Avrupa'daki Kriz Türkiye'ye Sıçradı: Konteyner Fiyatları Bir Anda Fırladı!

Avrupa genelinde etkisini artıran şiddetli kuraklık deniz ve nehir taşımacılığında büyük aksamalara sebep olurken lojistik maliyetlerini de zirveye taşıdı. Kıtanın en önemli ticaret yollarından biri olan Ren Nehri'ndeki su seviyelerinin tarihi düşük seviyelere gerilemesi, küresel konteyner devlerini yeni ek ücret tedbirleri almaya zorladı. Kapasite kayıpları nedeniyle karayolu ve demiryolu gibi alternatif hatlara kayan yükler, lojistik zincirindeki navlun fiyatlarını tırmandırdı. Türk ihracatçısı için büyük önem taşıyan Belçika ve Hollanda liman bağlantılı sevkiyatlarda yaşanan bu kriz, ihracat ürünlerinin Orta Avrupa pazarına ulaşımını her geçen gün daha masraflı hale getiriyor.

Geçtiğimiz aylarda başlayan jeopolitik gerilimlerin üzerine eklenen doğa şartları, küresel lojistik sektörünü yeni bir sınavla baş başa bıraktı. Fransa, Almanya ve İsviçre gibi ülkelere ulaşan ticaret ağının tıkanması, tedarik sürelerinde belirgin gecikmelere yol açıyor. Denizcilik devlerinin yürürlüğe koyduğu ek giderler, ürünlerin nihai pazara giriş maliyetini artırırken küresel navlun endekslerindeki yükseliş trendini de hızlandırıyor.

Denizcilik Şirketleri Ek Taşımacılık Ücretlerini Devreye Soktu

Kıta Avrupası'nın lojistik kalbi sayılan Ren Nehri'ndeki sığlaşma, büyük konteyner operatörlerini acil durum senaryolarını uygulamaya yöneltti. Sektörün önde gelen firmalarından CMA CGM ve Hapag-Lloyd, nehir taşımacılığındaki ciddi kapasite daralması ve limanlarda meydana gelen yoğunluklar sebebiyle ek navlun tarifelerini duyurdu. Şirketler, liman bağlantılı hinterland taşımalarında operasyonel sürdürülebilirliği sağlamak amacıyla ek ödeme talep edileceğini ilan etti.

Alınan kararlar doğrultusunda Anvers ve Rotterdam limanları üzerinden iç bölgelere yapılacak sevkiyatlar için iki ayrı başlık altında maliyet kalemi oluşturuldu. Şirketler, konteyner ve TEU başına 50 ila 75 euro arasında değişen 'İç Su Acil Durum Ücreti' ile 'Yoğunluk Ek Ücreti' adı altında ödeme talep etmeye başladı. Yeni ücret tarifelerinin düzenleme türüne göre 1 Eylül ve 20 Eylül tarihlerinden itibaren kademeli olarak uygulamaya girmesi bekleniyor.

Kaub Referans Noktasındaki Su Seviyesi Kapasiteyi Yüzde 15 Seviyesine Düşürdü

Nehir içi taşımacılıkta kritik bir role sahip olan Kaub ölçüm noktasındaki su derinliği, tehlikeli seviyelere kadar geriledi. Nehirdeki su seviyesinin 14 santimetreye kadar düşmesi sebebiyle bölgede sefer yapan nehir gemileri tam kapasiteyle çalışamaz duruma geldi. Taşımacılık yapan barges türü nehir gemilerinin mevcut durumda normal taşıma kapasitelerinin yalnızca yüzde 15,0 ile yüzde 20,0 kadarlık bölümünü kullanabildiği bildirildi.

Taşıma kapasitesinin bu derece düşmesi, aynı miktardaki yükün transferi için çok daha fazla gemi ve sefer sayısı gerektiriyor. Bu durum lojistik maliyetlerinde katlanarak artan bir yük oluşturuyor. Kaub bölgesinde uygulanan düşük su ek ücretlerinin konteyner başına 1350 euro seviyesine kadar yükseldiği belirtilirken, bu durum hinterland sevkiyatlarını bütçe açısından yönetilmesi zor bir sürece sürüklüyor.

Türk Ürünlerinin Orta Avrupa İçi Dağıtımında Lojistik Engeller Büyüyor

Türkiye'den deniz yoluyla yola çıkan ihracat gemileri, Belçika ve Hollanda limanlarına ulaştıktan sonra nehir hatlarını kullanarak Almanya, Fransa, İsviçre ve Avusturya gibi iç bölgelere aktarılıyor. Ren Nehri'ndeki tıkalı kanallar sebebiyle Türk ihracatçısı, pazar payını koruyabilmek adına nehirlerdeki su seviyelerini anlık olarak izlemek zorunda kalıyor. Alternatif olarak tercih edilen karayolu ve demiryolu opsiyonları ise halihazırda yüksek olan navlun maliyetlerini daha da tırmandırıyor.

Pazar teslimatlarında yaşanan gecikmeler, Türk firmalarının rekabet gücünü doğrudan etkileme riski taşıyor. Limanlarda bekleyen konteynerlerin yarattığı sıkışıklık ve karayolu aktarmalarında oluşan uzun kuyruklar, lojistik operasyonların süresini uzatıyor. Türkiye'nin Avrupa'ya yaptığı sanayi ve tüketim malı ihracatında bu ek maliyetlerin nihai ürün fiyatlarına yansıması kaçınılmaz bir hal alıyor.

Dünya Navlun Endeksleri Üç Haftada Yüzde 6 Yükseldi

Avrupa genelinde baş gösteren nehir krizi, küresel deniz taşımacılığı navlunlarının da genel seviyesini yukarı yönlü tetikledi. Drewry Dünya Konteyner Endeksi (WCI), özellikle Transpasifik rotasındaki fiyat artışlarının etkisiyle tırmanışa geçerek 4526 dolar seviyesine ulaştı. Sektör verileri, küresel ölçekteki navlun fiyatlarının son 3 haftalık zaman diliminde yüzde 6,0'dan fazla değer kazandığını ortaya koyuyor.

Şanghay ve Rotterdam gibi dünya ticaretinin merkezinde yer alan dev limanlardaki aşırı yoğunluk kısmen hafiflemiş olsa da operasyonel aksamalar tamamen giderilemedi. Liman açıklarında veya rıhtımlarda bekleyen gemilerin ortalama bekleme süreleri yüksek seviyelerde seyretmeye devam ediyor. Küresel lojistik zincirinde yaşanan bu çok boyutlu kriz, önümüzdeki dönemde dış ticaret dengeleri üzerindeki baskının süreceğine işaret ediyor.