Gençlerde Uyku Sorunları İçin Sabah Güneşi Önerisi Öne Çıkıyor

Son yıllarda özellikle gençler arasında uyku düzensizliği dikkat çekici bir şekilde artış gösteriyor. Türk Uyku Tıbbı Derneği Başkanı Prof. Dr. Zeynep Zeren Uçar, gençlerin geceleri geç yatıp, gündüzleri uzun saatler uyuyarak geçirdiklerini belirtiyor. Bu durum, sosyal ve biyolojik saat arasındaki uyumsuzluğun yol açtığı ciddi bir sorun olarak öne çıkıyor. Uçar, bu dengesizliğe “sosyal jetlag” adını verdiklerini ve gençlerin önemli bir kısmının bunu yaşadığını ifade ediyor.

Sosyal Jetlagın Etkileri

Sosyal jetlag yaşayan gençler, uyku saatlerini değiştirdiklerinde bile zamanında yatmalarına rağmen uyuyamıyor. Prof. Dr. Uçar, hastaneye başvuran gençlerin akşam saat 23.00’te yatmalarına rağmen çok geç saatlerde uyuyabildiklerini ve ertesi gün öğleden sonra uyanabildiklerini belirtiyor. Bu durum, melatonin salgısında bozulmalara yol açarak uyku-uyanıklık ritminin kısır döngüye girmesine neden oluyor. Gençler, uyuyamadıkça mavi ışığa daha fazla maruz kalıyor ve bu durum problemi daha da derinleştiriyor.

Uyku Düzenini Sağlamanın Yöntemleri

Prof. Dr. Uçar, sosyal jetlagın tedavi edilebilir bir durum olduğunu vurguluyor. Uyku eğitimi ve saatlerin düzenlenmesiyle gençler, daha sağlıklı bir uyku düzenine kavuşabiliyor. Uzman, en geç 23.00’te yatıp sabah saat 07.30 veya 08.00’de kalkmanın önemine dikkat çekiyor. Yatağa girip uyuyamayan kişilerin 15 dakika kadar kitap okuma veya hafif müzik dinleme gibi rahatlatıcı aktivitelerle tekrar yatağa dönmeleri öneriliyor.

Mavi Işık ve Çevresel Faktörlerin Rolü

Uyku sorunu yaşayan gençlerin, akşam saatlerinde televizyon, telefon ve bilgisayar gibi mavi ışık kaynaklarından uzak durmaları gerekiyor. Ayrıca evdeki ışık düzeyinin azaltılması, ortamın gün ışığına yakın bir seviyeye getirilmesi uykuya dalmayı kolaylaştırıyor. Prof. Dr. Uçar, gün içinde aktif vakit geçirmeyi ve vücudun doğal ritmini destekleyecek aktiviteler yapmayı da tavsiye ediyor.

Sabah Güneşinin Önemi

Uzmanlar, sabah güneşinin uyku düzeni üzerinde kritik bir etkisi olduğunu belirtiyor. Sabah saat 11.00’e kadar alınacak kısa bir güneş ışığı, vücuttaki melatonin salgısını düzenleyerek akşam saatlerinde daha rahat uyumayı sağlıyor. Güneş ışığının eksikliği ise melatonin üretiminin gecikmesine yol açıyor ve uyku düzenini olumsuz etkiliyor. Bu nedenle gençlerin, her gün sabah ışığına kısa süreyle de olsa maruz kalmaları, uyku kalitesini artırmada önemli bir adım olarak öne çıkıyor.

Uzmanlardan Tavsiyeler

Prof. Dr. Uçar, uyku eğitimi sürecinin 4-6 hafta ile 6 ay arasında değişebileceğini belirterek, disiplinli bir uyku saatine sahip olmanın uzun vadede fayda sağladığını ifade ediyor. Uykuya dalma sürecinde sabır ve düzenin önemine dikkat çeken uzman, özellikle ergenlik ve genç erişkinlik dönemlerinde bu düzenin korunmasının kritik olduğunu vurguluyor. Güneş ışığı, düzenli yatma ve uyanma saatleri, mavi ışık maruziyetinin sınırlandırılması gibi yöntemler, gençlerde sağlıklı uyku alışkanlıkları geliştirmek için temel adımlar olarak gösteriliyor.