Krizin yönetilmesi adına DSÖ, gemi işletmecisi ve ilgili ülkelerle koordineli bir çalışma yürütüyor. Süreç kapsamında vaka izolasyonu, tıbbi tahliye operasyonları ve derinlemesine laboratuvar incelemeleri gerçekleştiriliyor. Uzmanlar, virüsün yapısını daha iyi anlamak adına genom dizileme çalışmalarına devam ederken; yolculara ve mürettebata gerekli tıbbi desteğin sağlandığı belirtildi.

Temel olarak kemirgenler aracılığıyla insanlara geçen hantavirüs, oldukça ciddi semptomlarla seyredebilen bir hastalık. Kemirgenlerin idrar, salya ve dışkılarının karıştığı tozların solunmasıyla bulaşan virüs; ateş, şiddetli kas ağrıları ve yorgunluk gibi belirtilerle başlıyor. Hastalığın ilerleyen safhalarında ise solunum yetmezliği, iç kanama ve böbrek fonksiyonlarının bozulması gibi hayati riskler ortaya çıkabiliyor.

Modern bilgisayar işlemcileri sert ve sabit silikon tabanlar üzerinde çalışırken, insan beyni sürekli yeni bağlantılar kuran yumuşak ve dinamik bir yapı sergiliyor. Northwestern ekibi, geleneksel donanımların yüksek enerji tüketim sorununa çözüm bulmak amacıyla beyni model aldı. Geliştirilen bu yeni nesil donanım, çok daha az enerjiyle çok daha karmaşık verileri işleme potansiyeline sahip.

Yapay nöronların üretiminde yarı iletken molibden disülfür ve iletken grafen içeren özel elektronik mürekkepler kullanıldı. 'Aerosol jet' adı verilen püskürtme yöntemiyle esnek yüzeylere basılan bu malzemeler, gerçek nöronların 'patlama' veya 'sürekli ateşleme' gibi karmaşık tepkilerini taklit edebiliyor. Önceki yapay nöron denemelerinin aksine, bu sistem gerçek dokuyla iletişim kurabilecek doğru hızda ve yapıda sinyal üretebiliyor.

Bu teknolojinin, yapay zekanın veri işleme sırasında harcadığı devasa enerji ve su tüketimini azaltacak yeni nesil bilgisayar donanımlarının temelini oluşturması öngörülüyor. Ayrıca, sinir sistemine tam uyum sağlayan bu implantlar sayesinde, felçli hastaların hareket kabiliyetini geri kazanması veya duyusal kayıpların giderilmesinde çok daha kalıcı ve doğal çözümler üretilmesi bekleniyor.

Doğanın uyanışıyla birlikte havada dolaşan polen miktarının zirveye ulaştığına dikkat çeken Dr. İbze, burun akıntısı, hapşırık ve gözlerde sulanma gibi belirtilerin bazen enfeksiyonla karıştırılabildiğini söyledi. Bu süreçte özellikle alerjiye yatkın bireylerin maske kullanımını bir bariyer olarak görmesi gerektiğini belirten uzman isim, maskenin alerjenlerle teması önemli ölçüde azalttığını kaydetti.

Mevsimsel alerjilerin sadece dışarıda değil, ev ortamında da tetiklenebileceği uyarısında bulunan İbze, en yaygın alerjenlerden birinin ev akarları olduğunu hatırlattı. Evlerin düzenli havalandırılması ve temizlik önlemlerinin artırılmasının reaksiyonları azaltacağını belirten Dr. İbze, astım ve akciğer hastalarının bu dönemde çok daha hassas davranmaları gerektiğini sözlerine ekledi.

Acil servislerdeki yığılmanın önüne geçilmesi gerektiğini vurgulayan Süleyman İbze, şikayeti olan vatandaşların öncelikle birinci basamak sağlık kuruluşları olan aile sağlığı merkezlerine gitmelerini önerdi. Acil servislerin hayati ve acil durumlar için ayrılması gerektiğinin altını çizdi.

Genel Cerrahi ve Organ Nakil Uzmanı Doç. Dr. Yücel Yüksel liderliğindeki ekip, hastanın iyileşme sürecini hızlandırmak adına özel bir cerrahi yöntem tercih etti. Klasik yöntemlerin aksine, karın boşluğuna ve bağırsak alanına (periton zarı) girmeden gerçekleştirilen operasyon sayesinde, ameliyat sonrası oluşabilecek bağırsak yapışıklığı ve uzun süreli hastane yatışı gibi riskler minimize edildi. Doç. Dr. Yüksel, bu yöntemle hastanın çok daha kısa sürede beslenmeye başladığını ve mobilize olduğunu vurguladı.

Yaklaşık 6 yıldır hemodiyaliz tedavisi gören Mustafa Doğan, ameliyatın ardından hissettiklerini 'Kendimi şu an kuş gibi hafiflemiş hissediyorum' sözleriyle özetledi. Daha önce yürürken dahi nefes nefese kaldığını ve karnındaki baskının yaşam kalitesini tamamen yok ettiğini belirten Doğan, doktorlarına teşekkür etti. Nefroloji Uzmanı Mehmet Tuncay ise bu operasyonun hastayı diyalizden kurtarmasa bile, gelecekte planlanabilecek bir böbrek nakli için hayati bir zemin hazırladığını ifade etti.

Vakit kaybetmemek adına Sağlık Bakanlığı'na bağlı hava ambulansı birimiyle iletişime geçildi. Kısa sürede ilçeye ulaşan ambulans helikopter, 73 yaşındaki H.Ö.'yü alarak Malatya Eğitim ve Araştırma Hastanesi'ne doğru havalandı. Gökyüzünde devam eden kesintisiz tıbbi gözetimle birlikte hasta, uzman doktorların beklediği hastaneye ulaştırıldı.

Hava yoluyla gerçekleştirilen bu stratejik sevkin, hastanın hayati riskini önemli ölçüde azalttığı belirtildi. Malatya Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde tedavi altına alınan H.Ö.'nün sağlık durumunun titizlikle takip edildiği bildirildi. Bölgedeki acil sağlık hizmetlerinde helikopterlerin oynadığı bu kritik rol, zorlu coğrafi koşullarda yaşam kurtarıcı olmaya devam ediyor.

Rahatsızlığın seviyesine göre tedavi protokolleri değişkenlik gösteriyor. Başlangıç seviyesindeki vakalarda yaşam standartlarının düzenlenmesi, özel egzersiz programları ve fizik tedavi uygulamalarıyla başarılı sonuçlar elde edilebiliyor. Ancak omurga üzerindeki kaymanın ileri derecelere ulaştığı ve sinir baskısının arttığı durumlarda, uzmanlar cerrahi operasyonun zorunlu hale gelebildiğine dikkat çekiyor.

Uzun süreli bel ağrısı yaşayan bireylerin bu durumu geçici bir yorgunluk olarak görmemesi gerektiğini belirten sağlık profesyonelleri, özellikle bacaklara yayılan ağrılarda vakit kaybetmeden muayene olunması uyarısında bulunuyor. Erken dönemde konulan teşhis, hastalığın ilerlemesini durdurmak ve cerrahi riski azaltmak açısından kritik önem taşıyor.

Söz konusu virüsün doğal taşıyıcısının Doğu Afrika'da popülasyonu bulunan 'kalp burunlu yarasalar' olduğu açıklandı. Araştırmacılar, koronavirüslerin hücreye giriş yollarının sanılandan daha çeşitli olabileceğini keşfetti. Bu çoklu giriş yolları, virüsün mutasyon geçirmeden de farklı canlı türlerine bulaşma riskini artırıyor.

The Pirbright Institute bünyesinde çalışmalarını sürdüren Dr. Dalan Bailey, daha önce bu virüs grubunun kısıtlı bir bulaş kapasitesine sahip olduğunun düşünüldüğünü ancak yeni bulguların bu görüşü değiştirdiğini belirtti. Cambridge Üniversitesi'nden Prof. Stephen Graham ise riskin her zaman var olduğunu ifade ederek, 'Önemli olan bu tehdidi erkenden tespit edip savunma mekanizmalarını hazırlamaktır' dedi. Elde edilen verilerin, gelecekteki olası bulaş durumlarına karşı aşı ve antiviral ilaç çalışmalarına ışık tutması bekleniyor.

Google Keşfet İçin Çarpıcı Başlık Önerileri

İlaç listesinde birden fazla tedarikçinin bulunduğu durumlarda artık Dinamik Alım Sistemi devreye girecek. Bu sistem, ön yeterlilik kriterlerini karşılayan tüm isteklilere açık olacak ve fiyat rekabetini artıracak. Sistem sayesinde, ihtiyacın aciliyetine göre en avantajlı teklifler hızla değerlendirilerek sözleşme aşamasına geçilecek.

Düzenleme, sadece ekonomik verimliliği değil, aynı zamanda hayati önem taşıyan durumları da kapsıyor. Salgın hastalıklar, doğal afetler veya stoklanması mümkün olmayan özel nitelikli ilaçlar için 'Pazarlık Usulü' veya 'Doğrudan Temin' yöntemleri uygulanabilecek. Eğer bir ilaç sadece tek bir kaynaktan temin edilebiliyorsa, süreçlerin aksamaması için bürokratik engeller en aza indirilerek doğrudan alım yapılabilecek.

SGK'nın yeni usullerine göre, ihalelerde sadece en düşük fiyat değil, 'ekonomik açıdan en avantajlı teklif' kriteri esas alınacak. Bu değerlendirmede ilacın son kullanma tarihi, teslimat hızı, kalite ve teknik değer gibi unsurlar da puanlamaya dahil edilecek. Böylece hastaların hem kaliteli hem de taze ilaca en kısa sürede ulaşması garanti altına alınacak.

Modern tıp imkanlarının kullanıldığı operasyonda, halk arasında 'kapalı yöntem' olarak bilinen laparoskopik teknik tercih edildi. Op. Dr. Cebrail Yetkin liderliğindeki ekip, hastaya laparoskopik sol hemikolektomi işlemini başarıyla uyguladı. Minimal invaziv bir yöntem olması sebebiyle hastanın vücudunda geniş kesiler açılmadan gerçekleştirilen müdahale, hızlı bir toparlanma süreci sağladı.

Ameliyat sonrası durumunun gayet iyi olduğunu belirten Mehmet Özgül, yaşadığı süreci şu sözlerle anlattı: 'Rahatsızlığım kabızlık ve kanamayla başladı. Yapılan testlerin ardından kapalı ameliyat olmama karar verildi. Ameliyat sonrası hiçbir sıkıntı yaşamadım, çok hızlı kendime geldim. Hemşirelerin ve doktorumun ilgisinden çok memnun kaldım.'

Operasyonu gerçekleştiren Op. Dr. Cebrail Yetkin, hastada herhangi bir komplikasyon gelişmediğini belirterek şunları kaydetti: 'Deneyimli ekiplerle uygulanan laparoskopik cerrahi, hastaya daha az ağrı ve düşük risk sunuyor. Biz de kliniğimizde onkolojik kurallardan ödün vermeden bu yöntemi başarıyla uyguluyoruz. Hastamızı şifayla taburcu etmeye hazırlanıyoruz.'

Hastanenin teknolojik atağı sadece kalp sağlığıyla sınırlı kalmadı. Daha önce yalnızca büyükşehirlerdeki tam teşekküllü merkezlerde yapılabilen 'Multiparametrik Prostat MR' ve 'Kardiyak MR' gibi özellikli işlemler artık Malatya'da rutin hale geldi. Özellikle anne adaylarını yakından ilgilendiren Fetal MR uygulamasıyla, anne karnındaki bebeklerin gelişimsel süreçleri ve olası anomalileri detaylıca incelenebiliyor. Bu yöntem, doğum öncesi planlamaların çok daha sağlıklı yapılmasına imkan tanıyor.

İleri MR teknolojilerinden biri olan MR spektroskopi ve perfüzyon yöntemlerinin nörolojik vakalarda ve tümör teşhislerinde kritik rol oynadığını ifade eden Doç. Dr. Bülent Petik, somut bir başarı örneğine de dikkat çekti. Kalp yetmezliği şikayetiyle hastaneye başvuran bir kişiye yapılan Kardiyak MR sonucu, tıp literatüründe nadir rastlanan 'Yamaguchi Sendromu' tanısı konuldu. Erken ve doğru teşhis sayesinde hastanın hayati riskleri minimize edilerek tedavi süreci başarıyla planlandı.

Ameliyathane ortamında gerçekleştirilen vasküler ve non-vasküler girişimsel işlemlerle ilgili de önemli mesafeler katedildiğini belirten Petik, başhekimlik ve İl Sağlık Müdürlüğü'nün destekleriyle bu alanın daha da güçleneceğini söyledi. Teknik altyapı ve uzman kadronun birleşmesiyle, Malatyalı vatandaşların ileri düzey tanı hizmetleri için başka şehirlere gitme zorunluluğu ortadan kalkmış oldu.

Kolon kanserinin erken teşhisinde bağırsak alışkanlıklarındaki değişim hayati bir rol oynuyor. Daha önce düzenli tuvalet alışkanlığı olan bir kişinin aniden kabızlık çekmeye başlamasının tümör kaynaklı bir daralmaya işaret edebileceğini söyleyen Yıldız, 'Şikayetleri göz ardı etmek yerine bir uzmana başvurmak hayat kurtarabilir' uyarısında bulundu.

Hastalık ilerledikçe şiddetli ağrı, oturmakta güçlük çekme ve kilo kaybı gibi ağır tabloların eklendiği ifade edildi. Bu aşamaya gelmeden yapılacak basit bir muayene veya kolonoskopi taramasının tedavi başarısını %100'e yakın artırdığı hatırlatıldı. Özellikle ailesinde kanser öyküsü bulunan bireylerin, yaş faktörüne bakmaksızın belirtileri ciddiye alması gerektiği vurgulandı.

Aşıların bağışıklık sistemine mikrobu tanıtmak amacıyla yapıldığını hatırlatan Kara, yan etkiler konusuna da değindi. Ateş, halsizlik ve eklem ağrısı gibi durumların geçici reaksiyonlar olduğunu belirten Kara, kalp kası iltihabı gibi tabloların ise son derece nadir görüldüğünü ve bu vakaların genellikle hafif seyrettiğini ifade etti. Türkiye'de uygulanan aşıların hem ulusal hem de uluslararası denetimlerden geçen en güvenilir yöntemler olduğunu vurguladı.

Türkiye'nin geçmişte aşı ihraç eden bir ülke olduğunu hatırlatan Ateş Kara, Cumhuriyet'in ilk yıllarında Çin'den Fransa'ya kadar pek çok ülkeye aşı gönderildiğini söyledi. Günümüzde aşıların tartışmaya açılmasını, aşılar sayesinde artık görülmeyen hastalıkların (çiçek, kızamık vb.) unutulmasına bağlayan Kara, sosyal medyadaki bilgi kirliliğine karşı vatandaşları uyardı.

Konferansın açılışında konuşan Malatya İl Sağlık Müdürü Cezmi Karaca da aşılamanın toplum sağlığı için önemine dikkat çekti. Karaca, aşıların hastalıklara karşı en etkili ve en kolay tıbbi yöntem olduğunu belirterek, aşılama oranının yüksekliğinin toplum bağışıklığını doğrudan güçlendirdiğini ifade etti.

Literatürde oldukça nadir görülen bu tümörün çıkarılması için Kars'ta adeta bir seferberlik ilan edildi. Operatör Dr. Meftun Zerbizade ve ekibi, sinir hasarı riskini ortadan kaldırmak için 'intraoperatif nöromonitorizasyon' teknolojisini kullandı. Bu sistem sayesinde cerrahi işlem sırasında sinirlerin fonksiyonları anlık olarak takip edildi. Ayrıca hastanede bir ilk gerçekleştirilerek ameliyat sırasında ultrason cihazı kullanıldı. Bu yöntemle tümörün sınırları net bir şekilde belirlenerek, sağlıklı dokuya zarar vermeden kütlenin tamamı temizlendi.

Sağlığına kavuşan Hamid Mamedov, yaşadığı süreci anlatırken şaşkınlığını gizleyemedi. Fizik tedavi ve çeşitli tetkiklerin ardından doğru teşhisin konulduğunu belirten Mamedov, 'Sürekli göğsüm ağrıyordu, birçok yere gittim ama sonuç alamadım. Dr. Zerbizade'yi önerdiklerinde hiç düşünmeden Kars'a geldim. Şu an kendi başıma yürüyebiliyorum, ağrılarım dindi' diyerek memnuniyetini dile getirdi. Operasyonu gerçekleştiren Dr. Zerbizade ise, hastanenin teknik imkanlarını cerrahinin en güvenli haline getirerek bu zorlu süreci başarıyla tamamladıklarını vurguladı.

Fon Kaynakları Nerelere Harcanacak?

Fonun yönetim ve denetimi kamu otoritesi tarafından sıkı bir şekilde yürütülecek. Kaynakların kullanımında 'tedavi edici' değil, 'önleyici' sağlık hizmetlerine odaklanılacak. Bu kapsamda;

Halk sağlığı kampanyaları ve farkındalık projeleri,

Erken teşhis ve tarama programları,

Sağlıklı Hayat Merkezleri'nin desteklenmesi,
gibi alanlara doğrudan bütçe aktarımı sağlanacak.

Ameliyat sonrası sağlığına kavuşan Rüveyda Özer ve ailesi, çıkan taş sayısını gördüklerinde büyük şaşkınlık yaşadı. Uzun süredir acil servislerde ağrı kesicilerle yaşamını sürdürmeye çalıştığını anlatan Özer, başarılı operasyon sayesinde tüm sancılarından kurtulduğunu belirtti. Hastanın babası Selahattin Özer ise kızının bu kadar taşla nasıl yaşadığına hayret ettiklerini ifade ederek sağlık ekibine teşekkürlerini sundu. Uzmanlar, bu tür vakaların önüne geçilebilmesi için vatandaşlara günlük bol su tüketimi konusunda tavsiyelerde bulundu.

Hastanede yapılan ilk müdahaleyle stabilize edilen ancak durumunun ciddiyetini koruması nedeniyle tam teşekküllü bir hastaneye sevki uygun görülen hasta için Sağlık Bakanlığı'ndan ambulans helikopter talep edildi. İleri tetkik ve kapsamlı tedavi gereksinimi duyan H.G, ambulans helikoptere bindirilerek Darende'den Malatya Eğitim ve Araştırma Hastanesi'ne nakledildi. Gencin tedavisine burada devam edildiği bildirildi.

Buluşun detaylarını aktaran Prof. Dr. Cüneyt Yılmaz, mevcut sistemlerde başarının tamamen operatörün kişisel yeteneğine bağlı olduğunu hatırlattı. Yılmaz, 'Geliştirdiğimiz basınç ve görüntü geri beslemeli şırınga pompası sistemi, manuel aparatların aksine endoskopi kamerası ve sensör desteğiyle donatılmıştır. Bu sayede en kritik işlemler en uygun ve hatasız biçimde gerçekleştirilebilecek,' açıklamasında bulundu.

Prof. Dr. Vasfi Emre Ömürlü ise sağlık teknolojilerinin multidisipliner projelerle desteklenmesi gerektiğinin altını çizerek, tıp çalışanlarının kullandığı ekipmanların geliştirilmesinin hem hasta hem de çalışan güvenliği açısından temel bir amaç olduğunu ifade etti.

Tedavi sürecinin teknik detaylarını paylaşan Doç. Dr. Ahmet Kürşad Güneş, yöntemi 'akıllı ilaçların bir üst basamağı' olarak tanımladı. CAR-T yönteminde, hastadan alınan T hücreleri laboratuvarda genetik olarak yeniden programlanıyor. Kanser hücrelerini tanıyıp yok edecek şekilde 'eğitilen' bu akıllı hücreler, 12 günlük titiz bir üretim sürecinin ardından hastaya geri veriliyor. Bu sayede vücudun kendi bağışıklık sistemi, kansere karşı doğrudan bir silaha dönüşüyor.

Şu an için 18 yaş ve üzeri erişkinlerde; lenfoma, belirli lösemi türleri ve multipl miyelom gibi kan kanseri hastalarında uygulanan tedavi, özellikle standart kemoterapiye yanıt vermeyen veya hastalığı nükseden kişiler için umut ışığı oluyor. Uzmanlar, kök hücre nakli olup sonuç alamayan hastaların da bu tedavi için aday olduğunu belirtirken, ilerleyen süreçte çocukluk çağı lösemi vakalarında da bu yöntemin kullanılmasının hedeflendiğini kaydetti.

HÜGEM Merkez Sorumlusu Prof. Dr. Fatma Duygu Özel Demiralp, kişiye özel olan bu hücresel tedavilerin Türkiye'de üretilmesinin stratejik önemine dikkat çekti. Kombine klinik yaklaşımlarla desteklenen bu yöntemin başarı oranının %80-85 seviyelerine çıkabildiğini belirten Demiralp, akıllı hücrelerin doğru zamanda üretilip hastaya nakledilmesinin bu süreçteki en kritik adım olduğunu ifade etti.

Ameliyatı gerçekleştiren Opr. Dr. Mustafa Yiğit, operasyon sırasında karşılaştıkları manzaranın şaşırtıcı olduğunu ifade etti. Sayılan taşların toplamda 2 bin 67 adet olduğunu belirten Yiğit, 'Meslek hayatım boyunca çok sayıda operasyona katıldım ancak ilk kez bir safra kesesinin içinden bu kadar yüksek sayıda taş çıktığına şahit oldum. Genellikle uzun süre ihmal edilen vakalarda bu tabloyla karşılaşabiliyoruz.' dedi.

Hastaneden yapılan açıklamada, safra kesesi hastalıklarının tedavi edilmediği takdirde ciddi enfeksiyonlara, safra yolu tıkanıklıklarına ve pankreatit gibi ölümcül risklere yol açabileceği uyarısında bulunuldu. Başhekim Opr. Dr. Reha Sermed Aygören ise hastanede bu tür özellikli ameliyatların başarıyla sürdürüldüğünü vurgulayarak, hastanın kısa sürede şifa bularak evine gönderildiğini bildirdi.

Yemek yeme alışkanlıklarının uyku üzerindeki etkisi, sadece sindirim sisteminin yoğunluğuyla sınırlı kalmayıp kan şekerinin dalgalanmasından hormon salınımına kadar pek çok biyolojik süreci tetikliyor. Ağır, yağlı ve yüksek karbonhidratlı besinlerin sindirimi için vücudun harcadığı ekstra efor, dinlenme moduna geçmesi gereken organların mesai yapmasına neden olarak uykuya dalış süresini uzatıyor. Bu durum, sabahları yorgun uyanmanın ve gün içindeki halsizliğin en temel ama gizli kalmış sorumlularından biri olarak dikkat çekiyor.

Bilimsel veriler ışığında bakıldığında, sağlıklı ve dengeli bir beslenme programını hayat tarzı haline getiren bireylerin, düzensiz beslenenlere oranla çok daha derin ve kaliteli bir uyku deneyimi yaşadığı gözlemleniyor. Günlük beslenme rutinine taze sebzeleri, lifli meyveleri, bitkisel protein kaynağı olan kuru baklagilleri ve tam tahıllı gıdaları dahil edenlerin uyku sürelerinin daha istikrarlı olduğu belirlendi. Vücudun ihtiyaç duyduğu vitamin ve minerallerin doğal yollardan karşılanması, beyindeki uyku merkezlerinin daha düzenli çalışmasına yardımcı olarak gece boyunca uyanma sıklığını azaltıyor.

Sofraların renklenmesi ve işlenmiş gıdalardan uzaklaşılması, melatonin ve serotonin gibi uyku döngüsünü kontrol eden hormonların sentezlenmesi için gerekli ortamı hazırlıyor. Özellikle lif oranı yüksek besinler kan şekerini dengede tutarak, gece yarısı ani acıkmalarla uyanmanın önüne geçiyor. Beslenme düzenindeki bu bütüncül yaklaşım, sadece fiziksel sağlığı korumakla kalmıyor, aynı zamanda zihinsel dinginliği destekleyerek beynin uyku evreleri arasında sağlıklı bir geçiş yapmasına olanak tanıyor.

Vücudumuzun biyolojik saatini yöneten en önemli aktörlerden biri olan melatonin hormonu, bazı besinlerde doğal olarak bulunarak dışarıdan takviye etkisi yaratabiliyor. Doğal bir uyku ilacı işlevi gören bu besin maddeleri, sinir sistemini yatıştırarak bedenin geceye hazırlanmasını kolaylaştırıyor. Deniz ürünlerinden elde edilen sağlıklı yağlar, zeytinyağının mucizevi bileşenleri, yumurta ve kalsiyum zengini süt ürünleri, bu hormonun üretimini destekleyen protein ve amino asitler bakımından oldukça zengin kaynaklar olarak biliniyor.

Bu gıdaların düzenli tüketimi, vücudun akşam saatlerinde doğal bir gevşeme sürecine girmesini sağlayarak uyku kalitesini artırıyor. Süt ürünlerinin içeriğindeki triptofan maddesi, beyne 'dinlenme zamanı geldi' mesajı gönderirken, sağlıklı yağlar hücrelerin yenilenme sürecine katkıda bulunuyor. Akşam öğünlerinde bu tür besinlere yer vermek, modern hayatın getirdiği uyku bozukluklarıyla mücadele etmede en etkili ve doğal yöntemlerden biri olarak kabul ediliyor.

Meyve tüketimi, sadece bağışıklık sistemi için değil, aynı zamanda huzurlu bir gece uykusu için de kritik bir öneme sahip. Özellikle kivi, muz ve vişne gibi meyvelerin içeriğinde bulunan doğal kimyasallar, kasların gevşemesine ve zihnin sakinleşmesine yardımcı oluyor. Vişnenin barındırdığı yüksek melatonin seviyesi ve muzdaki magnezyum ile potasyum mineralleri, gece kramplarını önleyerek uykunun bölünmesini engelliyor. Çilek, yaban mersini gibi antioksidan deposu meyveler ise vücuttaki inflamasyonu azaltarak genel bir rahatlama hissi uyandırıyor.

Meyvelerin sağladığı bu doğal destek, uykuya geçiş sürecini hızlandırırken aynı zamanda uykunun REM ve derin uyku evrelerinin daha verimli geçmesini sağlıyor. Meyveler sayesinde alınan doğal şeker, rafine şekerlerin aksine kan şekerinde ani çıkışlar yaratmayarak gece boyu dengeli bir enerji seviyesi sunuyor. Doğru meyve seçimleriyle zenginleştirilmiş bir beslenme çantası, uykusuzluk çekenler için yan etkisi olmayan en lezzetli çözümleri sunarak sabahları daha zinde ve enerjik başlamanın kapısını aralıyor.

Uyku kalitesini düşüren en büyük etkenlerin başında, yatma saatine çok yakın zamanlarda tüketilen ağır ve baharatlı yemekler geliyor. Midenin sindirim için yoğun bir asit üretimi yapması ve bağırsakların hareketliliğinin artması, beynin uyku sinyallerini algılamasını zorlaştırıyor. Kafeinli içeceklerin yanı sıra gizli şeker içeren atıştırmalıklar da sinir sistemini uyararak vücudun dinlenme moduna geçişini sabote ediyor. Bu nedenle akşam yemeği ile uyku arasında en az üç veya dört saatlik bir boşluk bırakılması, sindirim sisteminin işini bitirmesi için gerekli süreyi sağlıyor.

İdeal bir gece dinlenmesi için akşam saatlerinde sıvı tüketimini dengelemek ve sindirimi kolay gıdalara yönelmek büyük önem arz ediyor. Bitki çaylarının yatıştırıcı etkisiyle desteklenen hafif bir akşam menüsü, bedenin biyolojik ritmiyle uyum içinde hareket etmesini mümkün kılıyor. Beslenme alışkanlıklarında yapılacak küçük ama kararlı değişiklikler, zamanla kronik yorgunluğun azalmasına ve yaşam kalitesinin gözle görülür şekilde artmasına yardımcı oluyor. Unutulmamalıdır ki, kaliteli bir uyku sadece gözleri kapatmak değil, bedeni doğru yakıtla dinlenmeye hazırlamaktır.

Kardiyoloji Uzmanı Prof. Dr. Okay Abacı, kalp krizinin en yaygın belirtilerinden birinin göğüs ağrısı olduğunu belirtiyor. Bu ağrının genellikle göğsün ortasında baskı ya da sıkışma şeklinde hissedildiği, özellikle eforla ortaya çıkıp dinlenince azalmasının kalp damarlarında daralma olabileceğine işaret ettiği ifade ediliyor.

Bazı hastalarda göğüs ağrısının çene, sol kol, omuz veya sırt bölgesine yayılabildiği belirtiliyor. Bunun yanında nefes darlığı, çabuk yorulma, terleme ve mide bulantısı gibi şikayetlerin de kalp damar hastalıklarının habercisi olabileceği vurgulanıyor.

Kalp krizinin her zaman belirgin belirtilerle ortaya çıkmayabileceği de ifade ediliyor. Özellikle diyabet hastalarında 'sessiz kalp krizi' olarak adlandırılan durumun görülebildiği, bu kişilerde göğüs ağrısı olmadan da kalp krizi gelişebileceği aktarılıyor.

Kalp ve damar hastalıklarının oluşumunda sigara kullanımı, yüksek tansiyon, yüksek kolesterol, diyabet, hareketsiz yaşam ve fazla kilo gibi etkenlerin önemli rol oynadığı belirtiliyor. Bu risklerin kontrol altına alınmasının kalp sağlığı açısından kritik olduğu ifade ediliyor.

Uzmanlar, özellikle eforla ortaya çıkan ve tekrarlayan göğüs ağrısı gibi şikayetlerin ihmal edilmemesi gerektiğini belirtiyor. Bu tür durumlarda vakit kaybetmeden bir sağlık kuruluşuna başvurulmasının önemine dikkat çekiliyor.

KDK'nin başlattığı inceleme kapsamında görüşü istenen hastane yönetimi, hastanın kendi isteğiyle özel sağlık hizmetlerinden yararlandığını ve ücret farkını ödemeyi kabul ettiğini ileri sürdü. Bu gerekçeyle alınan ücretin iade edilemeyeceği bildirildi.

Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından KDK'ye iletilen değerlendirmede, söz konusu ameliyat için kuruma 19 bin 180 lira fatura edildiği belirtildi. Mevzuata göre hastanelerin bu tutarın en fazla iki katına kadar ilave ücret talep edebileceği hatırlatılırken, 34 bin 638 liralık kısmın sınırın üzerinde olduğu kaydedildi.

Ayrıca hastane ile yapılan afiliye üniversite protokolünde cezai yaptırım maddesinin bulunmaması nedeniyle idari ceza uygulanamadığı, bu nedenle doğrudan iade işleminin gerçekleştirilemediği ifade edildi.

Başvuruyu değerlendiren KDK, Sağlık Uygulama Tebliği'ne aykırı şekilde alınan ücretin vatandaşa ağır bir yük getirdiğini belirtti. Kararda, söz konusu durumun sağlık hakkı ve vücut bütünlüğünün korunması hakkına ölçüsüz bir müdahale oluşturduğu vurgulandı.

Kurum, fazla tahsil edilen 34 bin 638 liranın, ödemenin yapıldığı tarihten itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte iade edilmesini tavsiye etti.

KDK ayrıca benzer mağduriyetlerin önüne geçilmesi için özel sağlık hizmeti sunucularıyla yapılan sözleşmelerde daha güçlü düzenlemeler yapılmasını önerdi. Bu kapsamda, Sağlık Uygulama Tebliği hükümlerinin uygulanmasına yönelik koruyucu ve yaptırım içeren maddelerin sözleşmelere eklenmesi gerektiği ifade edildi.

Düzce Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı'ndan Dr. Öğr. Üyesi Mukaddes Kılıç Sağlam, rota virüsü enfeksiyonlarının özellikle sonbahar ve kış aylarında daha sık görüldüğünü ancak yıl boyunca da ortaya çıkabildiğini belirtti.

Hastanedeki vaka artışlarına ilişkin değerlendirmede bulunan Sağlam, mevcut durumun önceki yıllarla benzer seviyede olduğunu ve bunun bir salgın olarak değerlendirilmesinin doğru olmayacağını ifade etti.

Rota virüsünün en sık bağışıklık sistemi henüz tam gelişmemiş 2 yaş altı bebeklerde görüldüğüne dikkat çeken Sağlam, 5 yaş altındaki tüm çocukların risk altında olduğunu söyledi.

Özellikle kreş ve anaokulu gibi toplu yaşam alanlarında bulaş hızının arttığını belirten Sağlam, bu nedenle enfeksiyonun bu yaş gruplarında daha sık görüldüğünü kaydetti.

Rota virüsü enfeksiyonunun en yaygın belirtileri arasında ishal, kusma, ateş ve karın ağrısı yer alıyor. Bazı vakalarda dışkıda kan, ağız ve boğazda kuruluk, halsizlik, iştahsızlık, uyku hali, yorgunluk ve baş dönmesi gibi belirtiler de görülebiliyor.

Ailelerin özellikle sıvı kaybı belirtilerini yakından takip etmesi gerektiğini vurgulayan Sağlam, ağız kuruluğu, gözyaşında azalma, idrar miktarında düşüş, dalgınlık ve genel durum bozukluğu gibi belirtilerde vakit kaybetmeden sağlık kuruluşuna başvurulması gerektiğini ifade etti.

Özellikle küçük çocuklarda sıvı kaybının çok hızlı gelişebildiği ve bu durumun kritik sonuçlar doğurabileceği belirtildi.

Rota virüsü enfeksiyonunun çoğu zaman 3 ila 7 gün içerisinde kendiliğinden düzeldiği ifade edilirken, bu süreçte en önemli riskin sıvı kaybı olduğu vurgulanıyor.

Hastalığın daha ağır seyretme ihtimalinin özellikle 2 yaş altı bebeklerde, bağışıklığı zayıf çocuklarda ve yeterli sıvı alamayanlarda arttığı belirtiliyor. Prematüre doğan bebekler ve kronik hastalığı bulunan çocuklar da risk grubunda yer alıyor.

Rota virüsünün en sık dışkı yoluyla bulaştığı ifade edilirken, kontamine yiyecek ve içeceklerin tüketimi, el-ağız teması ve kişisel eşyaların ortak kullanımı önemli bulaş yolları arasında gösteriliyor.

Virüsün kapı kolları, oyuncaklar ve sert yüzeylerde uzun süre canlı kalabilmesi nedeniyle bu alanlar üzerinden de kolayca yayılabildiği belirtiliyor.

Bulaş riskini azaltmak için el hijyenine dikkat edilmesi gerektiği vurgulanırken, çocukların alt değişiminden sonra ellerin mutlaka sabun ve suyla yıkanması öneriliyor.

Ayrıca oyuncaklar ve sık temas edilen yüzeylerin düzenli temizlenmesi, kişisel eşyaların ortak kullanılmaması ve hasta çocukların mümkünse diğer çocuklardan bir süre ayrı tutulması gerektiği ifade ediliyor.

Vakanın aciliyeti üzerine Sağlık Bakanlığı koordinesinde süratle ambulans helikopter planlaması yapıldı. Kısa sürede ilçe hastanesinin bahçesine iniş yapan hava ambulansı, küçük hastayı alarak Malatya Eğitim ve Araştırma Hastanesi'ne ulaştırdı.

Hava yoluyla hızlıca nakli gerçekleştirilen 1,5 yaşındaki çocuğun, Malatya'daki hastanede müşahede altına alındığı ve tedavisinin titizlikle sürdürüldüğü öğrenildi. Sağlık durumuna ilişkin gelişmelerin yakından takip edildiği bildirildi.

Göğüs Hastalıkları Uzmanı Dr. Zeynep Orhan, tüberkülozun hava yoluyla bulaşan ancak doğru müdahaleyle tamamen iyileştirilebilen bir hastalık olduğuna dikkat çekti. Veremin genellikle akciğerleri hedef aldığını belirten Orhan, buna karşın vücudun diğer organlarında da tahribat yaratabileceğini ifade ederek erken tanının bulaş zincirini kırmadaki rolünü hatırlattı.

Hastalığın semptomları hakkında uyarılarda bulunan Uzm. Dr. Zeynep Orhan, özellikle 2-3 haftadan uzun süren inatçı öksürüklerin ihmal edilmemesi gerektiğini vurguladı. Yüksek ateş, kanlı balgam, gece terlemeleri, göğüs ağrısı ve ani kilo kaybı gibi belirtiler yaşayan vatandaşların zaman kaybetmeden en yakın sağlık kuruluşuna başvurması gerektiğinin altını çizdi.

Tüberkülozdan korunmanın hijyen ve yaşam kalitesiyle doğrudan bağlantılı olduğunu söyleyen Orhan; dengeli beslenme, düzenli uyku ve stresten uzak durmanın vücut direncini artırdığını belirtti. Ayrıca, kapalı ortamların sık sık havalandırılmasının ve aktif hastaların maske kullanmasının bulaş riskini minimize ettiğini kaydeden Orhan, hastalığın önlenebilir bir sağlık sorunu olduğunu ifade etti.

Göğüs Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Sinem İliaz, tüberkülozun (verem) sinsi ilerleyebilen bir hastalık olduğuna dikkat çekerek hayati uyarılarda bulundu. Özellikle belirli semptomların hafife alınmaması gerektiğini vurgulayan İliaz, vücudun verdiği sinyallerin doğru okunmasının tedavi sürecini hızlandırdığını ifade etti. Bu şikayetleri yaşayanlar vakit kaybetmeden bir sağlık kuruluşuna başvurmalıdır,' ifadelerini kullandı.

Türkiye'nin tüberkülozla mücadelede güçlü bir sistem kurduğunu belirten İliaz, ülkemizde görülme sıklığının yüz binde 14 civarında olduğunu aktardı. Hastalığın hava yoluyla, özellikle kapalı ve kalabalık ortamlarda kolayca bulaşabildiğini hatırlatan İliaz, tedavideki en kritik noktanın ilaçların düzenli ve eksiksiz kullanımı olduğunu vurguladı.

Bağışıklık sistemi zayıf olanlar, kronik hastalığı bulunanlar, sigara kullanıcıları ve yetersiz beslenen bireylerin daha yüksek risk taşıdığına dikkat çeken Prof. Dr. İliaz, korunma yollarını ise şöyle özetledi: 'Bebeklik döneminde yapılan BCG aşısı ağır formlara karşı koruyucudur. Ayrıca yaşam alanlarının havalandırılması ve hijyen kuralları hastalıktan korunmada büyük rol oynar.

Geri ödeme listesine dahil edilen yeni ilaçlar, geniş bir tedavi yelpazesine hitap ediyor. Özellikle kronik ve nadir hastalıklarla mücadele eden hastalar için büyük önem taşıyan düzenleme; hemofili, kan ürünleri ve alerji aşılarını kapsıyor. Bunun yanı sıra;

Diyabet,

Enfeksiyon hastalıkları,

Enzim eksikliği,

Bağışıklık sistemi hastalıkları
gibi kritik alanlarda kullanılan ilaçlar da artık SGK güvencesiyle hastalara ulaştırılabilecek.

Yeni düzenlemenin hastalara şifa getirmesini dileyen Bakan Vedat Işıkhan, açıklamasını şu sözlerle tamamladı:

' Halkımızın sağlık hizmetlerinden ve ilaç desteğinden en etkin şekilde faydalanması için SGK kanalıyla sunduğumuz imkanları genişletmeye devam ediyoruz. Geri ödeme listemize eklediğimiz bu yeni ilaçların hastalarımıza şifa olmasını diliyor, tüm vatandaşlarımıza sağlıklı bir ömür temenni ederek hayırlı bayramlar diliyorum.'

Hızla yayılan bu tehlikeli tablo nedeniyle yerel yönetimler ve sağlık kuruluşları acil durum planlarını devreye soktu. Salgının ilk emarelerinin görülmesiyle birlikte bölgedeki hastanelerin acil servislerinde yoğunluk yaşanırken, vatandaşların belirtiler konusunda dikkatli olmaları istendi. Kent genelinde hissedilen bu panik havası, sadece öğrencileri değil, tüm bölge halkını sosyal etkileşimler konusunda daha temkinli olmaya itti. Uzmanlar, menenjit gibi hayati risk taşıyan bir hastalığın bu kadar kısa sürede bu denli bir kitleyi etkilemesinin, toplum güvenliği açısından kritik bir uyarı niteliği taşıdığını ifade ediyorlar.

İngiltere'yi ayağa kaldıran menenjit dalgasının en acı tarafı, hedef kitlesinin ağırlıklı olarak 18 ile 21 yaş arasındaki üniversite öğrencilerinden oluşması oldu. Kent Üniversitesi bünyesinde tespit edilen vakalar arasında şu ana kadar iki gencin hayatını kaybetmesi, ülkedeki tüm eğitim kurumlarında yas ve endişeyi beraberinde getirdi. Yaşamını yitirenlerin yanı sıra, yaklaşık 15 kişinin hastanelerin yoğun bakım ve enfeksiyon servislerinde müşahede altında tutulduğu, bazılarının durumunun ise ciddiyetini koruduğu gelen bilgiler arasında yer alıyor. Gençlerin bağışıklık sistemine rağmen hastalığın bu derece yıkıcı etkiler göstermesi, uzmanları daha derinlemesine araştırmalar yapmaya sevk etti.

Hayatını kaybeden gençlerin aileleri ve arkadaşları büyük bir şok yaşarken, sağlık otoriteleri enfeksiyonun biyolojik yapısını incelemeye aldı. Yapılan ilk tetkikler, bu özel salgın dalgasının oldukça agresif bir seyir izlediğini ve müdahale edilmediği takdirde saatler içinde ölümcül sonuçlar doğurabildiğini kanıtlıyor. Hastanede tedavi gören 15 kişinin iyileşme süreçleri yakından takip edilirken, bu vakaların her birinin salgının boyutunu anlamak adına kritik veri sağladığı belirtiliyor. Yetkililer, can kayıplarının artmaması için tıbbi personelin yirmi dört saat esasına göre görev başında olduğunu ve tüm imkanların bu bölgeye seferber edildiğini açıkladı.

Salgının yayılma hızını kesmek amacıyla Kent bölgesinde daha önce eşi benzeri görülmemiş büyüklükte bir koruyucu tıp operasyonu başlatıldı. Yaklaşık 5 bin üniversite öğrencisinin ivedilikle MenB aşısı programına dahil edilmesi kararlaştırıldı. Bu aşılama kampanyasıyla, virüsün veya bakterinin yayılma zincirinin kırılması ve toplumsal bağışıklığın hızlıca tesis edilmesi hedefleniyor. Sadece aşı değil, aynı zamanda riskli temaslı grubunda olduğu düşünülen yüzlerce kişiye de koruyucu antibiyotik tedavisine başlamaları yönünde sert uyarılarda bulunuldu. Sağlık ekipleri, kapı kapı dolaşarak veya kurulan geçici merkezler aracılığıyla öğrencilere ulaşmaya çalışıyor.

Tıbbi müdahalenin bu denli geniş tutulmasının temel sebebi, menenjitin iki ile on dört gün arasında değişen sinsi kuluçka süresidir. Bu süre zarfında hiçbir belirti göstermeyen kişilerin potansiyel taşıyıcı olabileceği ve farkında olmadan hastalığı başkalarına bulaştırabileceği gerçeği, yetkilileri teyakkuza geçirdi. Patlayıcı bir artış gösterme potansiyeline sahip olan bu vakaların, önümüzdeki günlerde daha da yukarılara tırmanmasından endişe ediliyor. Bu nedenle, antibiyotik uyarısı alan kişilerin herhangi bir semptom beklemeden tedaviye riayet etmeleri, salgının kontrol altına alınabilmesi için hayati önem taşıyan bir unsur olarak görülüyor.

Salgının izini süren epidemiyoloji uzmanları, vakaların büyük çoğunluğunun ortak bir noktada birleştiğini tespit etti. Yapılan araştırmalar, enfekte olan kişilerin önemli bir kısmının 5-7 Mart tarihleri arasında Canterbury şehrinde bulunan Club Chemistry adlı eğlence mekanında vakit geçirdiğini ortaya koydu. Bu durum, sosyal etkinliklerin ve kalabalık ortamların salgınlarda nasıl bir 'süper yayıcı' işlevi görebileceğini bir kez daha kanıtlamış oldu. Kapalı bir mekanda yüksek sesli müzik eşliğinde ve yakın mesafede gerçekleşen bu tür etkileşimlerin, hastalığın damlacık yoluyla geçişini inanılmaz derecede kolaylaştırdığı belirtiliyor.

Birleşik Krallık Sağlık Güvenliği Ajansı İcra Kurulu Başkanı Susan Hopkins, söz konusu mekandaki etkinliğin öğrenci yurtlarındaki yayılımı tetikleyen ana kaynak olduğunu ifade etti. Hopkins, sosyal ortamların bu denli bir enfeksiyon sıçramasına neden olmasının, krizin yönetilmesini zorlaştırdığını da sözlerine ekledi. Özellikle gençlerin yoğun olduğu bu tür mekanlarda virüsün çok kısa sürede onlarca kişiye bulaşması, ardından bu kişilerin kendi yurtlarına dönmesiyle salgın kontrol edilemez bir boyuta ulaştı. Şimdi ise uzmanlar, o tarihlerde mekanda bulunan herkesin derhal sağlık taramasından geçmesi ve kendilerini izole etmesi gerektiğini savunuyor.

Başlangıçta sadece Kent bölgesini ilgilendiren yerel bir sağlık sorunu olarak görülen bu vaka artışı, gelinen noktada ulusal düzeyde takip edilen bir kriz haline dönüştü. Susan Hopkins, otuz beş yılı aşkın profesyonel kariyerinde böylesine hızlı ve şiddetli bir vaka tırmanışıyla daha önce hiç karşılaşmadığını belirterek, durumun ne kadar olağanüstü olduğunu gözler önüne serdi. Enfeksiyonun kaynağının henüz net bir şekilde tespit edilememesi, sağlık bakanlığı ve ilgili birimlerin alarma geçmesine neden oldu. Artık her vaka, ulusal veri tabanları üzerinden anlık olarak izleniyor ve her türlü yeni belirti en ince detayına kadar analiz ediliyor.

Yoğun sosyal etkileşimin bu kadar trajik sonuçlar doğurması, İngiltere genelindeki diğer üniversitelerde de benzer önlemlerin tartışılmasına yol açtı. Yetkililer, salgının Kent sınırlarını aşarak diğer şehirlere sıçraması riskine karşı tüm yerel sağlık birimlerini bilgilendirdi. Olağan dışı seyreden bu tablo, tıbbi literatürde 'eşsiz' olarak tanımlanırken, halk sağlığı uzmanları bu krizden çıkarılacak derslerin gelecekteki benzeri durumlar için bir rehber olacağını düşünüyor. Şu an için tüm dikkatler Kent bölgesindeki test sonuçlarına ve karantina altındaki kişilerin sağlık durumlarına çevrilmiş durumda.

Bayram tatilinde acil müdahale ve evde bakım gerektiren durumlar için de özel bir mobil kadro oluşturuldu. Hizmetlerin detayları şu şekilde paylaşıldı:

112 Acil Sağlık: 4 bin 14 ekip ve 46 bin 319 personel ile müdahaleye hazır olacak.

Evde Sağlık: 866 ekip, evde bakım ihtiyacı olan vatandaşlar için saha çalışmalarını sürdürecek.

Genel toplamda 4 bin 880 ekip ve 381 bin 559 sağlık neferi, bayramın huzur içinde geçmesi için tıbbi destek sunacak.

Görev başındaki personelin özverisine dikkat çeken Bakan Kemal Memişoğlu, yayımladığı mesajda sağlık camiasına seslenerek şu ifadeleri kullandı:

' Sağlık camiamızın her bir üyesinin Ramazan Bayramı'nı en içten dileklerimle tebrik ediyor; halkımıza sundukları fedakarca hizmetler ve emekleri için şükranlarımı sunuyorum.'

Bakan Memişoğlu ayrıca, Trabzon Şehir Hastanesi inşaatıyla ilgili ortaya atılan iddialara da teknik verilerle yanıt verdi. Yapının zemin güvenliğine dair endişelerin yersiz olduğunu ifade eden Memişoğlu, inşaatta kullanılan fore kazıkların doğrudan ana kayaya sabitlendiğini bildirdi.

Yapı yükünün en sağlam tabakalara aktarıldığını belirten Bakan, hastane binasının güvenliğini sarsacak herhangi bir teknik sorun bulunmadığını kesin bir dille ifade etti.

Araştırma, kan grubunun sadece kalp sağlığını değil, sinsi ilerleyen kanser türlerini de etkilediğini ortaya koydu. Özellikle mide ve pankreas kanseri gibi hayati risk taşıyan hastalıklarda 0 grubu yine en güvenli kategoride yer alıyor.

Mide Kanseri: A, B ve AB grubu taşıyanlarda risk yüksek seyrederken, 0 grubunda bu oran anlamlı derecede düşük.

Pankreas Kanseri: Delhi'deki Bütünsel Sağlık Merkezi'nden Dr. Sanjay Aggarwal, bakteriyel enfeksiyonlar üzerine yapılan çalışmaların, 0 grubu bireylerin pankreas kanserine karşı daha korunaklı olduğunu doğruladığını belirtti.

Bağırsak Sağlığı: 0 grubu taşıyanlarda kalın bağırsak (kolorektal) kanseri türlerine yakalanma riski de diğerlerine göre çok daha az.

Pandemi ve Kan Grupları: A Grubu Daha Ağır Geçiriyor

Koronavirüs (Covid-19) dönemine ait veriler de araştırmanın bir parçasını oluşturdu. Yapılan incelemeler, A kan grubuna sahip bireylerin virüse yakalandıklarında hastalığı diğer gruplara göre çok daha ağır ve şiddetli geçirme riskiyle karşı karşıya kaldığını ortaya koydu. Buna ek olarak, A grubunda yüksek kolesterol gelişme olasılığının da daha belirgin olduğu saptandı.

Listenin riskli tarafında yer alan AB grubu için ise damar yolu sorunlarına dair çarpıcı bir uyarı yapıldı. AB grubu kan taşıyan kişilerin, pıhtı atması (tromboz) gibi ciddi damar yolu problemlerine karşı genetik olarak daha yatkın olduğu bilimsel kayıtlara geçti. Uzmanlar, bu verilerin bireylerin kendi sağlık risklerini yönetmesi açısından hayati bir rehber niteliğinde olduğunu ifade ediyor.

Operasyon, Gastroenterolojik Cerrahi Uzmanı Uzm. Dr. Mehmet Güzel ve Cerrahi Onkoloji Uzmanı Uzm. Dr. Ersan Özkardeşler tarafından koordine edildi. Ameliyatın teknik detaylarını paylaşan Uzm. Dr. Mehmet Güzel, hastanın 130 kilogram olmasının cerrahi süreci zorlaştırabilecek bir unsur olduğunu ancak operasyonun laparoskopik (kapalı) yöntemle sorunsuz tamamlandığını belirtti. Dr. Güzel, 'Ameliyat oldukça başarılı geçti, herhangi bir komplikasyon yaşanmadı. Şu an patoloji sonuçlarını bekliyoruz ve süreci bu doğrultuda planlayacağız' dedi.

Cerrahi Onkoloji Uzmanı Uzm. Dr. Ersan Özkardeşler, uygulanan 'laparoskopik transperitoneal sürrenalektomi' yönteminin hasta konforu açısından kritik önem taşıdığını vurguladı. Karın içerisinin kamera sistemleriyle izlendiği bu yöntemde, büyük kesiler yerine küçük giriş deliklerinin kullanıldığını ifade eden Özkardeşler, bu sayede hastaların operasyon sonrası çok daha az ağrı duyduğunu ve günlük hayatlarına hızla dönebildiklerini aktardı.

Eşinin sağlığına kavuşmasından duyduğu mutluluğu dile getiren hasta yakını, başvuru sürecinden taburcu aşamasına kadar kendileriyle yakından ilgilenildiğini belirtti. Tetkiklerin ardından ameliyat kararının güven verdiğini söyleyen aile, başarılı operasyonu gerçekleştiren doktorlara ve hastane personeline teşekkürlerini iletti.

Küçük Hz. İsmail'in ayaklarını yere vurması veya rivayetlere göre Cebrail Aleyhisselam'ın kanadını yere vurması neticesinde, çölün ortasından ansızın kaynamaya başlayan bu su, mucizevi bir kurtuluşun simgesi olmuştur. Hz. Hacer'in suyun boşa akıp gitmesini engellemek amacıyla etrafını çevirirken söylediği ve 'dur, dur' anlamına gelen 'Zem Zem' nidası, bugün dünyanın her köşesinde bilinen bu kutsal pınarın ismi haline gelmiştir. O günden bu yana hiç kesilmeden akan ve milyonlarca hacının susuzluğunu gideren bu su, sadece bir içecek değil, aynı zamanda ilahi bir ikram olarak görülmektedir.

İslam inancına göre günlük hayatta suyun oturarak içilmesi tavsiye edilen bir davranış olsa da Zemzem suyu söz konusu olduğunda uygulama farklılık göstermektedir. Pek çok Müslüman, bu özel suyu ayakta içmeyi tercih ederek binlerce yıllık bir geleneği ve dini bir hassasiyeti devam ettirmektedir. Bu durumun temel dayanağı, İslam peygamberinin hayatına dair aktarılan bazı önemli hadis kaynaklarında saklıdır. Sahabeden gelen rivayetlere göre, Hz. Muhammed'in Zemzem kuyusunun başında ayakta durarak bu sudan içtiği bizzat müşahede edilmiştir.

Bu rivayetler ışığında İslam alimleri, Zemzem suyunun ayakta içilmesini sünnet veya mendup olarak nitelendirmişlerdir. Normal şartlarda suyun oturarak içilmesi sağlık ve edep açısından öncelikli kabul edilse de Zemzem'in bu kuraldan istisna tutulması, suya duyulan saygının ve ona atfedilen kutsiyetin bir göstergesi olarak kabul edilir. Ancak bu noktada bir zorunluluk bulunmadığını belirten uzmanlar, yaşlılık veya hastalık gibi fiziksel engelleri olanların oturarak içmesinde de hiçbir mahzur olmadığını, asıl olanın kalpteki niyet ve hürmet olduğunu vurgulamaktadırlar.

Zemzem suyunun içilme şekli kadar, içilirken kalpte taşınan niyetler de İslam geleneğinde oldukça geniş bir yer tutmaktadır. 'Zemzem ne niyetle içilirse onun içindir' şeklindeki meşhur hadis-i şerif, inananların bu suyu içerken Allah'tan çeşitli dileklerde bulunmalarına vesile olmuştur. Kimi zaman bedensel bir hastalığa şifa, kimi zaman zihin açıklığı, kimi zaman ise günahlardan arınma arzusuyla içilen bu su, müminler için adeta manevi bir reçete hükmündedir.

Suyun içilme adabı içerisinde kıbleye dönmek, besmele çekmek ve her yudumda şükür içerisinde olmak gibi ince detaylar yer almaktadır. Genellikle üç yudumda ve doyasıya içilmesi tavsiye edilen Zemzem, insanın sadece biyolojik susuzluğunu değil, ruhsal açlığını da dindiren bir sembol olarak yaşatılmaktadır. İslam alimleri, bu suyun her damlasının birer rahmet vesilesi olduğunu ifade ederken, içildikten sonra edilen 'Elhamdülillah' nidasının nimetin kadrini bilmek açısından en güzel son olduğunu dile getirmektedirler.

Dini öneminin yanı sıra Zemzem suyu, modern bilimin de dikkatini çeken oldukça ilginç kimyasal özelliklere sahiptir. Yapılan laboratuvar analizleri, bu suyun diğer yeraltı sularından farklı olarak çok daha yoğun bir mineral dengesine sahip olduğunu ortaya koymuştur. İçeriğindeki yüksek kalsiyum ve magnezyum oranları, suyun sadece ferahlatıcı değil, aynı zamanda besleyici bir nitelik taşımasını sağlamaktadır. Özellikle uzun süre bekletilmesine rağmen yapısında herhangi bir bozulma veya yosunlaşma görülmemesi, suyun doğal biyolojik yapısının ne kadar korunaklı olduğunu kanıtlamaktadır.

Dünya genelindeki pek çok su kaynağı kirlilik tehdidi altındayken, Mekke'nin kalbindeki bu kaynağın binlerce yıldır saflığını koruması araştırmacıları şaşırtmaya devam etmektedir. Suyun tadındaki karakteristik sertlik ve içimindeki farklılık, ona özgü olan florür oranlarıyla açıklanmaktadır. Hem dini bir mucize hem de bilimsel bir merak konusu olan Zemzem, her yıl kutsal toprakları ziyaret eden milyonlarca insan için fiziksel ve ruhsal bir arınma vesilesi olmaya devam ederek, insanlık tarihinin en etkileyici doğal miraslarından biri olarak varlığını sürdürmektedir.

Hastalığın genetik boyutuna da değinen Yılmaz, vakaların yalnızca yüzde 5 ile 10'unun genetik geçişli olduğunu, bu tür vakaların ise genellikle daha erken yaşlarda başladığını belirtti. Alzheimer hastalarının üçte ikisini kadınların oluşturduğunu ifade eden Yılmaz, kadın cinsiyetinin yanı sıra düşük eğitim düzeyi, yüksek tansiyon, diyabet, kolesterol ve uyku bozuklukları gibi unsurların riski tetiklediğini dile getirdi.

Alzheimer'ın geçmişte sadece 'yaşlılık unutkanlığı' olarak görüldüğünü ancak günümüzde gelişmiş tanı yöntemleriyle net bir şekilde tespit edilebildiğini kaydeden Doç. Dr. Yılmaz, hastalığın tıpkı diyabet veya tansiyon gibi düzenli tedavi ve takip gerektiren bir sağlık sorunu olduğunu vurguladı. Yılmaz, toplumda bu hastalığa dair bir utanç duygusu oluşmaması gerektiğinin altını çizdi.

Hastalık riskini yüzde 45 oranında azaltabilecek korunma yöntemlerini sıralayan uzman isim; Akdeniz tipi beslenme düzenine geçilmesini, işlenmiş gıdalardan uzak durulmasını, düzenli uyku ve egzersizin ihmal edilmemesini önerdi. Ayrıca zihinsel ve sosyal aktivitelerin, beyin sağlığını korumada kilit rol oynadığını hatırlattı.

Takvimler Mart ayının ortasını gösterdiğinde kutlanan bu anlamlı gün, sadece teknik bir başlangıcı değil, aynı zamanda bilimin ışığında yükselen bir mesleki onuru temsil eder. Cumhuriyet öncesi dönemde kurulan bu okul, Batılı anlamda tıp eğitiminin ülkemizdeki öncüsü olmuş ve ilerleyen yıllarda kurulacak olan tıp fakültelerine de zemin hazırlamıştır. Günümüzde de her yıl aynı tarihte, tıp camiası bu köklü mirası yad ederek mesleki gelişimlerini ve toplum sağlığına olan katkılarını ön plana çıkarmaya devam etmektedir.

Tıp Bayramı'nın kutlanma gerekçesi sadece okul açılışlarıyla sınırlı kalmayıp, içerisinde derin bir vatanseverlik ve bağımsızlık mücadelesi barındırmaktadır. 14 Mart 1919 tarihinde, İstanbul işgal altındayken tıp fakültesi öğrencilerinin gerçekleştirdiği protesto, bu günün ruhunu şekillendiren asıl olaydır. Hikmet Boran önderliğindeki genç tıbbiyeliler, işgal kuvvetlerine karşı seslerini yükseltmek ve bağımsızlık iradesini göstermek amacıyla okulun kuruluş yıl dönümünü bir direniş vesilesi kılmışlardır. Bu cesur hamle, tıp camiasının sadece şifa dağıtan değil, aynı zamanda ülkenin kaderine sahip çıkan bir topluluk olduğunu kanıtlamıştır.

O dönemde büyük zorluklar altında eğitim gören öğrencilerin sergilediği bu dik duruş, Türk tıp tarihinin en şanlı sayfalarından biri olarak kayıtlara geçmiştir. Beyaz önlüklerin vatan savunmasıyla birleştiği o tarihi an, günümüzde kutlanan bayramın manevi omurgasını oluşturur. Dolayısıyla her yıl gerçekleştirilen etkinliklerde, sağlık çalışanlarının fedakarlıkları anılırken aynı zamanda o günkü direnişçi ruhun hatırası da taze tutulmaktadır. Mesleki bir kutlamanın ötesine geçen bu durum, tıp bayramını milli bir gurur günü haline getirmektedir.

Toplumun her kesiminden yükselen sevgi dolu mesajlar, hastanelerde ve sağlık merkezlerinde gece gündüz demeden görev yapan personelin motivasyonunu artırmaktadır. Doktorundan hemşiresine, teknisyeninden hasta bakıcısına kadar geniş bir yelpazeyi kapsayan bu kutlamalarda, insan hayatını her şeyin üzerinde tutan bir anlayış vurgulanır. Zorlu çalışma koşullarına ve yoğun mesai saatlerine rağmen yüzlerinden gülümsemeyi eksik etmeyen sağlık emekçileri için paylaşılan her güzel söz, toplumsal bir dayanışmanın göstergesidir. Vatandaşlar bu özel günde minnet duygularını dile getirerek, sağlık ordusunun hayatımızdaki vazgeçilmez yerini bir kez daha teyit ederler.

İnternet dünyasında ve sosyal mecralarda geniş yer bulan tebrik içerikleri, genellikle şifa veren ellere duyulan güveni ve fedakarlık temasını işler. İnsanların en zor anlarında yanlarında olan sağlık profesyonellerine ithafen yazılan şiirler ve anlamlı cümleler, mesleğin kutsallığına dikkat çeker. 'Önce zarar verme' ilkesiyle yola çıkan ve insanlığa hizmet etmeyi yaşam biçimi haline getiren tüm hekimler için 14 Mart, bir takdir toplama gününden ziyade, meslek yeminlerine olan bağlılıklarını yineledikleri bir zaman dilimidir. Bu paylaşımlar, sağlık çalışanları ile hastalar arasındaki bağı kuvvetlendiren önemli birer köprü görevi görmektedir.

Bugünün kutlamaları aynı zamanda tıp fakültelerinde eğitim görmekte olan binlerce öğrenci için de büyük bir ilham kaynağı olmaktadır. Geleceğin doktorları, beyaz önlüklerini ilk kez giydiklerinde hissettikleri heyecanı 14 Mart törenlerinde meslek büyükleriyle paylaşma imkanı bulurlar. Bilimin hızla geliştiği günümüzde, yapay zeka destekli teşhislerden genetik tedavilere kadar pek çok yenilik tıp camiasının gündemindedir. Bu özel gün, teknolojik ilerlemelerin yanı sıra etik değerlerin ve insani dokunuşun önemini hatırlatmak için de bir fırsat sunar. Akademik platformlarda düzenlenen paneller ve seminerler sayesinde, sektörün güncel sorunları ve çözüm önerileri de masaya yatırılır.

Tıp dünyası her geçen gün daha karmaşık hale gelen sağlık sorunlarıyla mücadele ederken, sağlık çalışanlarının refahı ve güvenliği de bu anlamlı günün değişmez gündem maddeleri arasında yer alır. Sadece bir gün değil, her gün değer görmeyi hak eden sağlık personeli, 14 Mart vesilesiyle mesleki haklarını ve beklentilerini kamuoyuna duyurma şansı yakalar. Toplum sağlığının teminatı olan bu kitle için daha iyileştirilmiş çalışma şartları ve şiddetten arındırılmış bir çalışma ortamı dilekleri, her kutlama mesajının satır aralarında kendine yer bulur. Tıp Bayramı, geçmişin kahramanlık hikayeleriyle geleceğin bilimsel vizyonunu harmanlayan eşsiz bir köprü olarak varlığını sürdürmektedir.

Bakanlık açıklamasında, böbrek sağlığını bozan temel etkenlere dikkat çekildi. Kronik böbrek hastalığına en sık yol açan faktörlerin başında obezite, diyabet ve hipertansiyon geliyor. Bu kronik rahatsızlıkların erken teşhis edilerek kontrol altına alınmasının, böbrek yetmezliği riskini doğrudan azalttığı vurgulandı.

Türkiye'nin geniş sağlık altyapısı sayesinde diyaliz hizmetlerinin kesintisiz sürdüğü belirtilen açıklamada şu verilere yer verildi:

Sağlık Bakanlığı'na bağlı 598 devlet ve eğitim-araştırma hastanesinde diyaliz tedavisi sunuluyor.

Özel merkezlerle birlikte toplam ünite sayısı 969'a ulaşmış durumda.

Ülke genelinde 70 bini aşkın hasta bu merkezlerde tedavi görüyor ve tüm hizmetler geri ödeme kapsamında yer alıyor.

Böbrek hastalıklarının belirti vermeden ilerleyebildiği hatırlatılarak, erken tanının hayati önemi vurgulandı. Bu kapsamda hayata geçirilen Hastalık Yönetimi Platformu (HYP) aracılığıyla aile hekimleri; vatandaşları diyabet, tansiyon ve obezite gibi riskler yönünden düzenli olarak takip ediyor. Risk grubundaki bireyler, aile hekimlerince değerlendirilerek gerekli durumlarda üst basamak sağlık kuruluşlarına sevk ediliyor.

Sağlık Bakanlığı, hastalığın ilerlemesini önlemek için bireylerin şu önlemleri alması gerektiğini bildirdi:

Düzenli sağlık taraması yaptırılmalı.

Yeterli miktarda su tüketilmeli.

Sağlıklı ve dengeli beslenilmeli.

Fiziksel aktivite artırılmalı.

Sigara ve alkol gibi zararlı alışkanlıklardan uzak durulmalı.

Hastalığın görme alanını yanlardan daraltarak ilerlediğini söyleyen Doç. Dr. Kahraman, şu bilgileri paylaştı:

'Görme kaybı kenarlardan başladığı için hastalar bunu uzun süre fark edemeyebiliyor. Sokak lambalarının yeterli olması veya kişinin herkesin kendisi gibi gördüğünü sanması tanıyı geciktiriyor. Hastalık ilerledikçe çevre görüşü tamamen kaybolur ve 'tünel görüşü' dediğimiz sadece merkezden görme durumu ortaya çıkar. Bu süreçte stres, sigara-alkol kullanımı ve yetersiz uyku gibi faktörler hastalığın hızını artırabilir.'

Dünya genelinde her 4 bin kişiden birinde görülen bu rahatsızlığın, Türkiye'de akraba evliliklerinin yaygınlığı nedeniyle daha sık karşımıza çıkabildiğini belirten Kahraman, genetik testlerin hayati önem taşıdığını ifade etti. Genetik testlerin sadece tanıyı doğrulamadığını, aynı zamanda gelecek nesillere aktarım riskini ve gebelik planlamasını da aydınlattığını sözlerine ekledi.

Tanı konulmamış çocuklarda anne ve babaların dikkatli olması gerektiğini vurgulayan Doç. Dr. Neslihan Sinim Kahraman, evde uygulanabilecek basit yöntemleri şöyle sıraladı:

Çocuğunuza karanlık bir ortamda kaç parmak gösterdiğinizi sorun.

Az ışıklı bir odada belirli eşyaların yerini tayin edip edemediğini gözlemleyin.

Sık sık eşyalara çarpma veya takılma şikayeti varsa mutlaka bir uzmana başvurun.

Henüz kesin bir tedavisi bulunmasa da erken teşhis ve sağlıklı yaşam alışkanlıkları ile hastalığın ilerleme seyrini yavaşlatmanın mümkün olduğu bildirildi.

Gebelikte yaşanan bu hemodinamik değişiklikler sadece fiziksel bir yer değişimi değil, aynı zamanda damar direncinin düşmesiyle de yakından ilişkilidir. Damarların genişlemesi ve kanın alt ekstremitelerde toplanma eğilimi gösteresi, özellikle pozisyon değişimlerinde tansiyonun hızla düşmesine yol açarak baş dönmesini tetikler. Çoğu zaman bu durum vücudun yeni düzene alışma çabasının bir parçası olarak kabul edilse de, anne adayının günlük yaşam kalitesini düşürebilir. Vücudun bu mucizevi adaptasyon süreci, sistemlerin kapasitesini zorladığı anlarda bayılma hissi gibi koruyucu tepkiler vererek kişiyi dinlenmeye ve yavaşlamaya zorlar.

Pek çok kadın henüz hamile olduğunu bilmediği ilk haftalarda bile hafif bir baş dönmesi veya sersemlik hissiyle karşılaşabilir. Bu durum, gebeliğin en erken ve karakteristik belirtilerinden biri olarak kabul edilir ve genellikle yükselen progesteron hormonuyla doğrudan bağlantılıdır. Hormonal dengedeki bu ani değişim damarların gevşemesine neden olurken, kan basıncında bir miktar düşüş meydana getirir. Özellikle ilk üç aylık periyotta mide bulantısı ve kusmanın da eşlik ettiği bu süreçte, vücut sıvı kaybına uğradığı için baş dönmesi şikayetlerinin şiddeti artış gösterebilir. Neredeyse her anne adayı, gebeliğinin bir evresinde bu göz kararması deneyimini en az bir kez yaşamaktadır.

Bayılma vakaları, baş dönmesine kıyasla daha nadir görülse de özellikle havasız ortamlar veya uzun süreli ayakta kalma durumlarında tetiklenebilir. Erken dönemde yaşanan bu rahatsızlıklar, bedenin 'iki kişilik' bir dolaşım sistemine geçiş yaparken verdiği ilk tepkilerdir. Gebeliğin ilerleyen safhalarında ise bu durum daha çok mekanik baskılara bağlı olarak şekillenir. Vücut, artan kan ihtiyacını karşılamak için kalbin daha fazla çalışmasını sağlar ancak bu tempo bazen dış etkenlerle birleştiğinde geçici denge sorunlarını kaçınılmaz hale getirir.

Hamilelikte baş dönmesinin ortaya çıkış şekli, çoğu zaman anne adayının o anki fiziksel aktiviteleriyle doğrudan ilişkilidir. Örneğin, uzun süre oturur vaziyetteyken veya yataktan aniden ayağa kalkmak, yer çekimi etkisiyle kanın bacaklarda toplanmasına ve beynin kısa süreliğine kansız kalmasına neden olur. Bunun yanı sıra sırt üstü yatış pozisyonu, büyüyen rahmin ana toplardamarlara baskı yapmasına yol açarak kalbe dönen kan miktarını azaltır. Bu mekanik baskı, 'supin hipotansiyon sendromu' olarak bilinen ve ani bir fenalık hissi ile karakterize edilen tabloyu oluşturur. Bu nedenle uzmanlar, özellikle ikinci trimesterden itibaren sol yan yatış pozisyonunu sıklıkla önermektedir.

Fiziksel pozisyonların ötesinde, beslenme alışkanlıkları ve çevresel koşullar da bu sürecin en büyük tetikleyicileridir. Kan şekerinin ani düşüşü, yetersiz sıvı tüketimi veya vücuttaki demir depolarının boşalması yani kansızlık durumu, baş dönmesini kronik bir hale getirebilir. Aşırı sıcak ortamlar damarların daha fazla genişlemesine sebep olurken, hızlı soluk alıp vermek de vücuttaki karbondioksit dengesini bozarak baş dönmesine davetiye çıkarır. Açlık ve susuzluk gibi temel ihtiyaçların ihmal edilmesi, zaten hassas dengeler üzerinde yürüyen hamilelik metabolizmasını doğrudan sarsan unsurlar arasında yer alır.

Genel olarak bakıldığında, hamilelikte yaşanan kısa süreli baş dönmeleri ve hafif halsizlik durumları gebeliğin doğası gereği normal ve beklenen şikayetler kategorisinde değerlendirilir. Bu belirtiler genellikle dinlenmeyle geçer ve gebenin genel sağlık durumunu kalıcı olarak tehdit etmez. Ancak her baş dönmesini 'hamileliktendir' diyerek geçiştirmek, altta yatan başka sorunların gözden kaçmasına neden olabilir. Buradaki temel ayrım noktası, baş dönmesine eşlik eden diğer semptomların varlığı ve bu durumun süreklilik arz edip etmediğidir. Eğer baş dönmesi şiddetli bir baş ağrısı, görme bozukluğu veya nefes darlığı ile birlikte geliyorsa, durumun ciddiyeti değişmektedir.

Özellikle bayılma sonrası yaşanan bilinç kayıpları veya dengesizliğe eşlik eden çarpıntı, karın ağrısı gibi bulgular mutlaka tıbbi bir inceleme gerektirir. Hamilelikte denge kaybı yaşayan bir anne adayının günlük aktivitelerini yerine getiremeyecek kadar sarsılması, vücudun alarm verdiğine işaret edebilir. Bu tip durumlarda risk sadece anne adayı için değil, olası bir düşme anında bebek için de geçerli hale gelir. Dolayısıyla, şiddeti artan ve geçici olmaktan çıkan her türlü denge sorunu, uzman bir hekim tarafından değerlendirilerek altta yatan nedenlerin teşhis edilmesi gereken bir tabloya dönüşür.

Anne adaylarının kendi vücutlarını dinlemeleri ve olağan dışı seyreden her gelişmeyi not etmeleri, sağlıklı bir hamilelik takibi için kritik önem taşır. Eğer baş dönmesi istirahatle geçmiyorsa, sürekli tekrarlıyorsa veya beraberinde şiddetli kusmalar görülüyorsa zaman kaybetmeden doktora başvurulmalıdır. Vajinal kanama veya alt karın bölgesinde hissedilen kramp tarzı ağrılarla birleşen baş dönmesi, ciddi komplikasyonların habercisi olabileceğinden acil müdahale gerektiren sınıfa girer. Unutulmamalıdır ki, erken teşhis edilen tansiyon veya şeker problemleri, uygun bir diyet ve takip programıyla kontrol altına alınabilmektedir.

Doktor randevularında baş dönmesinin ne zamanlarda tetiklendiğini ve ne kadar sürdüğünü detaylıca anlatmak, doğru tanı konulmasını kolaylaştıracaktır. Hekiminiz muhtemelen kan değerlerinizi kontrol ederek anemiyi eleyecek, tansiyon takibiyle dolaşım sisteminizi izleyecektir. Gebelik boyunca bol su içmek, ani hareketlerden kaçınmak ve öğün atlamamak gibi basit yaşam tarzı değişiklikleri, baş dönmesi şikayetlerini büyük ölçüde hafifletebilir. Her hamilelik kendine özgü olduğu için, başkalarının tecrübelerinden ziyade kendi doktorunuzun yönlendirmelerine sadık kalmak, hem sizin hem de bebeğinizin sağlığı için en doğru yaklaşım olacaktır.

Vücut, gebeliğin oluştuğu andan itibaren progesteron ve östrojen gibi hormonların yoğun etkisi altına girerek süt kanallarını genişletmeye ve doku hacmini artırmaya odaklanır. Bu hızlı gelişim bazen ciltte gerilmeye bağlı kaşıntılara, bazen de dokunmaya karşı aşırı duyarlılığa yol açabilir. Anne adaylarının bu süreçte yaşadığı fiziksel farklılıklar, her ne kadar bazen konforsuz hissettirse de, aslında bebeğin dünyaya gelişinden sonraki en kritik bağ olan emzirme süreci için atılan sağlam temellerdir. Hamileliğin her üç aylık döneminde (trimester) farklılaşan bu belirtiler, kadının kendi vücudunu yeniden keşfettiği ve anneliğe fiziksel olarak hazırlandığı bir yolculuğun basamaklarını oluşturur.

Hamileliğin başlamasıyla birlikte göğüs ucunun etrafındaki o dairesel bölge olan areolada gözle görülür bir genişleme ve renk koyulaşması meydana gelir. Bilimsel olarak hiperpigmentasyon olarak adlandırılan bu durum, vücuttaki pigment artışına neden olan hormonların yükselmesiyle doğrudan bağlantılıdır. Areolanın daha koyu bir renk almasının evrimsel bir amaca hizmet ettiği, yeni doğan bebeğin zayıf olan görme yetisine rağmen koyu renkli bölgeyi daha rahat ayırt ederek beslenme odağını bulmasına yardımcı olduğu düşünülmektedir. Bu renk değişimi genellikle doğumdan sonra bir miktar açılsa da, çoğu zaman gebelik öncesindeki rengine tam olarak dönmeyebilir.

Bu bölgedeki değişimler sadece renk ile sınırlı kalmayıp, areola üzerinde 'Montgomery bezleri' adı verilen küçük pütürlü çıkıntıların da daha belirgin hale gelmesiyle devam eder. Sivilce benzeri küçük kabarcıklar şeklinde görülen bu yapılar, aslında göğüs ucunu enfeksiyonlara karşı korumak ve emzirme sırasında bölgeyi nemli tutmak için doğal yağlar salgılayan bezlerdir. Bu kabarcıkların görülmesi hamileliğin sağlıklı ilerlediğinin bir göstergesi olup, kesinlikle sıkılmamalı veya müdahale edilmemelidir. Doğal bir yağlanma ve temizleme işlevi gören bu salgılar, meme ucunun çatlamasını önleyerek emzirme sürecini daha konforlu hale getirmeyi hedefler.

Gebeliğin ilk haftalarından itibaren memelerde hacimsel bir artış ve buna bağlı bir dolgunluk hissi yaşanması oldukça yaygın bir durumdur. Vücuttaki kan hacminin yaklaşık yüzde elli oranında artması ve meme dokusuna giden kan akışının hızlanması, cilt yüzeyine yakın olan toplardamarların daha belirgin, mavi veya yeşil çizgiler halinde görünmesine neden olur. Bu damar haritasının netleşmesi, dokunun oksijen ve besin ihtiyacının arttığının, süt fabrikasının tam kapasiteyle çalışmaya hazırlandığının somut bir işaretidir. Göğüslerdeki bu büyüme süreci, hamilelik boyunca devam edebilir ve bazı kadınlarda birkaç beden artışa yol açabilir.

Meme dokusunda hissedilen sertlikler ve dolgunluk ise süt kanallarının ve lobüllerin gelişmesiyle ilgilidir. Yağ dokusunun yerini yavaş yavaş fonksiyonel süt üreten dokular alırken, göğüsler daha ağır ve sıkı bir form kazanır. Bu hızlı büyüme, cildin alt katmanlarındaki liflerin gerilmesine ve bazen 'stria' denilen gebelik çatlaklarının oluşmasına zemin hazırlayabilir. Doku sertleşmesi genellikle hormonal dalgalanmaların bir sonucu olsa da, anne adaylarının bu süreçte düzenli olarak kendi kendilerine meme muayenesi yapmaları ve olağandışı, geçmeyen tekil kitleler hissettiklerinde doktorlarına danışmaları tavsiye edilir.

Özellikle hamileliğin ilk trimesterinde ve son aylarında göğüslerde dokunmaya karşı aşırı hassasiyet ve bazen sızı şeklinde ağrılar hissedilebilir. Bu hassasiyet o kadar yoğun olabilir ki, bazen kıyafetin sürtünmesi bile rahatsızlık verebilir. Bu durum vücudun artan kan dolaşımına ve doku gerilmesine verdiği doğal bir tepkidir. Hassasiyetle birlikte cildin gerilmesi, özellikle meme uçlarında ve göğüs genelinde yoğun kaşıntı hissine yol açabilir. Cilt elastikiyetini korumak için uygun nemlendiriciler ve doğal yağlar kullanmak, bu gerilme hissini hafifleterek kaşıntıyı büyük oranda azaltacaktır.

Bazı anne adaylarında meme uçlarında kuruluk, pullanma veya hafif kabuklanma gibi durumlar da gözlemlenebilir. Bunun nedeni hormonal değişikliklerin cilt yapısını kurutması olabileceği gibi, gebeliğin sonlarına doğru 'kolostrum' adı verilen ilk sütün çok küçük miktarlarda sızarak kuruması da olabilir. Meme ucundan gelen sarımtırak ve koyu kıvamlı bu sızıntı, vücudun bebeği beslemek için şimdiden hazır olduğunun en büyük kanıtıdır. Eğer bu kabuklanmalara şiddetli kızarıklık, ısı artışı veya kötü kokulu bir akıntı eşlik etmiyorsa, genellikle endişe edilecek bir durum yoktur ve bölgenin sadece ılık suyla temiz tutulması yeterlidir.

Hamilelik boyunca değişen meme yapısına uyum sağlamak ve bu süreci en konforlu şekilde atlatmak için doğru iç çamaşırı seçimi hayati önem taşır. Göğüsleri alttan iyi destekleyen, pamuklu, nefes alan ve telli olmayan sütyenlerin tercih edilmesi, doku üzerindeki baskıyı azaltarak ağrı ve sarkma riskini minimize eder. Özellikle gece yatarken kullanılan destekleyici ama sıkmayan sporcu sütyenleri, hassasiyeti yoğun yaşayan kadınlar için uyku kalitesini artıran bir çözüm olabilir. Büyüyen göğüslerin ağırlığını dengelemek, aynı zamanda sırt ve omuz ağrılarının da önüne geçilmesine yardımcı olacaktır.

Beslenme alışkanlıkları ve yeterli sıvı tüketimi de cilt sağlığı üzerinde doğrudan etkili olduğu için göğüslerdeki değişimlerin daha rahat tolere edilmesini sağlar. Bol su içmek cildin nem dengesini içten desteklerken, vitamin ve mineral açısından zengin gıdalar doku yenilenmesine katkıda bulunur. Gebelik boyunca memelerde yaşanan tüm bu değişimlerin aslında geçici birer biyolojik adaptasyon olduğunu unutmamak gerekir. Her kadının hamilelik deneyimi kendine özgü olsa da, bu değişimlerin büyük çoğunluğu sağlıklı bir doğum ve emzirme süreci için gerekli olan doğal adımlardır.

University of Bath araştırmacıları tarafından yapılan laboratuvar analizleri, tehlikenin boyutunu rakamlarla ortaya koydu. El konulan elektronik sigara cihazlarının yüzde 25'inde doğrudan spice tespit edildi. Daha çarpıcı olan ise, sosyal medyada doğal içerik (THC) adıyla satılan likitlerin yaklaşık yüzde 70'inin aslında sentetik bir uyuşturucu olan spice içerdiğinin belirlenmesi oldu. Özellikle Londra ve Lancashire bölgelerinde bu vakaların yoğunlaştığı bildirildi.

Uyuşturucu ticaretinin dijital ortama taşındığına dikkat çekilen araştırmada, TikTok gibi popüler platformların reklam mecrası olarak kullanıldığı öne sürüldü. Yaklaşık 20 milyon sterlin değerindeki yasa dışı maddenin bu mecralar üzerinden tanıtıldığı iddia edilirken, platform yetkilileri söz konusu içeriklerin kaldırılmasına yönelik çalışmaların sürdüğünü savundu. Ancak uzmanlar, çocukların bu platformlar üzerinden 'doğal madde' vaadiyle kandırılarak sentetik zehirlerin pençesine itildiğini vurguluyor.

Sentetik esrarın, vücut üzerindeki etkilerinin esrarla kıyaslanamayacak kadar ağır olduğu belirtiliyor. Uzmanlar, 'zombi uyuşturucu' etkisindeki bireylerde kalp krizi, şiddetli nöbetler ve gerçeklik algısını bozan halüsinasyonların görülebildiği konusunda uyardı. Çocukların uyuşturucu batağına çekilmesi için kullanılan bu yöntemlerin, geri dönülemez sağlık sorunlarına ve ölümcül sonuçlara davetiye çıkardığı ifade edildi.

Operasyonu yöneten Dr. Öğr. Üyesi Neslihan Çelik, ameliyatın zorluk derecesinin oldukça yüksek olduğunu vurguladı. Tümörün karaciğerin büyük kısmını kapladığını belirten Çelik, 'Portal sistemin tamamen tıkalı olması nedeniyle nakil şansı oldukça düşüktü. Ancak ekibimizle bir umut ışığı gördük. Nuryiğit'in iyileşmesi bizim için de bir mucize; çünkü bu kadar agresif seyreden ve kemoterapiye yanıt vermeyen vakalara nadir rastlanır,' dedi.

Başarılı geçen nakil sonrası sürecin titizlikle yönetildiğini ifade eden Dr. Çelik, küçük hastanın ömür boyu bağışıklık baskılayıcı tedavi göreceğini belirtti. Kontrollerin başlangıçta 15 günlük, ilerleyen dönemlerde ise 3 aylık periyotlarla süreceğini söyleyen Çelik, 'Bugün Nuryiğit'in gülümsemesi, Türk hekimlerinin multidisipliner çalışmasının en güzel ödülüdür,' şeklinde konuştu.

Oğluna donör olan baba Maksatbek Keneşbekov, tedavi için birçok ülkeyi araştırdıklarını ancak damarların kapalı olması nedeniyle olumsuz yanıt aldıklarını dile getirdi. Baba Keneşbekov, 'Buradaki hocalarımız başardı, sonuçlar beklediğimizden çok daha iyi,' derken; anne Kayrinisa Koldoşkızı ise 6 aylık sonuçsuz kemoterapi sürecinin ardından Türkiye'de çocuklarının sağlığına kavuşmasından duydukları mutluluğu paylaştı.

Radyoloji Araştırma Görevlisi Dr. Eldiyar Saparbekov da Nuryiğit'in bugüne kadar gelen en zorlu vakalardan biri olduğunu ve operasyonun başarısının büyük bir sevinç kaynağı olduğunu ekledi.

Kurumun en büyük gider kalemlerinden biri olan ilaç harcamaları, bir önceki yıla göre yaklaşık yüzde 34 oranında artış kaydetti. 2024 yılında ilaca 305 milyar 461 milyon lira ödeyen SGK, 2025 yılı sonu itibarıyla bu rakamın 411 milyar 640 milyon liraya çıktığını duyurdu.

SGK, geçtiğimiz yıl içerisinde vatandaşların erişimini kolaylaştırmak amacıyla 474 yeni ilacı daha geri ödeme kapsamına aldı. Bu eklemelerle birlikte listedeki toplam ilaç sayısı 8 bin 888'e yükseldi. Listede yer alan kritik ilaç gruplarının dağılımı ise şu şekilde açıklandı:

Kanser ilaçları: 916 adet

Hipertansiyon ilaçları: 506 adet

Astım ve KOAH ilaçları: 267 adet

Diyabet ilaçları: 213 adet

Sağlık harcamalarının sürdürülebilirliğini korumayı hedefleyen SGK, ilaç israfını önlemek ve maliyetleri düşürmek için 'akılcı ilaç kullanımı' çalışmalarına ağırlık verdi. Bu kapsamda, özellikle kas-iskelet sistemi hastalıkları ile eklem ve kas ağrısı tedavilerinde kullanılan ilaçlarda yeni düzenlemeler hayata geçirildi. Temel amaç, hastaların klinik ihtiyaçlarını en düşük kamu maliyetiyle ve en uygun dozda karşılamasını sağlamak olarak belirlendi.

'Eşlerine donör olamayan iki fedakr eş, diğer ailenin hastasına böbrek vererek nakil bekleyen iki kişinin yeniden hayata tutunmasını sağladı. Kapalı yöntem, hastalarımız için çok daha hızlı bir iyileşme süreci sunuyor. Yaklaşık 100 kişilik multidisipliner bir ekiple, her aşamada büyük bir titizlikle ilerledik.'

Türkiye genelindeki bağış ihtiyacına dikkat çeken Prof. Dr. Pişkin, kadavradan bağışın yetersizliği nedeniyle canlı donörlerin fedakarlığının hayati önem taşıdığını belirtti. Türkiye'de 34 bine yakın, kendi merkezlerinde ise 800 civarında hastanın nakil sırasında olduğunu hatırlatan Pişkin, toplumun bu konuda daha duyarlı olması gerektiğini vurguladı.

Nakil süreci, Deniz-Oğuz Saygan ve Taliha-Ahmet Cinyol çiftleri arasındaki çapraz eşleşmeyle mümkün oldu. Kan grubu uyumsuzluğu yaşayan ailelerin birbirlerine destek olduğunu belirten Pişkin, 'Donörlerimizin fedakarlığı olmasaydı bu başarıya ulaşamazdık. Canlı donörleri riske atmamak için kadavradan bağışı artırmalıyız,' dedi.

Yeniden hayata tutunan hastalar ve donörler duygularını şu şekilde paylaştı:

Deniz Saygan (Hasta): '6 yıldır diyalize giriyordum, bu süreç benim için çok zordu. Eşim ve doktorlar sayesinde yeniden nefes alıyorum. Kimse korkmasın, organ bağışı hayat kurtarır.'

Oğuz Saygan (Donör): 'Eşim hayata kavuştuğu için çok mutluyum. Hastanemiz son derece donanımlı, süreç boyunca hiçbir sıkıntı yaşamadık. Herkesi bağış yapmaya davet ediyorum.'

Taliha Cinyol (Hasta): '15 yıldır hastaydım. Şu an kendimi yeniden doğmuş gibi hissediyorum.'

Ahmet Cinyol (Donör): 'Süreç çok başarılı geçti. Verici olmak isteyenler cesaretli olsun, tek böbrekle de sağlıklı yaşanabiliyor.'

Operasyonun başarısında enfeksiyon kontrolünden koordinasyon birimine kadar geniş bir ekip rol aldı. Dr. Sibel Altunışık ve Dr. Zeynep Burçin Yılmaz, nakil sonrası enfeksiyon riskini minimuma indirmek için çalıştıklarını belirtirken; servis sorumlu hemşiresi Yıldız Demirci, hastaların iyileşmesinin kendileri için en büyük motivasyon olduğunu ifade etti. Hazırlık ve koordinasyon süreçleri ise Yusuf Oruç, Abdullah Oruç ve Hüseyin Gürbüz yönetimindeki ekiplerce titizlikle yürütüldü.

Cinsiyet bazlı dağılımda çarpıcı bir fark olduğunu dile getiren Keskin, obezite oranının kadınlarda yüzde 41, erkeklerde ise yüzde 21 seviyesinde seyrettiğini açıkladı. Kadınlardaki bu yüksek oranın temelinde; doğurganlık süreçleri, emzirme süreleri ve ev içindeki kısıtlı fiziksel yaşamın etkili olabileceği değerlendiriliyor.

Obezitenin yalnızca bir 'boğazı tutamama' veya irade meselesi olarak görülmesinin yanlış olacağını savunan Doç. Dr. Lezan Keskin, sorunun çok katmanlı olduğunu belirtti:

'Gelişen teknolojiyle birlikte ekran başında geçirilen sürenin artması, uykusuzluk, hormonal dengesizlikler ve düşük besin değerli yüksek kalorili gıdalar en büyük risk faktörleri. Ancak bunları sadece hareket azlığına bağlayamayız; ailesel yatkınlık ve genetik faktörler de tedavi sürecinde kritik rol oynuyor.'

Obezite tanısında en yaygın kullanılan ölçütün Beden Kitle İndeksi (BKİ) olduğunu hatırlatan Keskin, hesaplama yöntemini şöyle özetledi: Ağırlığın, boyun karesine bölünmesiyle elde edilen sonuçta 30'un üzeri obezite, 40'ın üzeri ise morbid obezite olarak kabul ediliyor. Ayrıca bel çevresi ölçümünün de kalp ve damar sağlığı riski açısından hayati önem taşıdığı vurgulandı.

Tedavi sürecinde önceliğin her zaman yaşam tarzı değişikliği olduğunu ifade eden Keskin, şu önerilerde bulundu:

Porsiyon kontrolü ve düşük kalorili beslenme düzenine geçilmeli.

Şekerli ve gazlı içecek tüketimi sonlandırılmalı.

Haftada en az 5 gün, günlük 30 dakikalık tempolu yürüyüşler alışkanlık haline getirilmeli.

Yaşam tarzı değişikliğiyle sonuç alınamayan vakalarda ise uzman kontrolünde ilaç tedavisi veya uygun merkezlerde cerrahi yöntemlerin uygulanabileceği belirtildi. Doç. Dr. Keskin, 'Erken tanı komplikasyonları önler ve yaşam kalitesini artırır. Sağlıklı bir gelecek için kilomuzu kontrol altında tutmalıyız' diyerek sözlerini tamamladı.

Hastanenin sunduğu branş çeşitliliğinin arttığına dikkat çeken Kalı, mevcut 15 uzman ve 10 pratisyen hekimle güçlü bir kadroya sahip olduklarını söyledi. Son dönemde Kulak Burun Boğaz (KBB), enfeksiyon hastalıkları ve psikiyatri uzmanlarının kadroya dahil edilmesiyle hizmet ağının genişlediğini belirten Kalı, şu bilgileri paylaştı:

'Hastanemizde ameliyathane, palyatif bakım ve diyaliz ünitelerimiz tam kapasiteyle çalışıyor. Kadın doğum polikliniğimizi, kadın hastalarımızın daha izole ve konforlu hizmet alabilmesi için özel bir alana taşıdık. Ayrıca fizik tedavi birimimize 6 ünitelik modern bir diş kliniği kazandırdık.'

Sağlık hizmetlerinde yenilikçi adımlar atmaya hazırlanan hastanede, Geleneksel ve Tamamlayıcı Tıp (GETAT) polikliniğinin açılacağı müjdelendi. Bu yeni birimde ozon tedavisi ve ağrı mezoterapisi gibi modern uygulamaların hayata geçirileceği kaydedildi.

Darende Hulusi Efendi Devlet Hastanesi, sadece ilçe halkına değil, çevre bölgelere de hizmet sunuyor. Kuluncak, Akçadağ'ın bazı bölgeleri ile Sivas'ın Gürün ve Kahramanmaraş'ın Elbistan ilçelerinden gelen hastaların yoğun ilgisiyle karşılaştıklarını ifade eden Başhekim Kalı, toplam 385 personelle bölgeye kaliteli hizmet sunmayı hedeflediklerini belirtti.

Hastanenin branş bazlı yoğunluğu rakamlara şu şekilde yansıdı:

İç Hastalıkları: 37.229

Diş Hastalıkları: 17.913

Göz Hastalıkları: 11.163

Çocuk Sağlığı: 10.814

Genel Cerrahi ve Ortopedi: Yaklaşık 15.000

Cerrahi müdahalelerde de başarılı bir yıl geçiren hastanede toplam 665 ameliyat yapıldı. Üroloji 207 işlemle ilk sırada yer alırken, onu genel cerrahi, ortopedi, kadın doğum ve göz ameliyatları takip etti. Servis yatışlarında ise 820 hasta ile iç hastalıkları branşı en yoğun birim oldu.

Başhekim Ömer Faruk Kalı, temel hedeflerinin mevcut kapasiteyi daha da yukarı taşıyarak, bölge halkına çok daha kapsamlı ve nitelikli bir sağlık hizmeti sunmak olduğunu sözlerine ekledi.

Görünmezliğin temelinde yatan unsurlar incelendiğinde, meselenin biyolojik bir azınlık durumundan ziyade sosyoekonomik ve sistemsel bir dışlanma olduğu net bir şekilde anlaşılmaktadır. Tıbbi literatürde 21. kromozomun fazladan bir kopyasının bulunmasıyla tanımlanan bu durum, Afrika kökenli popülasyonlarda da diğer gruplarla benzer oranlarda seyretmektedir. Fakat bu bireylerin kamusal alanda, reklamlarda veya farkındalık projelerinde yeterince temsil edilmemesi, zihinlerde yapay bir sınır çizilmesine neden olmaktadır. Bu durum, siyahi bireylerin kendi toplulukları içinde bile bu genetik gerçeği kabullenmelerini veya destek arayışına girmelerini zorlaştıran psikolojik bir bariyer oluşturmaktadır.

Down sendromu, tıp dünyasında Trizomi 21 olarak adlandırılan ve hücre bölünmesi sırasında meydana gelen tamamen rastlantısal bir genetik farklılıktır. Bilimsel araştırmalar, bu durumun ortaya çıkmasında ebeveynlerin ırkının, ten renginin veya etnik geçmişinin hiçbir belirleyici rol oynamadığını defalarca kanıtlamıştır. Amerika Birleşik Devletleri ve Avrupa merkezli genetik veri tabanları, Down sendromunun görülme sıklığının tüm dünyada ve tüm ırklarda binde bir ile sekiz yüz ellide bir arasında değişen benzer istatistiklerle seyrettiğini doğrulamaktadır. Dolayısıyla biyolojik düzlemde 'siyahi Down sendromu' diye ayrı bir kategoriden söz etmek tıbben mümkün değildir.

Bu genetik tablonun evrenselliğine rağmen, toplumun bu bireylere bakış açısı ırksal önyargılarla şekillenmektedir. Genetik danışmanlık hizmetlerine erişimdeki farklılıklar, bazı toplumların bu gerçeği daha erken fark etmesini sağlarken, bazı bölgelerde ise bilginin kısıtlı olması nedeniyle durumun fark edilmesi zaman alabilmektedir. Biyolojik bir tesadüf olan bu sürecin, toplumsal bir 'beyazlık' algısıyla özdeşleştirilmesi, genetik bilimiyle taban tabana zıt bir yaklaşım sergilemektedir. Bu yanlış inanışın kırılması, ancak her ırktan Down sendromlu bireyin hikayesinin eşit şekilde anlatılmasıyla mümkün görünmektedir.

Siyahi Down sendromlu çocukların ve yetişkinlerin medyadaki temsil oranı, gerçek nüfus istatistiklerinin çok gerisinde kalmaktadır. Televizyon dizilerinde, çocuk dergilerinde veya büyük markaların reklam kampanyalarında Down sendromlu bir karakter kullanıldığında, bu karakterin neredeyse istisnasız bir şekilde beyaz tenli ve açık renk saçlı olması tercih edilmektedir. Bu görsel tercih, farkında olunmadan toplumun kolektif hafızasına 'Down sendromu beyazlara özgüdür' mesajını kazımaktadır. Medyadaki bu tek tipleştirme, siyahi bireyleri kendi hikayelerinden kopararak onları kamusal alanda birer hayalete dönüştürmektedir.

Temsil eksikliği sadece görsel bir mesele değil, aynı zamanda siyahi ailelerin kendilerini yalnız hissetmelerine neden olan psikolojik bir baskı unsurdur. Sosyal medya platformlarındaki farkındalık hesapları ve vakıf duyuruları genellikle benzer yüzleri ön plana çıkardığında, siyahi anneler ve babalar kendi çocuklarının deneyimlerine rehberlik edecek rol modeller bulmakta zorlanmaktadır. Bu durum, toplumsal desteğin ve kaynakların dağılımında da adaletsizliğe yol açarak, siyahi Down sendromlu bireylerin hak arama süreçlerini zayıflatmaktadır. Medyanın bu konudaki kapsayıcılığı artırması, toplumun genetik çeşitliliği doğru algılaması için atılacak en kritik adımlardan biridir.

Sağlık hizmetlerindeki adaletsizlikler, siyahi Down sendromlu bireylerin istatistiksel ve fiziksel görünürlüğünü doğrudan baltalayan bir diğer faktördür. Yapılan saha çalışmaları, siyahi bebeklerde Down sendromu tanısının hamilelik döneminde veya doğumun hemen ardından konulma oranının, beyaz bebeklere göre daha düşük olduğunu göstermektedir. Bu durumun temelinde, ekonomik imknların yetersizliği nedeniyle erken tanı testlerine ulaşılamaması ve sağlık çalışanlarının bazı durumlarda bu belirtileri fark etmekte geç kalması yatmaktadır. Erken müdahale şansını kaybeden çocuklar, gelişimsel süreçlerinde akranlarının gerisinde kalarak toplumdan daha fazla soyutlanmaktadır.

Tanı sürecindeki bu gecikme, sadece tıbbi bir sorun değil, aynı zamanda ailelerin eğitim ve rehabilitasyon desteklerinden mahrum kalması anlamına gelmektedir. Genetik danışmanlık hizmetlerinin her sosyoekonomik tabakaya eşit şekilde dağılmaması, düşük gelirli bölgelerde yaşayan siyahi ailelerin bu durumu 'anlaşılmayan bir hastalık' olarak görmesine yol açabilmektedir. Sağlık profesyonellerinin her etnik gruptaki Down sendromu belirtileri konusunda özel eğitimler alması ve tanı yöntemlerinin demokratikleştirilmesi, bu sessiz çoğunluğun hak ettiği bakımı alabilmesi için hayati önem taşımaktadır. İstatistiklerde yer almayan bir bireyin, toplumsal haklardan yararlanması da ne yazık ki mümkün olmamaktadır.

İstatistiksel veriler, siyahi Down sendromlu bireyler için oldukça sarsıcı ve düşündürücü bir yaşam süresi tablosu sunmaktadır. Araştırmalar, siyahi Down sendromlu bebeklerin hayatta kalma oranlarının, benzer tıbbi duruma sahip beyaz bebeklere kıyasla daha düşük olduğunu ve ortalama yaşam sürelerinin daha kısa seyrettiğini ortaya koymaktadır. Bu farkın sebebi genetik kodlar değil; yetersiz beslenme, nitelikli çocuk yoğun bakım hizmetlerine erişememe ve kronikleşen yoksulluk gibi tamamen dışsal etkenlerdir. Yaşam kalitesindeki bu uçurum, siyahi bireylerin yaşlılık dönemlerini görmelerini zorlaştırarak onların toplumdaki görünürlüğünü daha da azaltmaktadır.

Yoksulluk ve sistematik dezavantajlar, bu çocukların kalp ameliyatları gibi hayati cerrahi müdahalelere ulaşma hızını da olumsuz etkilemektedir. Down sendromuyla birlikte sıkça görülen doğumsal kalp rahatsızlıkları zamanında tedavi edilmediğinde, bu bireylerin fiziksel direnci kırılmakta ve toplumsal hayata katılma şansları erken yaşta ellerinden alınmaktadır. Sosyoekonomik adaletin sağlanamadığı bir ortamda, siyahi Down sendromlu bireylerin sadece görünür olması değil, hayatta kalması bile büyük bir mücadeleye dönüşmektedir. Bu mücadelede onlara destek olmak, hem sağlık politikalarının hem de toplumsal vicdanın en önemli görevlerinden biri olarak önümüzde durmaktadır.

Eksik dişlerin sadece estetik bir sorun olmadığını kaydeden Kırmızıgül, tedavi edilmeyen boşlukların ağız içi dengeyi kökten sarstığını dile getirdi. Boşluğun yanındaki dişlerin eğildiğini, karşı çenedeki dişlerin ise uzadığını aktaran Kırmızıgül, bu durumun çiğneme fonksiyonunu bozarak çene eklemi rahatsızlıklarına ve diş aşınmalarına yol açtığını söyledi. Ayrıca yetersiz çiğnemenin sindirim sistemi üzerinde ekstra bir yük oluşturduğuna dikkat çekti.

Tedaviyi ertelemenin ekonomik boyutuna dair çarpıcı bilgiler veren Kırmızıgül, kemik ve yumuşak doku yetersizliklerini gidermek için kullanılan membran ve greft gibi ek malzemelerin faturayı kabarttığını belirtti. Erken müdahalenin maliyet avantajı sağladığını vurgulayan Kırmızıgül, 'İmplant maliyeti başlangıçta 1 birimse, gecikme nedeniyle gereken ek cerrahi işlemler ve yardımcı malzemelerle birlikte bu tutar yaklaşık 3 katına kadar yükselebiliyor' uyarısında bulundu.

Gelişen teknoloji sayesinde implant operasyonlarının artık çok daha öngörülebilir ve konforlu şekilde yapıldığını belirten Dr. Öğretim Üyesi Kırmızıgül, hastaların süreçten korkmaması gerektiğini ifade etti. Erken safhada yapılan planlamaların hem cerrahiyi kolaylaştırdığını hem de daha başarılı sonuçlar sunduğunu hatırlattı.

Güncel verilere göre dünya genelinde 18 yaş ve üzeri yaklaşık 2,5 milyar yetişkin aşırı kilolu kategorisinde yer alıyor. Bu kişilerin 890 milyondan fazlası ise doğrudan obezite tanısı ile yaşıyor. Yetişkin nüfusun yüzde 43'ünün fazla kilolu, yüzde 16'sının ise obez olduğu kaydediliyor.

Obezite sorunu sadece yetişkinleri değil, çocukları da kuşatmış durumda. 1990 yılında sadece 31 milyon (yüzde 2) çocuk ve ergen obezite ile yaşarken, 2022 yılı itibarıyla bu sayı 160 milyonu (yüzde 8) aşmış durumda. Toplamda ise 390 milyondan fazla çocuk ve ergenin fazla kilo sorunu yaşadığı belirtiliyor.

Eskiden sadece yüksek gelirli ülkelerin sorunu olarak görülen bu durum, artık düşük ve orta gelirli ülkelerde de hızla yayılıyor. Afrika'da 5 yaş altı aşırı kilolu çocuk sayısı 2000'den bu yana yüzde 12,1 artarken, Asya kıtası bu yaş grubundaki obez çocukların neredeyse yarısına ev sahipliği yapıyor.

DSÖ, obeziteyi vücutta aşırı yağ birikmesiyle karakterize olan kronik ve karmaşık bir sağlık problemi olarak tanımlıyor. Enerji alımı ile harcanması arasındaki dengesizlikten kaynaklanan bu durum, vücut kitle endeksinin 30'un üzerine çıkmasıyla teşhis ediliyor. Obezitenin beraberinde getirdiği sağlık riskleri ise oldukça geniş bir yelpazeye sahip:

Tip 2 diyabet ve kalp damar hastalıkları riskinde artış,

Bazı kanser türlerine yakalanma olasılığının yükselmesi,

Kemik sağlığının bozulması ve üreme fonksiyonlarının olumsuz etkilenmesi,

Uyku bozuklukları ve hareket kabiliyetinin kısıtlanması sonucu düşen yaşam kalitesi.

Uzmanlar, obezitenin büyük ölçüde önlenebilir ve yönetilebilir bir süreç olduğunu vurguluyor. DSÖ, küresel eylem çağrısında bulunarak bireysel ve toplumsal düzeyde şu önlemlerin altını çiziyor:

Gebelik döneminde sağlıklı kilo kontrolü ve doğum sonrası ilk 6 ay sadece anne sütü kullanımı,

Şekerli içecek ve yüksek enerjili paketli gıda tüketiminin sınırlandırılması,

Çocuklarda ekran süresinin kısıtlanması ve düzenli fiziksel aktivitenin teşvik edilmesi.

2030 yılına kadar çocukluk çağı obezitesindeki artışı durdurmayı hedefleyen küresel beslenme planları, hükümetlerin bu konuda daha hızlı ve etkili adımlar atması gerektiğini hatırlatıyor.

Hastanenin Psikiyatri Kliniği sorumlu hekimi ve Malatya Turgut Özal Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Doç. Dr. Kerim Uğur, polikliniğin hizmet standartlarına dair önemli bilgiler paylaştı. Bağımlılığın sadece alkol ve uyuşturucu madde ile sınırlı olmadığını belirten Uğur, günümüzde kumar bağımlılığı gibi davranışsal sorunların da ciddi birer psikiyatrik hastalık olduğunu vurguladı.

Doç. Dr. Uğur, tedavi sürecinin multidisipliner bir yapıda ilerlediğini ifade ederek şunları söyledi:

'Süreci biyopsikososyal model çerçevesinde yürütüyoruz. Psikologlar, sosyal hizmet uzmanları ve Yeşilay Danışmanlık Merkezi (YEDAM) gibi paydaş kurumların desteğiyle hastalarımıza bütüncül bir hizmet sunuyoruz.'

16 Şubat itibarıyla hizmet vermeye başlayan poliklinikte, randevu sistemi aktif hale getirildi. Verilen bilgilere göre, AMATEM Ayaktan Polikliniği haftanın salı ve perşembe günleri 08.30 ile 16.00 saatleri arasında hasta kabulü gerçekleştirecek.

Vatandaşlar, Merkezi Hekim Randevu Sistemi (MHRS) üzerinden randevularını oluşturabilecekleri gibi, doğrudan polikliniğe başvurarak AMATEM kapsamında değerlendirilme talebinde de bulunabiliyor. Şehirdeki bağımlılıkla mücadele gücünü artırması beklenen bu birim, ilk hastalarını kabul ederek tedavi süreçlerini başlattı.

Yöntemin özellikle akciğer kanseri teşhisinde kritik bir öneme sahip olduğunu vurgulayan Doç. Dr. Berber, EBUS'un kullanıldığı diğer hastalıkları şu şekilde sıraladı:

Akciğer kanseri evrelemesi ve tanısı,

Sarkoidoz ve lenfoma araştırmaları,

Tüberküloz ve mediastinit teşhisi,

Nedeni saptanamayan lenf bezi büyümeleri.

Doç. Dr. Berber, 'Cerrahi işleme ihtiyaç duymadan hızlı ve güvenli tanı koyabilmemiz, hastalarımızın tedavi planlamasının gecikmeden yapılmasını sağlıyor' dedi.

Hasta konforunun en üst seviyede tutulduğu işlem, genellikle genel anestezi altında uygulanıyor. Ortalama 20 ile 40 dakika arasında süren işlem sonrası hastalar, cerrahi bir yara izi veya iyileşme süreci beklemeksizin aynı gün evlerine dönebiliyor. Komplikasyon riskinin oldukça düşük olduğunu belirten Doç. Dr. Berber, bu modern yaklaşımın erken tanı ve tedavi başarısını doğrudan artırdığını ifade etti.

Sigara ile mücadelede polikliniklerin sunduğu hizmetlerin önemine değinen Bakan Memişoğlu, dumansız bir Türkiye hedefi için çalışmaların kararlılıkla sürdüğünü vurguladı. Vatandaşların bu konudaki kararlılığının başarıya ulaşmada en büyük etken olduğunu belirten Memişoğlu, 'Dumansız bir Türkiye için şimdi tam zamanı' ifadesini kullanarak tütün bağımlılığıyla mücadele çağrısını yineledi.

Açıklanan veriler, Sağlık Bakanlığı bünyesinde faaliyet gösteren ücretsiz sigara bırakma polikliniklerinin, tütün bağımlılığından kurtulmak isteyen vatandaşlar için ana başvuru noktası olmaya devam ettiğini gösteriyor. Bakanlık, artan talepler doğrultusunda hizmet kapasitesini ve destek süreçlerini optimize etmeye devam ediyor.