Yenilenebilir Enerji Tarihi Bir Eşiği Aştı: Kömürü Küresel Elektrik Üretiminde Geride Bıraktı
Dünyada enerji dönüşümü hızla ivme kazanıyor. Güneş ve rüzgâr başta olmak üzere yenilenebilir enerji kaynakları, 2025'in ilk yarısında küresel elektrik üretiminde ilk kez kömürün önüne geçerek tarihi bir dönüm noktasına imza attı.
Güneş ve Rüzgr Talep Artışının Tamamını Karşıladı
Ember'in raporuna göre, 2025 yılının ilk altı ayında küresel elektrik talebi yüzde 2,6 oranında yükseldi. Ancak bu artışın tamamı, fosil yakıtlar yerine yenilenebilir enerji kaynaklarıyla karşılandı. Güneş enerjisi bu dönemde küresel elektrik üretiminin yüzde 8,8'ini, rüzgr enerjisi ise yüzde 9,2'sini oluşturdu. Hidroelektrik kaynakların payı yüzde 13,9, diğer yenilenebilir kaynakların payı da yüzde 2,3 olarak ölçüldü.
Böylece yenilenebilir enerji kaynaklarının toplam üretimdeki payı yüzde 34,2'ye ulaşarak kömürün yüzde 33,1'lik payını geride bıraktı. Bu, enerji sektöründe temiz kaynakların ilk kez fosil yakıtların önüne geçtiği anlamına geliyor. Rapor, temiz enerjideki bu büyümenin küresel elektrik üretiminde köklü bir değişimin başlangıcı olduğunu vurguluyor.
Elektrik Üretiminde Emisyonlar Gerilemeye Başladı
Yenilenebilir kaynaklardaki hızlı artış, fosil yakıtlardan elektrik üretiminde gözle görülür bir düşüşe yol açtı. 2025'in ilk yarısında yenilenebilir kaynaklardan toplam 5.072 TWh (terawatt-saat) elektrik üretildi. Aynı dönemde kömürden üretim 4.896 TWh seviyesinde kaldı.
Doğalgazın elektrik üretimindeki payı yüzde 20,7, nükleer enerjinin payı ise yüzde 9,1 olarak kaydedildi. Fosil yakıtların toplam payındaki bu azalma, küresel elektrik sektöründen kaynaklanan karbon emisyonlarının yüzde 0,2 oranında gerilemesine katkı sağladı. Kömürün payı yıllık bazda yüzde 0,6, doğalgazın payı ise yüzde 0,2 oranında düştü. Bu durum, enerji sektörünün karbonsuzlaşma hedefleri açısından önemli bir gelişme olarak değerlendiriliyor.
Çin ve Hindistan Temiz Enerji Üretiminde Öne Çıktı
Küresel elektrik üretiminde en büyük etkiye sahip dört ekonomi — Çin, ABD, Hindistan ve Avrupa Birliği — yenilenebilir enerji dönüşümünde belirleyici rol oynuyor.
Rapora göre Çin, güneş ve rüzgr enerjisindeki hızlı yatırımlarıyla temiz enerji üretiminde küresel liderliğini sürdürdü. Hindistan ise elektrik talebindeki artışı bile aşan bir yenilenebilir enerji büyümesi kaydetti. Bu iki ülke, fosil yakıt kullanımını azaltırken enerji arzını temiz kaynaklardan sağlamada büyük ilerleme gösterdi.
Buna karşılık ABD ve Avrupa Birliği'nde 2025'in ilk yarısında fosil yakıt kaynaklı elektrik üretiminde yeniden artış yaşandı. Bu durum, bazı bölgelerdeki enerji dönüşümünün ekonomik ve politik koşullara göre farklı hızlarda ilerlediğini gösteriyor.
Enerji Dönüşümünde Yeni Bir Aşama Başladı
Ember Kıdemli Elektrik Analisti Małgorzata Wiatros-Motyka, bu gelişmeleri 'küresel elektrik sisteminde kritik bir dönüm noktası' olarak nitelendirdi. Wiatros-Motyka, 'Güneş ve rüzgr artık dünya elektrik talebini karşılayabilecek kadar hızlı büyüyor. Bu, temiz enerjinin talep artışına yetiştiği yeni bir dönüşüm sürecinin başlangıcıdır' dedi.
Uzmanlara göre, yenilenebilir enerji yatırımlarındaki bu güçlü ivme, önümüzdeki yıllarda enerji sektörünün karbonsuzlaşma sürecini hızlandıracak. Aynı zamanda enerji güvenliği, arz çeşitliliği ve iklim hedefleri açısından da küresel ölçekte yeni fırsatlar doğuracak.
Kaynak: Zeki Ersin Yıldırım