Malatya'nın Yüzde Kaçı Alevidir?

Malatya, Anadolu’nun inanç ve kültür çeşitliliği açısından en dikkat çeken şehirlerinden biri olarak öne çıkıyor. Bu nedenle Malatya’nın yüzde kaçı Alevidir sorusu, yalnızca güncel bir oranı değil, aynı zamanda yüzyıllara yayılan tarihsel ve toplumsal bir arka planı da kapsıyor. Resmî nüfus sayımlarında mezhepsel dağılıma dair veri bulunmadığı için bu konu, saha çalışmaları, yerel araştırmalar ve köy–mahalle bazlı sosyolojik değerlendirmeler üzerinden ele alınıyor.

Güncel Verilere Göre Mezhepsel Dağılım

2024 yılı Aralık ayı itibarıyla köy ve mahalle düzeyinde yapılan değerlendirmelere göre Malatya genelinde mezhepsel dağılımın büyük ölçüde netleştiği görülüyor. Bu çalışmalara göre il nüfusunun yaklaşık yüzde 79’unu Sünni vatandaşlar oluştururken, yüzde 21 civarında bir kesimin Alevi inancına mensup olduğu ifade ediliyor. Bu oran, Malatya’yı Türkiye genelinde Alevi nüfusun hissedilir biçimde varlık gösterdiği iller arasında konumlandırıyor. Ortaya çıkan tablo, Malatya’daki inanç yapısının tek merkezli değil, dengeli ve çok katmanlı olduğunu gösteriyor.

Alevi Nüfusun İlçelere Göre Konumu

Malatya genelinde Alevi nüfus her ilçede aynı yoğunlukta dağılmıyor. Bazı ilçelerde Alevi yerleşimleri daha belirgin bir şekilde öne çıkarken, bazı bölgelerde Sünni nüfus ağırlığını koruyor. Yapılan değerlendirmelerde Alevilerin açık ara çoğunlukta olduğu tek ilçenin Arguvan olduğu görülüyor. Arguvan’da Alevi nüfus oranının yaklaşık yüzde 80 seviyesinde olduğu ifade ediliyor. Bu durum, ilçenin sosyal yapısını, kültürel etkinliklerini ve gündelik yaşam pratiklerini doğrudan etkiliyor.

Arguva'nın Alevi Kimliğindeki Özel Yeri

Arguvan, yalnızca nüfus oranı açısından değil, Alevi kültürünün yaşatılması bakımından da Malatya’da ayrı bir yere sahip. İlçede cem geleneği, deyişler, nefesler ve Alevi müziği güçlü biçimde varlığını sürdürüyor. Arguvan türkülerinin Türkiye genelinde tanınması, bu kültürel mirasın bir yansıması olarak değerlendiriliyor. Alevi nüfusun çoğunlukta olması, ilçede inanç temelli sosyal dayanışmanın ve kültürel sürekliliğin korunmasını kolaylaştırıyor.

Şehir Merkezi ve Diğer İlçelerde Durum

Malatya şehir merkezinde ve diğer ilçelerde Alevi nüfus, genellikle Sünni nüfusla iç içe bir yaşam sürdürüyor. Merkezde Alevi oranı il geneline kıyasla daha düşük seyretse de, sosyal hayatta görünür ve etkin bir topluluk yapısı bulunuyor. Eğitim, ticaret ve kamu alanlarında Alevi vatandaşlar, şehrin genel yapısının ayrılmaz bir parçası olarak öne çıkıyor. Bu durum, Malatya’daki mezhepsel farklılığın günlük yaşamda keskin ayrışmalara yol açmadığını gösteriyor.

Tarihsel Süreçte Malatya'da Alevilik

Malatya’daki Alevi varlığının kökeni, Osmanlı dönemine ve daha öncesine uzanıyor. Bölge, tarih boyunca farklı inanç gruplarının sığınma ve yerleşim alanı olmuş, özellikle kırsal kesimlerde Alevi topluluklar varlıklarını korumuştur. Bu tarihsel süreklilik, günümüzde görülen yüzde 21’lik Alevi nüfus oranının arkasındaki en önemli faktörlerden biri olarak değerlendiriliyor. Alevi köylerinin büyük bölümü, inanç pratiklerini kuşaktan kuşağa aktararak günümüze taşımayı başarmıştır.

Resmî Kayıtların Olmaması ve Oranların Yorumu

Türkiye’de mezhepsel nüfusa dair resmî istatistikler tutulmadığı için Malatya’daki yüzde 21’lik Alevi oranı, kesin bir resmî veri değil, güncel saha gözlemlerine dayanan güçlü bir tahmin olarak değerlendirilmektedir. Bu oranlar zaman içinde göç, şehirleşme ve sosyoekonomik değişimlere bağlı olarak farklılık gösterebilmektedir. Buna rağmen Malatya, Alevi nüfusun hem tarihsel hem de güncel olarak belirgin şekilde varlık gösterdiği iller arasında kabul edilmektedir.

Malatya'da İnanç Temelli Birlikte Yaşam

Malatya’daki mezhepsel yapı, uzun yıllardır süregelen bir birlikte yaşam kültürü üzerine kuruludur. Alevi ve Sünni topluluklar, aynı şehirde, aynı sosyal alanlarda ve ortak bir kent kimliği içinde yaşamlarını sürdürmektedir. Bu yapı, Malatya’nın toplumsal dokusunu güçlendiren unsurlar arasında yer alıyor. İl genelinde yüzde 21 civarında olduğu ifade edilen Alevi nüfus, Malatya’nın kültürel ve inanç çeşitliliğinin en önemli bileşenlerinden biri olarak değerlendirilmektedir.

Kaynak: Zeki Ersin Yıldırım