- Haberler
- Bilim Teknoloji
- İnsanlığın En Uzak Aracı Yeni Bir Eşiği Geride Bıraktı!
İnsanlığın En Uzak Aracı Yeni Bir Eşiği Geride Bıraktı!
1977 yılında uzaya gönderilen NASA'nın Voyager 1 sondası, Dünya'dan yaklaşık 26 milyar kilometre uzaklaşarak 1 ışık günü mesafesine ulaştı. İnsan yapımı en uzak nesne unvanını taşıyan uzay aracına gönderilen sinyalin ulaşması artık 24 saat sürerken, NASA mühendisleri sondanın çalışmaya devam etmesi için mücadele ediyor.
Haberin Özeti
- • NASA'nın Voyager 1 sondası, Dünya'dan yaklaşık 26 milyar kilometre uzaklaşarak 1 ışık günü mesafesine ulaştı.
- • Uzay aracına gönderilen sinyalin ulaşması 24 saat, yanıtın Dünya'ya dönmesi de 24 saat sürüyor. NASA, azalan enerji nedeniyle bazı sistemleri kapatarak sondanın ömrünü uzatmaya çalışıyor.
- • 1977'de fırlatılan Voyager 1, yalnızca iki bilimsel cihazı aktif olmasına rağmen yıldızlararası uzaydan veri göndermeyi sürdürüyor.
Uzayın derinliklerinde yaklaşık yarım asırdır yolculuğunu sürdüren NASA'nın Voyager 1 uzay aracı, insanlık tarihinde daha önce görülmemiş bir mesafeye ulaştı. Dünya'dan yaklaşık 26 milyar kilometre uzaklaşan sonda, gönderilen bir radyo sinyalinin kendisine ulaşmasının tam bir gün sürdüğü noktaya geldi. Bu gelişmeyle birlikte Voyager 1, insan eliyle üretilmiş nesneler arasında en uzak noktaya ulaşan araç olma unvanını korudu. NASA'nın Eylül 1977'de fırlattığı Voyager 1, başlangıçta Jüpiter ve Satürn'ü incelemek üzere tasarlanmıştı. Yalnızca beş yıl görev yapması öngörülen uzay aracı, beklentilerin çok ötesine geçerek 49 yıldır bilimsel veri toplamayı sürdürüyor. Kendisinden yaklaşık bir ay önce gönderilen ikizi Voyager 2 de benzer şekilde görev süresini yıllarca aşarak uzay araştırmalarına katkı sunmaya devam ediyor. Voyager 1'in ulaştığı yeni mesafe, uzay araştırmalarının yanı sıra Dünya ile uzay aracı arasındaki iletişimin ne kadar zorlaştığını da ortaya koyuyor. NASA'nın Pasadena'daki Jet İtki Laboratuvarında görev yöneticisi Kareem Badaruddin, bu gelişmenin son derece sıra dışı olduğunu belirterek benzer bir olayın bir daha yaşanmayabileceğine dikkat çekti.
Dünya'dan Gönderilen Sinyal 24 Saatte Ulaşıyor
Bir ışık günü, ışık hızında hareket eden bir sinyalin 24 saat boyunca katettiği mesafeyi ifade ediyor. Voyager 1'in bulunduğu konum nedeniyle Dünya'dan gönderilen komutların uzay aracına ulaşması yaklaşık bir gün sürüyor. Sondanın gönderdiği yanıtların Dünya'ya geri gelmesi de aynı süreyi gerektiriyor. Böylece mühendislerin bir komut gönderip karşılığını alması için yaklaşık iki gün beklemesi gerekiyor. NASA, uzay aracıyla bağlantıyı Dünya'nın farklı noktalarına yerleştirilen büyük radyo antenlerinden oluşan Derin Uzay Ağı üzerinden sağlıyor. Ancak bu sistemle kurulan iletişim, günlük hayatta alışılan telefon görüşmelerinden oldukça farklı. Voyager 1'e gönderilen bir mesajın ulaşması, yanıtın hazırlanması ve geri dönmesi için uzun saatler geçmesi gerekiyor. Görev ekibinde yer alan bilim insanı William Kurth, iki günlük gidiş-dönüş iletişim süresinin uzay aracının yönetiminde tamamen farklı bir çalışma anlayışını zorunlu kıldığını belirtiyor. Üstelik NASA ekibi, kısa süre önce Voyager 1'den 48 saat boyunca haber alamayınca sondanın durumuna ilişkin endişeli bir bekleyiş yaşadı. İletişim daha sonra yeniden sağlansa da bu olay, aracın teknik sınırlarına yaklaştığını gösteren önemli gelişmelerden biri oldu.
49 Yıllık Uzay Yolculuğunda Güç Sorunu Büyüyor
Voyager 1 ve Voyager 2'nin bu kadar uzun süre çalışabilmesinin arkasında yıllardır sürdürülen teknik müdahaleler bulunuyor. Ancak sondaların karşılaştığı en büyük sorun, elektrik üretim kapasitesinin zamanla azalması. Her iki uzay aracı da enerjisini plütonyumun radyoaktif bozunmasıyla ortaya çıkan ısıdan elektrik üreten üç jeneratör aracılığıyla sağlıyor. Fırlatıldıkları dönemde Voyager 1'in jeneratörleri 470 watt elektrik üretebiliyordu. Aradan geçen yıllarda bu kapasite önemli ölçüde geriledi. Sonda her yıl yaklaşık 4 watt güç kaybederken bugün üretebildiği enerji yaklaşık 210 watt seviyesine kadar düştü. Bu nedenle NASA, enerji tüketimini azaltmak amacıyla bazı sistemleri aşamalı olarak devre dışı bırakıyor. Başlangıçta 10 bilimsel cihazla donatılan Voyager 1'de bugün yalnızca iki bilimsel sistem veri göndermeyi sürdürüyor. Bunlardan biri uzaydaki manyetik alanları ölçerken diğeri yüklü parçacıkların yoğunluğu ve plazma dalgaları üzerine incelemeler yapıyor. Saatte yaklaşık 61 bin kilometre hızla ilerleyen sonda, bu cihazlar sayesinde Güneş Sistemi'nin dışındaki yıldızlararası ortam hakkında bilgi toplamaya devam ediyor.
NASA'nın Tasarruf Hamlesine 'Büyük Patlama' Adı Verildi
NASA mühendisleri, Voyager 1'in kalan enerjisini daha verimli kullanabilmek için alışılmışın dışında bir uygulamaya başvurdu. Sondanın ısısını korumak ve kritik sistemlerin çalışmasını sürdürmek amacıyla bazı donanımlar kapatılırken daha az enerji tüketen başka bileşenler devreye alındı. Görev yöneticisi Kareem Badaruddin, aynı anda gerçekleştirilen bu kapsamlı değişikliği “Büyük Patlama” olarak adlandırdıklarını açıkladı. Mühendisler, yaklaşık bir yıl süren hazırlıkların ardından uzay aracına daha önce uçuş sırasında kullanılmamış yedi farklı güç komutu gönderdi. Yapılan düzenleme sayesinde yaklaşık 10 watt enerji tasarrufu sağlandı. Bu miktarın Voyager 1'e yaklaşık iki buçuk yıllık ek çalışma süresi kazandırabileceği belirtiliyor. Ancak enerji tasarrufu sağlamak kadar uzay aracının sıcaklığını korumak da hayati önem taşıyor. Bilgisayarların çalışması ve antenin Dünya'ya yönlendirilebilmesi için gerekli sistemlerin belirli sıcaklıkta tutulması gerekiyor. Özellikle itici yakıtın donması, sondanın yönünü değiştirmesini ve Dünya ile iletişim kurmasını engelleyebilecek riskler arasında yer alıyor.
Voyager 1'in Ne Kadar Daha Çalışacağı Belirsiz
NASA'nın tüm çabalarına rağmen Voyager 1'in görevine ne kadar süre devam edebileceği kesin olarak bilinmiyor. Ekim ayının sonlarında yaşanan 48 saatlik iletişim kesintisi, uzay aracının giderek daralan teknik çalışma sınırlarını bir kez daha gündeme getirdi. Sorun kendiliğinden çözülse de mühendisler benzer aksaklıkların ilerleyen dönemde daha sık yaşanabileceğini değerlendiriyor. Görev ekibi, sondanın üç ila beş yıl daha çalışabileceğine ilişkin tahminlerini uzun süredir koruyor. Ancak bu sürenin uzatılması, yeni enerji tasarrufu yöntemlerinin bulunmasına bağlı. Voyager 1'in ardından ikizi Voyager 2'nin de 2035 yılında Dünya'dan bir ışık günü uzaklığa ulaşması bekleniyor. Her iki aracın o tarihte hâlâ veri gönderip gönderemeyeceği ise belirsizliğini koruyor.
Voyager'ın İnsanlığa Bıraktığı Bilimsel Miras
Voyager görevlerinin önemi yalnızca ulaşılan mesafeyle sınırlı değil. İki uzay aracı, Jüpiter ve Satürn çevresindeki yeni uyduların keşfedilmesinden Jüpiter'in uydusu Io'daki aktif volkanların görüntülenmesine kadar pek çok bilimsel çalışmaya öncülük etti. Satürn'ün en büyük uydusu Titan'ın atmosferine ilişkin önemli veriler de bu görevler sayesinde elde edildi. Voyager 1'in çektiği ve “Soluk Mavi Nokta” adıyla hafızalara kazınan Dünya fotoğrafı da insanlığın uzaydaki konumunu gözler önüne seren en önemli görüntülerden biri oldu. Bunun yanında her iki sonda, üzerinde 55 farklı dilde selamlamalar, müzikler, doğa sesleri ve çeşitli görseller bulunan altın kaplama diskler taşıyor. Bu plaklarda eski ABD Başkanı Jimmy Carter ile eski Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Kurt Waldheim'ın mesajları da yer alıyor. Sondaların enerji sistemleri tamamen devre dışı kalsa bile uzaydaki yolculukları sona ermeyecek. Voyager 1, şu anda yöneldiği Gliese 445 yıldızının yakınından yaklaşık 40 bin yıl sonra geçecek. Bu geçiş sırasında yıldızın yaklaşık 1,7 ışık yılı yakınından geçmesi bekleniyor. Bilim insanlarına göre Voyager araçlarının yıldızlararası uzayda topladığı veriler, teleskoplarla uzaktan yapılan gözlemlerden farklı bir değer taşıyor. Çünkü bu sondalar, araştırdıkları ortamın doğrudan içinde bulunarak ölçüm yapabiliyor. Yaklaşık yarım asırdır süren görev, insanlığın uzayın derinliklerini anlama çabasına katkı sunmaya devam ediyor.
Bakmadan Geçme