Saç Örgülü Mezar Taşları Zamana Yeniliyor! Darende'de Tarih Nöbeti
Malatya'nın Darende ilçesinde bulunan ve eşsiz kültürel izler taşıyan Heyiketeği Mezarlığı, hem doğal aşınma hem de insan müdahaleleriyle karşı karşıya. Uzmanlar, yüzlerce yıllık mezar taşlarının korunması için bölgede defin işlemlerinin durdurulması gerektiğini vurguluyor.
Haberin Özeti
- • Darende’deki Heyiketeği Mezarlığı’nda yapılan drone destekli çalışmalarda 724 tarihi mezar taşı tespit edilirken, alanın sit alanı olmasına rağmen defin işlemlerinin sürmesinin dokuya zarar verdiği belirlendi.
- • Dr. Ayşe Yolcu, özellikle bölgeye özgü "saç örgülü" kadın mezar taşlarının kültürel bir hazine olduğunu ancak insan müdahaleleri nedeniyle bu taşların hızla kaybolduğunu vurguladı.
- • Uzmanlar, tarihi mirasın korunabilmesi için mezarlığın dijital ortamda kayıt altına alınmasını ve alanda yeni mezar yeri açılmasının yasaklanmasını talep ediyor.
Darende'nin tarihi dokusunu yansıtan en önemli alanlardan biri olan Heyiketeği Mezarlığı’nda yapılan bilimsel çalışmalar, acı bir gerçeği ortaya koydu. Bingöl Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Türk İslam Sanatları Tarihi Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Dr. Ayşe Yolcu, uzun yıllardır yürüttükleri saha araştırmalarında tarihi mezar taşlarının hızla yok olduğunu tespit ettiklerini açıkladı.
Teknolojiyle Kayıt Altına Alındı: 724 Taş Tespit Edildi
Çalışmalarda modern belgeleme tekniklerinden biri olan fotogrametri yöntemi kullanıldı. Drone destekli görüntülerle mezarlığın dijital haritası çıkarılırken, yaklaşık 47 hektarlık devasa alanda 724 adet tarihi mezar taşı kayıt altına alındı. Ancak Dr. Yolcu, bu sayının geçmişte çok daha yüksek olduğunu, birçok taşın zamanla ya doğaya yenik düştüğünü ya da yerinden söküldüğünü ifade etti.
Kadın Mezar Taşlarındaki Saç Örgüsü Detayı
Heyiketeği Mezarlığı’nı Türkiye’deki diğer örneklerinden ayıran en önemli özellik ise kadın mezar taşlarının yoğunluğu ve özgünlüğü. Bölgeye has taş işçiliğinin sergilendiği mezarlarda, kadınlar için hazırlanan taşlarda görülen "saç örgülü" motifler ve farklı başlık tipleri, yöresel kültürün zenginliğini günümüze taşıyor. Dr. Yolcu, bu özel sanat eserlerinin mermer yerine kolay aşınan yerel taşlardan yapılmasının, doğal tahribatı hızlandırdığına dikkat çekti.
Yeni Definler Tarihi Dokuyu Söküp Atıyor
Doğal faktörlerin ötesinde, en büyük zararın insan eliyle verildiği belirtiliyor. Alanın sit alanı statüsünde olmasına rağmen defin işlemlerine açık olmasının büyük bir risk oluşturduğunu ifade eden Ayşe Yolcu; yeni mezar yerleri açılırken, çeşme ve yol çalışmaları yapılırken tarihi taşların yerinden oynatıldığını hatta yok edildiğini vurguladı. Uzmanlar, bazı taşların çok kısa süreler içerisinde sahada kaybolduğuna bizzat şahitlik ettiklerini belirterek durumun ciddiyetini ortaya koydu.
Yetkililere Çağrı: Defin Yasağı Şart
Kültürel mirasın korunması adına çözüm önerilerini sıralayan Dr. Yolcu, alanın dijital arşivinin tamamlanması ve en önemlisi yeni defin işlemlerinin bir an önce yasaklanması gerektiğini savundu. Gerekli adımlar atılmazsa, Darende’nin bu önemli tarihsel arşivinin tamamen silinmesi tehlikesi bulunuyor.
Bakmadan Geçme
