Kuş Gribi Dünyayı Tehdit Ediyor! Korkutan Rakam

Dünya genelinde etkisini sürdüren kuş gribi salgını, yaban hayatı üzerindeki yıkıcı sonuçlarıyla bilim insanlarını alarma geçirdi. Özellikle ada ekosistemlerinde yaşayan ve sayıları sınırlı olan hayvan türleri, virüsün oluşturduğu tehditle karşı karşıya. Yapılan değerlendirmelerde en az 40 kuş türünün salgından olumsuz etkilendiği, bazı türlerin ise yok olma riskiyle karşı karşıya bulunduğu ortaya konuldu. Salgının boyutunu gözler önüne seren en çarpıcı örneklerden biri Güney Georgia Adası'nda yaşandı. Burada yaşayan güney deniz fillerinde görülen yüksek ölüm oranları, yalnızca bölgedeki kolonileri değil, türün dünya genelindeki geleceğini de tehlikeye soktu. 2025 yılına kadar 53 binden fazla dişi güney deniz filinin kuş gribi nedeniyle öldüğü belirlendi. Dünya genelindeki üreme popülasyonunun yarısından fazlasına ev sahipliği yapan ada için bu kayıp, türün devamlılığı açısından ciddi bir darbe oldu. Bazı kolonilerde yeni doğan yavruların yüzde 90'ından fazlası, yetişkin dişilerin ise yaklaşık yarısı salgın nedeniyle yaşamını yitirdi. Yaşanan kayıpların ardından Uluslararası Doğa Koruma Birliği (IUCN), güney deniz filinin koruma kategorisini değiştirdi. Daha önce "en az endişe verici" olarak değerlendirilen tür, artık "hassas" kategorisinde yer alıyor. Bu gelişme, H5N1 virüsünün bir türün yok olma riskini doğrudan artırması bakımından dikkat çekici bir örnek olarak değerlendiriliyor.

Kuş Gribi Dört Tür İçin Yeni Tehlike Oluşturdu

Salgının kuş popülasyonları üzerindeki etkilerini daha kapsamlı inceleyen BirdLife International, dört türün durumunu yeniden değerlendirmeye aldı. Büyük skua, kuzey sümsük kuşu, Peru pelikanı ve Humboldt pengueni, yakından izlenen türler arasında bulunuyor. Özellikle İskoçya'daki büyük skua kolonilerinde yaşanan kayıp dikkat çekiyor. Dünya üzerindeki büyük skua popülasyonunun yarısından fazlasının bulunduğu ülkede, takip edilen kolonilerin sayısı 2021-2023 döneminde yüzde 76 geriledi. Bu düşüş, salgının kuş toplulukları üzerindeki etkisinin boyutunu ortaya koyan önemli göstergelerden biri oldu. Kuzey sümsük kuşlarında da benzer bir tablo yaşandı. İskoçya'daki Bass Rock kolonisinde 2021-2024 yılları arasında yüzde 43, Galler'deki Grassholm Adası'nda ise 2015-2024 döneminde yüzde 47 azalma kaydedildi. Şili kıyılarında 2023 yılında yaklaşık 3 bin ölü Humboldt pengueninin bulunması da türün geleceğine ilişkin kaygıları artırdı.

Bilim İnsanlarından Yok Oluş Uyarısı

Uzmanlar, salgın sırasında yaşanan toplu ölümlerin tek başına bir türün yok olacağı anlamına gelmediğine dikkat çekiyor. Gerçek riskin anlaşılabilmesi için hayvanların salgın öncesindeki popülasyon büyüklüğünün bilinmesi ve uzun vadeli değişimlerin takip edilmesi gerekiyor. Üstelik kuş gribi, yaban hayatını tehdit eden tek unsur değil. İklim değişikliği, kontrolsüz balıkçılık faaliyetleri ve doğal yaşam alanlarının daralması gibi sorunlar da türlerin hayatta kalma mücadelesini zorlaştırıyor. Birden fazla tehdidin aynı anda etkili olması, özellikle sayıları azalmış hayvanlar açısından tehlikeyi daha da büyütüyor.

Avustralya'daki Nadir Kuş Türleri De Takipte

Bilim insanlarının dikkatini çeken bir diğer bölge ise Avustralya oldu. Ülkede yalnızca belirli bölgelerde yaşayan ve nesli kritik tehlike altında bulunan bazı kuş türlerinin kuş gribine yakalanma ihtimali endişeyle takip ediliyor. Özellikle küçük adalarda yaşayan ve sınırlı sayıda bireyden oluşan popülasyonlar, salgın karşısında daha savunmasız durumda. Bu türlerde meydana gelebilecek görece küçük kayıplar bile üreme dengesini bozarak yok oluş sürecini hızlandırabiliyor. Uzmanlar, kuş gribinin yaban hayatı üzerindeki etkilerinin yakından izlenmesi gerektiğini vurguluyor.