Tütün Kullanımında Korkutan Tablo: Türkiye'de Ölüm Oranları Gündemde!

Türkiye genelinde tütün kullanımı ve sigara dumanına maruz kalma durumları nedeniyle yaşanan can kayıpları kaygı verici seviyelere ulaştı. Sağlık Bakanlığı verilerine göre ülkemizde her yıl ortalama 125 bin vatandaşımız tütünün getirdiği ağır rahatsızlıklar sebebiyle hayatını kaybederken bu rakam her 4 dakikada 1 kişinin yaşamını yitirdiği anlamına geliyor. Acı tablonun en çarpıcı unsurlarından birini ise kendisi doğrudan sigara kullanmadığı halde dumana maruz kalan ve yaşamını yitiren 25 bin pasif içici oluşturuyor.

Dünya Sağlık Örgütü tarafından paylaşılan küresel raporlar tütün ürünlerinin insan organizmasındaki tüm sistemlere doğrudan zarar verdiğini gözler önüne seriyor. Dünya çapında her sene 7 milyondan fazla insanın ölümüne yol açan tütün salgını, kalp krizinden inmeye ve akciğer yıkımından çeşitli kanser türlerine kadar geniş bir hastalık yelpazesine davetiye çıkarıyor. Sağlık yetkilileri, tütünün meydana getirdiği bu büyük yıkımın önlenmesi adına toplumsal farkındalığın artırılması gerektiğine dikkat çekiyor.

Pasif İçicilik Savunmasız Çocukları Ve Aile Bireylerini Doğrudan Tehdit Ediyor

Tütün dumanının yaydığı zehirli gazlar yalnızca aktif kullanıcılar için değil çevrelerindeki yakınları için de ölümcül riskler taşıyor. Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre pasif maruziyet için güvenli sayılabilecek herhangi bir eşik değer bulunmuyor. Yanan bir tütün mamulünden atmosfere salınan dumanın içerisinde yaklaşık 4 bin farklı kimyasal bilesen ve toksik madde barınıyor. Bu zararlı bileşenlerin en az 50 tanesinin doğrudan kanser yapıcı nitelikte olduğu uzmanlarca tespit ediliyor.

Solunan duman özellikle gelişme çağındaki çocukların savunmasız bedenlerinde kalıcı hasarlar bırakabiliyor. Ebeveynlerinin veya çevrelerindeki kişilerin içtiği sigara dumanına maruz kalan çocuklarda astım atakları, bronşit vakaları, orta kulak iltihapları ve akciğer kapasitesinde ciddi düşüşler sıklıkla gözlemleniyor. Sigaranın yanma süresi boyunca kesintisiz olarak ortama yayılan kirli hava, kapalı alanlardaki tüm kişilerin yaşam kalitesini ve sağlığını tehlikeye atmayı sürdürüyor.

Tütün Tüketimi Bireylerin Üreme Sağlığını Ve Doğurganlığını Olumsuz Etkiliyor

Tütünün bilinen organ hasarlarının ötesinde üreme sağlığı üzerinde de yıkıcı neticeleri olduğu bilimsel çalışmalarla ortaya konuyor. Dünya Sağlık Örgütü verileri, tütün kullanan kadınlarda kısırlık riskinin kullanmayan hemcinslerine kıyasla %40 oranında arttığını gösteriyor. Erkeklerde ise sperm hücresi kalitesinin bozulmasına ve dölleme kapasitesinin düşmesine yol açan nikotin, tüp bebek gibi yardımcı üreme tedavilerinin başarı şansını da kayda değer oranda azaltıyor.

Elde edilen bulgular, pasif içiciliğin dahi doğurganlık süreçlerine sekte vurabildiğini gösteriyor. Bebek sahibi olmak isteyen çiftlerin tütün ürünlerinden tamamen uzak durması gerektiği belirtilirken gebelik öncesi ve sonrası dönemde dumanlı ortamlardan kaçınmanın hayati önem taşıdığı vurgulanıyor. Aksi takdirde hem doğal yoldan hamile kalma ihtimali zayıflıyor hem de canlı doğum oranları olumsuz etkileniyor.

Nikotin Bağımlılığı Zihinsel İşlevleri Ve Beyin Yapısını Doğrudan Zayıflatıyor

Nikotin, merkezi sinir sistemi üzerinde çok kısa sürede güçlü bir bağımlılık mekanizması geliştiren maddelerin başında geliyor. Özellikle beyin gelişimlerinin henüz tamamlanmadığı çocukluk, ergenlik ve genç yetişkinlik dönemlerinde nikotine maruz kalmak, dikkat toplama yetisini ve öğrenme kabiliyetini olumsuz etkiliyor. Yeşilay tarafından yapılan bilgilendirmelere göre son tütün tüketiminden sonraki 90 ile 120 dakika içerisinde vücutta şiddetli yoksunluk emareleri baş gösteriyor.

Kandaki nikotin seviyesinin düşmesiyle birlikte bireylerde yoğun sinirlilik hali, uykusuzluk, baş dönmesi, iştah artışı, ruhsal çökkünlük ve aşırı sigara içme arzusu gözlemleniyor. Bunun yanı sıra tütün kullanımının beyin kabuğunda incelmeye ve damar yapılarında bozulmaya yol açtığı biliniyor. Bu durum hafıza kayıplarına, odaklanma zorluklarına ve erken yaşta zihinsel işlev gerilemelerine zemin hazırlıyor.

Elektronik Sigaralar Ve Isıtılan Ürünler Masum Birer Alternatif Sayılmıyor

Son yıllarda kullanımı yaygınlaşan elektronik sigaraların zararsız olduğu yönündeki algı uzmanlar tarafından kesin bir dille reddediliyor. Dünya Sağlık Örgütü, bu cihazların yaydığı buharın yoğun miktarda nikotin ve başka toksik kimyasallar barındırdığını bildiriyor. Solunan aerosoller hem kullanıcının hem de ortamdaki diğer bireylerin akciğer ve kalp sağlığını ciddi biçimde tehdit ediyor.

Elektronik sigaraların uzun vadeli zararları üzerindeki araştırmalar devam etse de mevcut veriler bu ürünlerin kanser yapıcı unsurlar içerdiğini açıkça ortaya koyuyor. Ayrıca elektronik sigaraların toplumsal ölçekte sigarayı bırakmaya yardımcı bir araç olduğuna dair hiçbir bilimsel kanıt bulunmuyor. Aksine bu cihazlar gençlerin nikotin bağımlılığına adım atmasında tehlikeli bir köprü işlevi görüyor.

Tütün Sektörü Ekonomiye Ve Doğa Ekosistemine Muazzam Zararlar Veriyor

Tütün kullanımının getirdiği faturanın yalnızca bireysel sağlık sorunlarıyla sınırlı kalmadığı, devasa bir ekonomik ve çevresel yıkımı beraberinde getirdiği görülüyor. Tütün kaynaklı hastalıkların tedavisi için yapılan devasa sağlık harcamaları ve erken ölümler nedeniyle oluşan iş gücü kayıpları ülke ekonomilerine ağır yükler bindiriyor. Düşük ve orta gelirli aile bütçelerinde tütüne ayırılan kaynaklar, temel gıda ve barınma ihtiyaçlarından çalınarak yoksulluk döngüsünü derinleştiriyor.

Tütünün doğaya verdiği zarar ise hammadde üretiminden atık aşamasına kadar her noktada hissediliyor. Küresel verilere göre tütün tarımı ve endüstrisi yüzünden her yıl yaklaşık 600 milyon ağaç kesiliyor, 22 milyar ton kullanılabilir su tüketiliyor ve atmosfere 84 milyon ton karbondioksit salınıyor. Dünyaya her yıl atılan yaklaşık 4,5 trilyon sigara izmariti ise toprakları ve su kaynaklarını zehirleyen en büyük kirletici öge olarak karşımıza çıkıyor.

Bırakma Kararının Ardından Vücut Kısa Sürede Kendini Yenilemeye Başlıyor

Hangi yaşta olursa olsun tütün kullanımını sonlandırmak, vücutta hızlı bir iyileşme sürecini başlatıyor. Yeşilay verilerine göre sigaranın bırakılmasından sadece 20 dakika sonra nabız ve kan basıncı ideal seviyelere dönmeye başlarken, 12 saatlik sürenin ardından kandaki karbonmonoksit oranı normale yaklaşıyor. İlk 2 hafta ile 3 aylık zaman diliminde dolaşım sistemi rahatlıyor ve akciğer kapasitesinde belirgin artışlar yaşanıyor.

Tütünsüz geçen 1 ile 9 ay içerisinde öksürük krizleri ve nefes darlığı şikayetleri azalırken, 1 yılın sonunda koroner kalp hastalığına yakalanma riski yarı yarıya düşüyor. Yaş gruplarına göre incelediğimizde sigarayı 30’lu yaşlarda bırakan bir kişinin beklenen yaşam süresi yaklaşık 10 yıl, 40’lı yaşlarda bırakanın 9 yıl, 50’li yaşlarda bırakanın 6 yıl ve 60’lı yaşlarda bırakanın ise 3 yıl uzayabiliyor.

Devlet Tütünü Bırakmak İsteyen Vatandaşlara Kesintisiz Ve Ücretsiz Destek Sağlıyor

Ülkemizde tütün bağımlılığından kurtulmak isteyen tüm vatandaşlar için Sağlık Bakanlığı koordinesinde kapsamlı bir destek ağı sunuluyor. Sigarayı bırakma kararı alan bireyler, 7 gün 24 saat esasına göre hizmet veren ALO 171 Sigara Bırakma Danışma Hattı üzerinden uzman personelle iletişime geçebiliyor. Adaylar ayrıca 182 numaralı hat üzerinden randevularını oluşturarak hastanelerdeki sigara bırakma polikliniklerine başvurabiliyor.

ALO 171 hattında görev yapan ve alanında özel eğitim almış operatörler, başvuru yapan kişilere süreç boyunca rehberlik ediyor. Bırakma sürecine giren vatandaşlar belirli periyotlarla geri aranarak durumları yakından takip ediliyor, psikolojik ve tıbbi yönlendirmeler kesintisiz olarak sürdürülüyor. Bu sayede bağımlılıkla mücadele eden kişilerin yalnız kalmaması ve sağlıklı bir yaşama adım atması hedefleniyor.