Endonezya'da Yangın Kabusu Büyüyor! Zehirli Duman Ülke Sınırlarını Aştı
Endonezya'da haftalardır kontrol altına alınamayan orman yangınlarının oluşturduğu yoğun duman, sınırları aşarak Malezya, Singapur ve Filipinler'e ulaştı. Hava kirliliğinin güvenli sınırların katbekat üzerine çıkması nedeniyle 50 binden fazla kişi solunum yolu enfeksiyonu şikayetiyle sağlık kuruluşlarına başvurdu.
Endonezya'nın Sumatra ve Borneo adalarında temmuz ortasında başlayan orman yangınları, etkisini giderek artırdı. Bölgede etkili olan aşırı kuraklık ve El Nino kaynaklı hava koşulları, alevlerin geniş alanlara yayılmasını kolaylaştırırken, yangınlardan yükselen yoğun duman da Güneydoğu Asya'da ciddi bir hava kirliliğine neden oldu. Dumanın rüzgarla birlikte ülke sınırlarını aşması, yalnızca yangınların yaşandığı bölgeleri değil, binlerce kilometre uzaklıktaki yerleşimleri de etkiledi. Malezya, Singapur ve Filipinler'de hava kalitesinin tehlikeli seviyelere gerilemesi, milyonlarca insanın sağlığı açısından endişeleri artırdı. Bazı bölgelerde ölçülen kirlilik değerlerinin Dünya Sağlık Örgütü'nün güvenli kabul ettiği seviyelerin yaklaşık 15 katına ulaşması, krizin boyutunu gözler önüne serdi. Özellikle çocuklar, yaşlılar ve solunum yolu rahatsızlığı bulunan kişiler yoğun dumandan en fazla etkilenen gruplar arasında yer aldı.
50 Binden Fazla Kişi Hastanelere Başvurdu
Yangınların yol açtığı hava kirliliği sağlık sisteminde de yoğunluğa neden oldu. Endonezya Sağlık Bakanlığının verilerine göre, yangınların başladığı dönemden bu yana 50 binden fazla solunum yolu enfeksiyonu vakası tespit edildi. Bu vakaların 12 binden fazlasını 5 yaşından küçük çocukların oluşturduğu bildirildi. Yangınların yoğunlaştığı Güney Kalimantan gibi bölgelerde günlük yaşam da ciddi biçimde etkilendi. Dumanın okul binalarına kadar ulaşması nedeniyle kapalı alanlarda dahi temiz hava sağlamak güçleşirken, evlerde pencerelerin kapatılmasının da yoğun kirliliği tamamen engelleyemediği aktarıldı. Yangınların merkezinden yaklaşık 1300 kilometre uzaklıktaki Filipinler'in Palawan Adası'nda yaşayanların dahi boğaz kuruluğu, gözlerde tahriş ve baş ağrısı gibi şikayetlerle sağlık kuruluşlarına başvurması, dumanın ne kadar geniş bir alana yayıldığını ortaya koydu. Malezya'da ise hava kirliliğine bağlı astım ve göz enfeksiyonu vakalarında artış yaşandığı belirtildi.
Yangınların Arkasında Arazi Açma Faaliyetleri Var
Uzmanlara göre Endonezya'daki yangınların büyümesinde yalnızca kurak hava koşulları etkili değil. Yıllardır devam eden arazi açma uygulamaları da yangınların yayılmasında önemli bir faktör olarak değerlendiriliyor. Çevre örgütleri ve araştırmacılar, özellikle palmiye yağı üretimi, kereste faaliyetleri ve büyük ölçekli tarım alanlarının oluşturulması amacıyla bazı bölgelerde kontrollü şekilde başlatılan yangınların, kuraklık nedeniyle kısa sürede kontrolden çıkabildiğine dikkat çekiyor. Özellikle doğal yapısı bozulan ve su seviyeleri düşürülen turbalık alanlar, yangın açısından son derece riskli hale geliyor. Küçük bir ateşin bile geniş bir bölgeye yayılabilmesi, söndürme çalışmalarını zorlaştırırken çevre üzerindeki tahribatı da büyütüyor.
Turbalık Yangınları İklim İçin De Büyük Tehdit
Endonezya'daki yangınların yalnızca hava kirliliği açısından değil, küresel iklim açısından da ciddi sonuçları bulunuyor. Dünyanın en geniş tropikal turbalık alanlarından bazılarına ev sahipliği yapan ülkede, bu bölgelerin kuruması büyük miktarda karbonun atmosfere karışması riskini beraberinde getiriyor. Normal şartlarda suyu bünyesinde tutarak binlerce yıl boyunca karbon depolayan turbalıkların yanması, depolanmış sera gazlarının atmosfere salınmasına yol açıyor. Bu nedenle uzmanlar, söz konusu alanları 'karbon bombası' olarak nitelendiriyor.
El Nino Etkisi Yangınları Daha Da Büyütebilir
Hava uzmanları, El Nino koşullarının önümüzdeki dönemde yangınların seyrinde belirleyici olmaya devam edeceğini belirtiyor. Mevcut hava şartlarının daha da ağırlaşması halinde yangınların milyonlarca hektarlık alanı etkileyebileceği ve toplam tahribatın 11 milyon hektara kadar ulaşabileceği öngörülüyor. Bu ihtimal, Endonezya'nın 1997-1998 yıllarında karşı karşıya kaldığı büyük orman yangınlarını yeniden gündeme getirdi. O dönemde yaşanan yangınlar, Güneydoğu Asya genelinde geniş çaplı hava kirliliğine ve ciddi çevresel zarara neden olmuştu. Yetkililer, eylül ayının El Nino etkisinin en yoğun hissedileceği dönemlerden biri olacağına işaret ederken, yangınlarla mücadelede kritik bir sürece girildiğini belirtiyor. Bölgede alevlerin yanı sıra zehirli duman ve hava kirliliği kaynaklı sağlık sorunları da önümüzdeki dönemin en önemli gündem başlıkları arasında bulunuyor.