta kilogram başına 80-85 lira seviyesinde olan fiyatın bu yıl 140 liraya ulaştığını belirtti. Üreticiler, maliyetlerini karşılayacak ve emeklerinin karşılığını verecek bir fiyat oluşması için kilogram başına 150 ila 160 lira aralığını hedefliyor. Yeniköy’de her yıl genişleyen badem bahçeleri, bölge tarımı açısından yeni bir ekonomik fırsat oluşturuyor. Ancak üreticiler, artan rekoltenin kazanca dönüşebilmesi için yalnızca yüksek verimin yeterli olmadığını vurguluyor. Pazarlama kanallarının geliştirilmesi, ortak işleme tesislerinin kurulması ve ürünün doğrudan alıcıya ulaştırılması, Yeniköy’de badem üretiminin geleceği açısından önem taşıyor.