Türk Siyasetinde Unutulmaz İzler Bırakan İsim Adnan Menderes ve İdamının Yıldönümü
Türk siyasi tarihinin simge isimlerinden merhum Başbakan Adnan Menderes'in 17 Eylül 1961 tarihinde idam edilmesinin üzerinden 65 yıl geçti. Serbest Cumhuriyet Fırkası'ndan başlayarak Demokrat Parti iktidarına uzanan siyasi yolculuğu, Türk demokrasi tarihinde derin izler bırakmaya devam ediyor.
Haberin Özeti
- • Türk siyasi tarihinin simge isimlerinden merhum Başbakan Adnan Menderes'in Yassıada yargılamaları sonucu idam edilmesinin üzerinden 65 yıl geçti.
- • 1950-1960 yılları arasında Başbakanlık görevini yürüten Menderes, ekonomik kalkınma hamleleri, ezanın aslına döndürülmesi ve Türkiye'nin NATO'ya katılımı gibi kritik kararlara imza attı.
- • 27 Mayıs 1960 darbesi sonrası hayatını kaybeden ve 1990 yılında itibarları iade edilen Menderes, Türk demokrasisinde unutulmaz bir yere sahip olmaya devam ediyor.
1899 yılında Aydın'da doğan Ali Adnan Menderes, genç yaşta ailesini kaybettikten sonra dedesinden kalan Çakırbeyli Çiftliği'nin başına geçti. Siyasete Serbest Cumhuriyet Fırkası ile adım atan Menderes, partinin kapanmasının ardından Cumhuriyet Halk Partisi'ne katıldı. Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ün Aydın ziyareti sırasında gerçekleştirdiği saatler süren görüşme, Menderes'in siyasi kariyerinde dönüm noktası oldu. Atatürk'ün isteğiyle hazırladığı raporun ardından 1931 yılında parlamentoya giren Menderes, 14 yıl boyunca CHP milletvekili olarak görev yaptı. Toprak Reformu Tasarısı görüşmelerindeki muhalif tavrı ve ardından arkadaşlarıyla sunduğu "Dörtlü Takrir" önergesi, Menderes'in partiden ihracına ve 7 Ocak 1946'da Demokrat Parti'nin kurulmasına yol açtı.
Demokrat Parti, 14 Mayıs 1950 seçimlerinde elde ettiği yüzde 55'lik oy oranıyla iktidara gelerek Türk siyasetinde yeni bir dönem başlattı. Celal Bayar'ın Cumhurbaşkanı seçilmesinin ardından Başbakanlık görevini üstlenen Menderes, iktidarı döneminde sosyal ve ekonomik alanda önemli adımlar attı. 18 yıldır uygulanan Arapça ezan okuma yasağını kaldıran hükümet, din eğitimini yeniden müfredata dahil etti. Dış politikada Kore'ye asker gönderilmesi kararı sonrası Türkiye 1952 yılında NATO'ya kabul edildi. Ekonomide ise serbest piyasa modelleri teşvik edilerek tarımda makineleşme, VakıfBank'ın kuruluşu ve sanayi tesislerinin faaliyete geçmesi sağlandı.
Siyasi Gerilimler, 27 Mayıs Darbesi ve İtibarların İadesi
Demokrat Parti'nin 1954 ve 1957 seçimlerini de kazanmasının ardından ülkede siyasi gerilim tırmanmaya başladı. Kıbrıs meselesi gölgesinde yaşanan 6-7 Eylül olayları, Meclis bünyesinde kurulan Tahkikat Komisyonu ve artan öğrenci eylemleri iktidar ile muhalefet arasındaki ipleri kopardı. 27 Mayıs 1960 tarihinde Türk Silahlı Kuvvetleri içindeki Milli Birlik Komitesi yönetime el koydu. Kütahya'da gözaltına alınan Adnan Menderes ve hükümet üyeleri Yassıada'ya nakledildi. Yüksek Adalet Divanı'nda süren yargılamaların ardından Adnan Menderes, 17 Eylül 1961'de İmralı Adası'nda idam edildi.
Aradan geçen yılların ardından Türkiye Büyük Millet Meclisi, 11 Nisan 1990 tarihinde çıkardığı kanunla Menderes, Fatin Rüştü Zorlu ve Hasan Polatkan’ın itibarlarını iade etti. Naaşları İstanbul Vatan Caddesi'ndeki Anıt Mezar'a taşınan devlet adamları, her yıl resmi törenlerle anılıyor. Yargılamaların yapıldığı Yassıada ise Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın talimatıyla yürütülen projeler kapsamında yenilerek Demokrasi ve Özgürlükler Adası adıyla müze, kütüphane ve kongre merkezine dönüştürüldü.
Bakmadan Geçme
