Emeklilerin Cebini İlgilendiriyor: Yargıtay'dan Dikkat Çeken Maaş Kararı!

Türkiye genelinde milyonlarca vatandaşı yakından ilgilendiren emeklilik süreçleriyle ilgili yargı dünyasında son derece kritik bir gelişme yaşandı. Yüksek mahkeme, emekli aylıklarının Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından geç bağlanması durumunda biriken alacaklara uygulanacak gecikme faizinin hangi tarihten itibaren başlatılacağını netleştiren emsal nitelikte bir karara vardı. Ankara kulislerinde ve hukuki çevrelerde geniş yankı uyandıran bu karar, Kurumun yasal işlem süreleri ile sigortalıların hak arama süreçlerindeki dengeleri yeniden şekillendirecek unsurlar barındırıyor.

Yerel mahkemelerin ve bölge adliye mahkemelerinin daha önce verdiği kararları inceleyen Yüksek Yargı, Sosyal Güvenlik Kurumunun bürokratik süreçlerde temerrüde düşme noktasına dair ince çizgileri belirledi. Yaşlılık aylığını geç alan bir sigortalının açtığı tazminat ve faiz davasında verilen bozma hükmü, bundan sonra benzer nitelikte açılacak binlerce dava için yol gösterici bir kılavuz niteliği taşıyor. Böylece aylık bağlama işlemlerinde yaşanan gecikmelerde hangi tarihin esas alınacağı sorusu hukuki bir netliğe kavuşmuş oldu.

Geç Bağlanan Yaşlılık Aylığı İçin Hukuk Mücadelesi Başlatıldı

Söz konusu hukuki süreç, emeklilik hakkı kazandığını düşünen bir sigortalının 13 Temmuz 2018 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere yaşlılık aylığına hak kazandığının tespiti talebiyle başladı. Hakkını arayan vatandaş, sadece aylık bağlama işleminin yapılmasını değil, aynı zamanda kurumca geciktirilen dönemlere ait birikmiş ödemelerin de ödeme günlerinden itibaren mevduat faizleriyle birlikte tahsil edilmesini istedi. Yapılan ilk yargılamada ilk derece mahkemesi, davacının 1 Ekim 2018 itibarıyla aylık almaya hak kazandığını tespit ederek vatandaşın lehine bir karara imza attı.

Mahkeme kararı doğrultusunda, 1 Ekim 2018 ile 1 Nisan 2019 tarihleri arasında geçen dönem için ödenmeyen toplam 7.000 TL tutarındaki birikmiş aylığın yasal faiziyle birlikte Sosyal Güvenlik Kurumundan tahsil edilmesine hükmedildi. Kurum yetkililerinin bu karara karşı yaptığı istinaf başvurusu da Bölge Adliye Mahkemesi tarafından esastan reddedilince dosya temyiz incelemesi yapılmak üzere Yargıtaya taşındı. Milyonların kilitlendiği dosya, yüksek mahkemenin esastan ve usulden yapacağı derinlemesine incelemeye tabi tutuldu.

Yüksek Mahkeme Usul Ve Hesaplama Hatalarını İşaret Etti

Temyiz incelemesini tamamlayan Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, alt mahkemelerin verdiği kararları usul ve hesaplama yönünden hatalı bularak bozma kararı verdi. Yüksek mahkeme, davaya konu olan aylık miktarının belirlenmesi aşamasında Sosyal Güvenlik Kurumunun ilgili birimlerinden resmi ve net netice yazıları alınmadan, doğrudan bilirkişi raporuna dayanarak hüküm kurulmasını usul kurallarına aykırı gördü. Kurumun resmi verilerinin birincil delil niteliği taşıdığı vurgulanırken, eksik incelemeyle karar verilmesinin hukuki güvenilirlik ilkesini zedelediği kaydedildi.

Bunun yanı sıra kararda, sigortalıya 1 Mayıs 2019 tarihinde yeniden aylık bağlandığı detayı göz önüne alınarak hesaplama döneminin düzeltilmesi gerektiği aktarıldı. İlk derece mahkemesinin 1 Nisan 2019 tarihini baz almasının aksine, birikmiş alacak ve eksik ödeme değerlendirmesinin 1 Ekim 2018 ile 1 Mayıs 2019 tarihleri arasındaki süreci kapsaması gerektiği belirtildi. Yargıtay, tarihler ve resmi tutarlar konusundaki bu dengesizliklerin giderilmesi adına dosyanın yeniden görülmesini zorunlu kıldı.

Kurumun Yasal Süresi Ve Temerrüt Başlangıcı Netleşti

Kararın en çok konuşulan ve emsal teşkil eden temel noktası ise gecikme faizinin hesaplanacağı tarih konusunda ortaya çıktı. Yargıtay, Sosyal Güvenlik Kurumu mevzuatına göre tahsis talebinde bulunan sigortalıların işlemlerinin tamamlanması için Kuruma yasal olarak 3 aylık bir işlem süresi tanındığına dikkat çekti. Yüksek mahkemeye göre bu 3 aylık yasal değerlendirme ve tahsis süresi dolmadan Sosyal Güvenlik Kurumunun borçta gecikmeye düştüğü veya borçlu olarak temerrüde uğradığı kabul edilemez.

Bu durum, gecikme faizinin sigortalının başvuru yaptığı günden itibaren değil, Kuruma tanınan 3 aylık yasal sürenin bitimini takip eden tarihten itibaren işletilmesi gerektiğini gösteriyor. Dolayısıyla idari işlemlerin yürütülmesi için yasaca öngörülen makul süre içerisinde Kurumun faiz yükümlülüğü altına sokulamayacağı açıkça karara bağlandı. Faizin başlangıç anına dair getirilen bu net standart, sosyal güvenlik hukukundaki uyuşmazlıklarda hesaplama yöntemlerini tamamen değiştirecek.

Emekliler Ve Hukukçular İçin Yeni Dönem Başlıyor

Ortaya çıkan bu kararla birlikte geç aylık bağlanması sebebiyle yargıya başvurmayı düşünen veya hali hazırda davası devam eden milyonlarca sigortalı için yeni bir dönemin kapısı aralandı. Hukukçular, idari başvuru tarihinden sonraki ilk 3 ay için faiz talebinde bulunulamayacağını, ancak bu sürenin aşılması durumunda biriken tüm alacaklar için faiz hakkının doğacağını ifade ediyor. Geç bağlanan aylıklarda yapılacak faiz hesaplamaları artık bu ilke doğrultusunda şekillenecek.

Sosyal güvenlik uzmanları da Sosyal Güvenlik Kurumunun 3 aylık yasal süreyi aşan gecikmelerinde vatandaşların mağduriyetinin faizle telafi edileceğini, fakat yasal süre içerisindeki bürokratik beklemelerin Kuruma ek bir mali külfet yüklemeyeceğini doğruluyor. Yargıtayın verdiği bu bozma kararı, hem sigortalıların haklarını koruyan hem de kamu kurumunun mevzuat çerçevesindeki yasal hareket alanını göz gözeten dengeli bir içtihat olarak yargı tarihindeki yerini almış bulunuyor.