Kayıt Dışı İstihdamla Mücadele Emekli Maaşlarında Dev Artışın Kapısını Aralıyor

Türkiye ekonomisinin en kronik sorunlarından biri olan kayıt dışı istihdamla mücadele konusunda hazırlanan son raporlar on yedi milyonu aşkın emekliyi heyecanlandıracak rakamları ortaya koydu. Ekonomi yönetiminin kararlılıkla sürdürdüğü denetimler ve yapısal reformlar meyvesini vermeye başlarken tarım dışı sektörlerdeki kayıt dışılığın tamamen ortadan kaldırılması durumunda ortaya çıkacak devasa kaynağın doğrudan emekli aylıklarına yansıtılabileceği hesaplandı. Uzmanlar tarafından yapılan detaylı analizlere göre sisteme dahil edilmeyen her bir çalışanın kamu maliyesine yüklediği yük aslında milyonlarca emeklinin daha yüksek refah seviyesine ulaşmasının önündeki en büyük engeli oluşturuyor. İki bin yirmi altı yılı projeksiyonları ışığında hazırlanan mali tablo kayıt altına alınacak her bir bireyin sadece devlet hazinesine değil aynı zamanda sosyal güvenlik sisteminin sürdürülebilirliğine de hayati bir katkı sunacağını net bir şekilde gösteriyor.

Sosyal Güvenlik Kurumu Gelirlerinde Tarihi Artış Potansiyeli

Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından yürütülen çalışmalar sonucunda Türkiye genelindeki kayıt dışı çalışma oranlarının son otuz beş yıllık periyotta yüzde yirmi dörtler seviyesine kadar gerilediği görülüyor. Özellikle tarım dışı alanlarda bu oranın yüzde on beşler bandına inmiş olması önemli bir başarı olarak kaydedilse de hala sistem dışında kalan milyonlarca kişinin bulunduğu gerçeği değişmiyor. Yapılan teknik hesaplamalar tarım dışı sektörlerde sigortasız olarak çalışanların tamamının en düşük kazanç eşiği olan asgari ücret üzerinden sisteme dahil edilmesi durumunda dahi Sosyal Güvenlik Kurumu’nun kasasına her ay yaklaşık elli dört milyar liradan fazla ilave prim gireceğini kanıtlıyor. Bu rakam yıllık bazda değerlendirildiğinde altı yüz elli milyar lirayı aşan devasa bir ek gelir anlamına geliyor. Bu meblağ sadece kurumun açıklarını kapatmakla kalmayıp aynı zamanda emekli maaş sisteminde radikal iyileştirmeler yapılmasına olanak sağlayacak bir mali güç oluşturuyor.

Vergi Ve Prim Gelirlerinde Bir Buçuk Trilyon Liralık Kaynak

Sadece asgari ücret üzerinden değil özel sektördeki ortalama ücretler üzerinden yapılan daha kapsamlı hesaplamalar ise tablonun çok daha çarpıcı olduğunu gözler önüne seriyor. Kayıt dışı bir çalışanın ortalama prime esas kazanç üzerinden sisteme entegre edilmesi durumunda işçi ve işveren payları ile birlikte damga ve gelir vergileri de hesaba katıldığında aylık bazda kişi başı yirmi sekiz bin lirayı aşan bir kamu geliri oluşuyor. Tarım dışı sektörlerdeki tüm kaçak istihdamın bu ortalama rakamlar üzerinden kayıt altına alınması halinde devletin yıllık vergi ve prim kazancının bir trilyon beş yüz milyar lira seviyesine ulaşması işten bile değil. Bu dev bütçe kamu maliyesinin elini güçlendirirken bütçe dengelerini sarsmadan toplumun tüm kesimlerine dağıtılabilecek bir refah payı üretilmesine zemin hazırlıyor. Kayıt dışılığın önlenmesi sadece devletin gelirini artırmakla kalmıyor aynı zamanda piyasadaki haksız rekabeti bitirerek dürüst işverenin üzerindeki yükü de dolaylı yoldan hafifletiyor.

Emekli Aylıklarına Yüzde Otuz Bir Oranında Ek Zam Formülü

İki bin yirmi altı yılı için öngörülen emekli aylığı ödemeleri ve kurumun genel gider dengesi incelendiğinde kayıt dışılıkla kazanılacak bu potansiyel kaynağın ne kadar hayati olduğu bir kez daha anlaşılıyor. Sosyal Güvenlik Kurumu’nun bahsi geçen yıl içerisinde yaklaşık beş trilyon liraya yakın bir emekli maaşı ödemesi yapması beklenirken kayıt dışılıktan elde edilecek bir buçuk trilyon liralık ek gelirin tamamının emeklilere aktarılması senaryosu üzerinde duruluyor. Bu senaryo gerçekleştiği takdirde devletin genel bütçesinden tek bir kuruş ek kaynak talep edilmeden mevcut rutin zamlara ilave olarak emekli aylıklarına yüzde otuz bir oranında ekstra bir artış yapılması mümkün hale geliyor. Bu hesaplama emeklilerin satın alma gücünü ciddi oranda artırabilecek ve enflasyon karşısında çok daha dirençli bir mali yapıya kavuşmalarını sağlayacak bir devrim niteliği taşıyor.

Haksız Rekabetin Önlenmesi Ve Sosyal Adalet İlkesi

Kayıt dışı istihdamla mücadelenin sadece rakamsal bir büyüklük olmadığını aynı zamanda bir sosyal adalet meselesi olduğunu vurgulayan yetkililer bu süreçte çalışanların yaşadığı hak kayıplarına da dikkat çekiyor. Sigortasız çalıştırılan bireylerin sağlık hizmetlerinden yararlanma emeklilik hakkı kazanma ve iş kazası gibi durumlarda güvencesiz kalması toplumsal bir risk oluşturuyor. Öte yandan vergisini ve primini kuruşu kuruşuna ödeyen işletmelerin kayıt dışı işçi çalıştıran firmalar karşısında maliyet dezavantajı yaşaması serbest piyasa ekonomisinin sağlıklı işleyişini bozuyor. Denetimlerin sıkılaştırılması ve yapay zeka destekli risk analiz sistemlerinin devreye alınmasıyla bu kaçağın önüne geçilmesi hem iş barışını sağlayacak hem de on yedi milyon emeklinin cebine girecek olan yüzde otuz birlik ek zammın finansmanını garanti altına alacaktır. Türkiye'nin önümüzdeki yıllarda bu kaynağı verimli kullanması ekonomik istikrarın anahtarı olarak görülüyor.