Denizlerde Yeni Dönem Başlıyor! Özel Tekne ve Yat Kullanımında Radikal Değişiklikler

Türkiye genelindeki tüm sahil şeritlerini ve iç suları kapsayan denizcilik faaliyetlerinde devrim niteliğinde bir adım atıldı. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından titizlikle hazırlanan ve denizlerdeki denetim mekanizmasını daha sıkı bir hale getirmeyi hedefleyen yeni düzenleme on yedi Ocak iki bin yirmi altı tarihi itibarıyla devletin resmi yayın organında ilan edilerek yürürlüğe girdi. Bu yeni mevzuat sadece teknik standartları belirlemekle kalmıyor aynı zamanda hobi amaçlı denizcilik faaliyetleri ile ticari faaliyetler arasındaki sınırları daha keskin çizgilerle ayırıyor. Deniz tutkunlarının ve tekne sahiplerinin ajandasında ilk sıraya yerleşen bu gelişme amatör denizcilik belgelerinden teknelerin kullanım amacına kadar geniş bir yelpazede yenilikler barındırıyor. Denizlerdeki güvenliği artırmayı ve kayıt dışı ticari faaliyetlerin önüne geçmeyi amaçlayan bu hamle sahil güvenlik ve liman başkanlıklarının denetim yetkilerini de doğrudan etkileyecek unsurlar içeriyor.

Özel Teknelerin Ticari Amaçla Kullanımına Karşı Ağır Yaptırımlar

Yeni yönetmeliğin en çok dikkat çeken ve tartışılan maddelerinden biri özel amaçlı kullanılan teknelerin usulsüz kullanımına yönelik getirilen mali yaptırımlar oldu. Mevzuata göre şahsi kullanım için tescil edilmiş olan özel tekne ve yatların yetki belgesi olmaksızın ticari faaliyetlerde kullanılması veya bu amaçla başkalarına devredilmesi durumunda çok ciddi para cezaları uygulanacak. Bakanlık bu noktada caydırıcılığı artırmak amacıyla ceza miktarını teknenin boyutuna endeksledi. Yapılan düzenlemeyle kural ihlali yapan tekne sahiplerine teknenin tam boyu üzerinden metre başına iki bin beş yüz Türk Lirası tutarında idari para cezası kesilecek. Bu durum büyük ölçekli yatlar için cezaların astronomik rakamlara ulaşabileceği anlamına gelirken deniz turizminde haksız rekabetin ve güvenlik zafiyetlerinin önlenmesi yolunda kararlı bir duruş sergileniyor. Ruhsatsız yolcu taşıma veya kiralama gibi faaliyetlerin bu yeni baremle birlikte tamamen mercek altına alınması hedefleniyor.

Amatör Denizci Belgelerinde Kademeli Ve Eğitim Odaklı Yeni Sistem

Eski sistemde daha genel standartlara bağlı olan Amatör Denizci Belgesi yapısı bu yönetmelikle birlikte tamamen modernize edildi. Artık denizciler teknelerinin boyuna ve kapasitesine göre farklı yetkinlik belgelerine sahip olmak durumunda kalacaklar. Boyu on metreye kadar olan deniz araçlarını kullanacak kişiler için ADB On adı verilen yeni bir belge sınıfı oluşturuldu. Bu belgeyi alabilmek için adayların en az on altı yaşını doldurmuş olmaları ve belirlenen sağlık kriterlerini eksiksiz yerine getirmeleri şart koşuluyor. Ancak belgeyi almak sadece yaş ve sağlıkla sınırlı değil adayların hem teorik hem de uygulamalı eğitimleri başarıyla tamamlayıp ardından yapılacak merkezi sınavda geçer not almaları gerekiyor. Bu adım denizlerdeki tecrübesiz kullanıcı sayısını azaltarak kaza risklerini minimuma indirmeyi planlıyor. On sekiz yaş altındaki genç denizcilerin ise belge sahibi olsalar dahi yanlarında yetişkin bir gözetmen olmadan denize açılmaları kısıtlanarak güvenlik önlemleri bir kat daha artırıldı.

Büyük Ölçekli Yatlar İçin Üst Düzey Yetkinlik Şartı Getirildi

On metrenin üzerindeki ve yirmi dört metreye kadar olan özel tekneleri sevk ve idare etmek isteyenler için ise çıta daha yukarıya taşındı. Bu sınıftaki araçları kullanmak isteyenlerin ADB Yirmi Dört belgesine sahip olmaları zorunlu hale getirildi. Bu belgeye erişim süreci bir nevi uzmanlaşma dönemi olarak kurgulandı. Adayların öncelikle on sekiz yaşını doldurmuş olması ve en az bir yıl boyunca alt seviye olan ADB On belgesiyle deniz tecrübesi kazanmış olması şartı aranıyor. Bu deneyim süresini dolduranlar yine kapsamlı bir eğitim ve sınav sürecinden geçerek büyük tekneleri kullanma yetkisi alabilecekler. Bu kademeli geçiş sistemi denizciliğin bir hobi olmasının yanı sıra ciddi bir sorumluluk gerektirdiği felsefesi üzerine inşa edildi. Tekne boyu büyüdükçe artan teknik donanım ve navigasyon ihtiyaçları bu zorunlu eğitimlerle karşılanarak profesyonel bir denizcilik kültürünün yerleşmesi amaçlanıyor.

Akademik Eğitim Alanlar İçin Muafiyet Ve Sınavsız Belge İmkanı

Yönetmelik denizcilik eğitimini profesyonel düzeyde almış olan kesimleri de unutmadı. Denizcilik fakültelerinden mezun olanlar ile ilgili meslek liselerinin denizcilik bölümlerini bitiren gençler için bürokratik süreçler kolaylaştırıldı. Bu eğitim kurumlarından mezun olan bireyler teknik bilgilerini ve deniz tecrübelerini akademik seviyede kanıtladıkları için talepleri doğrultusunda sınav şartı aranmaksızın üst kademe olan ADB Yirmi Dört belgesini alabilecekler. Bu düzenleme bir yandan denizcilik eğitimi alan gençlerin istihdamını ve sektöre katılımını teşvik ederken diğer yandan nitelikli personelin hobi amaçlı denizcilikte de yer bulmasını sağlıyor. Bakanlık bu yolla profesyonel denizcilik altyapısına sahip bireylerin amatör denizcilik sahasında da örnek teşkil etmesini ve emniyet standartlarının bu kişiler aracılığıyla yaygınlaşmasını bekliyor. Uygulamanın hayata geçmesiyle birlikte kıyı emniyeti ve deniz trafiğinin çok daha düzenli bir yapıya kavuşması öngörülüyor.