Uzmanlar uyku problemi yaşayan gençler için sabah güneşinin önemine dikkat çekiyor

Son yıllarda gençler arasında giderek yaygınlaşan uyku düzensizliği, sağlık uzmanlarının en çok üzerinde durduğu konular arasında yer alıyor. Özellikle gece geç saatlere kadar uyanık kalma alışkanlığı ve gündüz saatlerinin büyük bölümünü uykuda geçirme durumu, gençlerin hem fiziksel hem de ruhsal sağlığını olumsuz etkiliyor. Uzmanlar, bu tablonun yalnızca bireysel bir sorun olmadığını, eğitimden sosyal hayata kadar pek çok alanı etkileyen ciddi bir halk sağlığı meselesine dönüştüğünü vurguluyor.

Gençlerde uyku düzensizliği neden yaygınlaşıyor

Zeynep Zeren Uçar, son yıllarda gençlerde uyku saatlerinin giderek kaydığını ve bunun temel nedenlerinden birinin düzensiz yaşam tarzı olduğunu belirtiyor. Geceleri geç yatma alışkanlığı, ekran karşısında uzun süre vakit geçirilmesi ve sabah erken kalkma zorunluluğunun ortadan kalkması, biyolojik saatin sosyal hayatla uyumunu bozuyor. Bu durum, gençlerin gün içinde verimli olmasını engellerken zamanla kalıcı bir uyku problemini de beraberinde getiriyor. Uzmanlara göre bu tablo, özellikle ergenlik döneminden genç yetişkinliğe geçiş sürecinde daha belirgin hale geliyor.

Sosyal jetlag kavramı gizli bir tehlike olarak öne çıkıyor

Uyku tıbbında “sosyal jetlag” olarak adlandırılan durum, biyolojik saat ile sosyal yaşam arasındaki uyumsuzluğu ifade ediyor. Prof. Dr. Uçar, gençlerin büyük bölümünün bu tabloyu yaşadığını belirterek, gece geç yatıp geç kalkmanın zamanla vücudun doğal ritmini bozduğunu ifade ediyor. Sosyal jetlag yaşayan gençler, okula ya da işe adapte olmakta zorlanıyor, gündüz saatlerinde yorgunluk ve isteksizlik hissediyor. Bu düzensizlik sadece akademik ya da mesleki performansı değil, aynı zamanda sosyal ilişkileri de olumsuz etkiliyor. Uzmanlar, bu durumun fark edilmediğinde uzun vadede daha ciddi sağlık sorunlarına yol açabileceği konusunda uyarıyor.

Melatonin dengesi bozulunca uykuya geçiş zorlaşıyor

Uyku düzeninin bozulmasında en önemli faktörlerden biri melatonin hormonunun salgılanma saatlerinin değişmesi olarak gösteriliyor. Gençler zamanında yatağa girseler bile, biyolojik saatleri kaydığı için uykuya dalamadıklarını dile getiriyor. Bu durum, melatonin hormonunun geç saatlerde salgılanmasına neden oluyor ve uykuya geçiş daha da zorlaşıyor. Uzmanlara göre bu kısır döngü, kişinin hem gece hem de gündüz dengesini altüst ediyor. Uyuyamayan gençler, geceleri daha fazla ekranla vakit geçiriyor ve mavi ışığa maruz kalma süresi arttıkça sorun derinleşiyor.

Sabah güneşi uyku düzeninde kilit rol oynuyor

Uyku uzmanları, sosyal jetlag ile mücadelede sabah güneşinin hayati bir rol üstlendiğini vurguluyor. Prof. Dr. Uçar’a göre sabah saatlerinde alınan doğal gün ışığı, vücudun biyolojik saatini yeniden ayarlamada adeta doğal bir tedavi işlevi görüyor. Sabah saat 11.00’e kadar güneş ışığına maruz kalmak, akşam saatlerinden itibaren melatonin salgısının daha dengeli başlamasına yardımcı oluyor. Uzmanlar, sabah güneşinin uyku sorunu yaşayan gençler için ilaç kadar etkili olduğunu ifade ediyor ve bu alışkanlığın düzenli hale getirilmesini öneriyor.

Uyku tedavisi sabır ve düzen gerektiriyor

Uyku problemlerinin tedavisinde en önemli unsurun süreklilik olduğu belirtiliyor. Uzmanlar, uyku eğitiminin verilmesi ve belirli saatlerde yatıp kalkma alışkanlığının kazandırılması gerektiğini söylüyor. Tedavi süreci birkaç haftadan başlayarak aylar sürebiliyor ve bu süreçte yaşam tarzında köklü değişiklikler yapılması gerekiyor. Akşam saatlerinden sonra ekran kullanımının azaltılması, ortam ışığının düşürülmesi ve gündüz saatlerinde aktif bir yaşam sürdürülmesi, tedavinin temel parçaları arasında yer alıyor. Özellikle sabah erken saatlerde güne başlamak ve gün ışığından faydalanmak, sürecin olumlu ilerlemesini sağlıyor.

Gençler yaşadıkları sorunları açıkça dile getiriyor

Sosyal jetlag nedeniyle tedavi sürecine giren gençler, günlük hayatlarının ciddi şekilde etkilendiğini ifade ediyor. Uyku düzeninin bozulmasıyla birlikte sosyal hayattan uzaklaştıklarını, arkadaş ilişkilerinin zayıfladığını ve gündelik yaşamdan kopma hissi yaşadıklarını söylüyorlar. Uzmanlar, bu tür şikayetlerin göz ardı edilmemesi gerektiğini, erken müdahalenin uyku düzenini yeniden kazanmak açısından büyük önem taşıdığını vurguluyor. Sağlıklı bir uyku düzeni için atılacak küçük adımların, gençlerin yaşam kalitesinde büyük farklar yaratabileceği ifade ediliyor.

Kaynak: Zeki Ersin Yıldırım