Türkiye'nin Yapay Zeka Planı Açıklandı! 10 Milyar Dolarlık Yatırım Hedefleniyor

Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından hazırlanan plan, 'Fark Et, İstifade Et, Üret ve Yönet' yaklaşımıyla şekillendirildi. Dört ana eksen altında 16 öncelikli eylemin yer aldığı programda, yapay zekanın yalnızca teknoloji sektöründe değil, kamu hizmetlerinden sanayiye kadar geniş bir alanda yaygınlaştırılması amaçlanıyor.

5 Milyon Kişiye Yapay Zeka Okuryazarlığı Eğitimi

Türkiye'nin yapay zeka stratejisinde insan kaynağı önemli bir yer tutuyor. Bu doğrultuda hayata geçirilecek Ulusal Yapay Zeka Okuryazarlığı ve Güvenli Kullanım Programı ile 24 ay içerisinde 5 milyon vatandaşa ulaşılması hedefleniyor. Çalışmalar yalnızca vatandaşların teknoloji kullanımını artırmakla sınırlı kalmayacak. Ulusal Yapay Zeka Yetenek Programı kapsamında çalışanların yeni teknolojilere uyum sağlaması desteklenecek. Eylem planının uygulanacağı dönem boyunca 1 milyon çalışanın mesleki dönüşüm açısından değerlendirilmesi, 500 uluslararası uzmanın ise Türkiye'de araştırma, eğitim ve girişimcilik faaliyetlerine dahil edilmesi planlanıyor. Veri tarafında ise Ulusal Veri Kütüphanesi, güvenli veri alanları ve Yapay Zeka Şampiyonları Programı gibi yeni mekanizmalar oluşturulacak. Böylece yapay zeka uygulamalarının ihtiyaç duyduğu nitelikli veriye daha güvenli ve sistemli biçimde erişilmesi amaçlanıyor.

Yapay Zekada Etik Ve Hukuki Çerçeve Güçlendirilecek

Yapay zekanın hızlı gelişiminin beraberinde getirdiği etik ve hukuki sorunlar da planın önemli başlıkları arasında yer alıyor. Vatandaşların haklarını gözeten, yatırımcı açısından ise daha öngörülebilir bir ortam sağlayan düzenlemelerin hayata geçirilmesi hedefleniyor. Bu kapsamda kamu, özel sektör, akademi ve sivil toplum temsilcilerinin yer alacağı Ulusal Yapay Zeka Etik Kurulu kurulacak. Ayrıca TÜRKPATENT bünyesinde Yapay Zeka Hızlı Hat uygulaması başlatılarak yapay zeka teknolojileriyle geliştirilen buluşların sınai mülkiyet süreçlerinin hızlandırılması planlanıyor.

Ulusal Hesaplama Altyapısına Milyarlarca Dolarlık Yatırım

Türkiye'nin yapay zeka hedeflerinin merkezinde güçlü bir hesaplama altyapısı da bulunuyor. Eylem planıyla düşük karbonlu ve rekabetçi bir ulusal yapay zeka hesaplama omurgası oluşturulması öngörülüyor. Planın ilk altı ayında Ulusal Yapay Zeka Hesaplama Stratejisi hazırlanacak. Bu stratejiyle yapay zeka modellerinin eğitilmesi ve çalıştırılması için gereken işlem gücü, depolama kapasitesi ve ağ altyapısının ihtiyaçları ayrı ayrı ortaya konulacak. Bu alanda en az 10 milyar dolarlık özel sektör ağırlıklı yatırımın harekete geçirilmesi hedefleniyor. 2030 yılına kadar en az 1 gigavat veri merkezi kapasitesine ulaşılması ve düşük karbonlu elektrik için 10 teravatsaatlik alım anlaşması hacminin oluşturulması planlanıyor.

GPU Erişimi Genişleyecek

Yapay zeka geliştirmek isteyen girişimler, KOBİ'ler ve araştırmacılar için yüksek işlem gücüne erişimin kolaylaştırılması amacıyla 'Herkes İçin GPU' programı da uygulanacak. Program sayesinde farklı kullanıcı gruplarına şeffaf başvuru ve tahsis süreçleri üzerinden hesaplama kaynaklarına erişim sağlanması hedefleniyor. Enerji verimliliği, veri güvenliği, hizmet sürekliliği ve kullanıcıların geliştirdikleri model, veri ve kodlar üzerindeki fikri mülkiyet haklarının korunması ise sistemin temel kriterleri arasında bulunacak.

Kamu Yapay Zeka Dönüşümünün Öncüsü Olacak

Eylem planında kamu kurumlarına da önemli bir görev düşüyor. Kamu yatırımları üzerinden yapay zeka pazarının büyütülmesi hedeflenirken, kamu yatırım programları bütçesinin en az yüzde 2'sinin yapay zeka projelerine ayrılması planlanıyor. Sağlık hizmetlerinde verimlilik, enerji ve şebeke yönetimi, akıllı üretim, kalite kontrol ve coğrafi bilgi sistemleri öncelikli uygulama alanları olacak. Bu sektörlerde geliştirilecek pilot projeler, KOBİ Yapay Zeka Kupon ve Hazır Çözüm Paketleri Programı aracılığıyla desteklenecek.

Yapay Zeka Büyüme Bölgeleri Kurulacak

Türkiye'nin yapay zeka ekosistemini belirli merkezlerde yoğunlaştırmak amacıyla yeni büyüme bölgeleri ve bölgesel mükemmeliyet merkezleri oluşturulacak. Büyük ölçekli veri merkezi yatırımlarının hızlandırılması için enerji altyapısı hazır kampüslerin kurulması planlanırken, mükemmeliyet merkezleri KOBİ ve araştırmacılara prototip geliştirme imkanı sunacak. Bu bölgelerde çok sayıda kullanıcının aynı altyapıdan yararlanabileceği yapay zeka fabrikaları kurulacak. Üniversiteler, teknoparklar, TEKMER'ler ve sanayi kuruluşlarının oluşturacağı konsorsiyumların bölgesel merkezlerin işletilmesinde rol üstlenmesi bekleniyor.

Yapay Zeka İçin 25 Milyar Liralık Fon Mekanizması

Türkiye'nin yapay zeka yatırımlarını finansal açıdan da desteklemesi planlanıyor. Temel araştırmadan ticari ürüne geçişi hızlandırmak amacıyla iki ayrı fon oluşturulacak. Ulusal Yapay Zeka Araştırma Fonu üzerinden 10 milyar liralık destek sağlanması ve desteklenen projelerin en az yüzde 40'ının pilot uygulama ya da prototip aşamasına ulaşması hedefleniyor. Bunun yanında 15 milyar liralık Yapay Zeka Büyüme Fonu ile en az 20 girişimin Seri A, Seri B veya ölçeklenme yatırımlarına ulaşmasına katkı verilmesi amaçlanıyor.

Robotik Ve Otonom Sistemlerde Yerli Üretim Hedefi

Eylem planının bir diğer ayağını fiziksel yapay zeka ve robotik teknolojiler oluşturuyor. Savunma sanayisinde elde edilen robotik ve otonom sistem deneyiminin sivil sektörlere aktarılması için yeni teşvik ve hızlandırma programları hazırlanacak. Sağlık alanındaki robotik uygulamalarda hasta güvenliği, klinik uygunluk ve etik değerlendirmeler ön planda tutulacak. Otonom araç teknolojilerinde ise altyapı, test alanları ve mevzuatın tam otonom sürüşü destekleyecek şekilde geliştirilmesi hedefleniyor. 2027 sonuna kadar üç öncelikli pilot uygulamanın, iki üniversite-sanayi robotik merkezinin ve üç test sahasının faaliyete geçirilmesi planlanıyor. Savunma teknolojilerinin sivil alana aktarılmasına yönelik üç projenin de aynı dönemde başlatılması öngörülüyor. 2030'a kadar ise beş ihracat veya ortak geliştirme anlaşmasına ulaşılması hedefleniyor.

Türkiye Yapay Zeka Diplomasisinide Güçlendirecek

Yapay zeka alanındaki uluslararası rekabetin yanı sıra diplomatik iş birlikleri de Türkiye'nin planında yer alıyor. Yapay zeka ve veri merkezi yatırımları için hukuki öngörülebilirlik ve yatırımcılara yönelik teşviklerin tek bir çerçevede sunulması amaçlanıyor. Türkiye'nin küresel yapay zeka standartlarının belirlenmesinde daha etkin rol üstlenmesi hedeflenirken, 2027 sonuna kadar en az beş ülkeyle ikili yapay zeka iş birliği anlaşması yapılması planlanıyor. Bunun yanında farklı ülkelerle oluşturulacak bölgesel ve çok taraflı ortaklıklar üzerinden yapay zeka altyapıları, modeller ve insan kaynağı geliştirme programlarının yürütülmesi öngörülüyor.

Bakan Kacır: Türkiye Bu Dönüşümün Öncülerinden Olacak

Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, Türkiye'nin yapay zeka alanındaki hedeflerine ilişkin değerlendirmesinde, ülkenin teknolojik dönüşümün dışında kalmayacağını belirtti. Kacır, yerli yapay zeka teknolojileri geliştiren, güvenilir ürünler ortaya koyan ve bu çözümleri sanayi, sağlık, eğitim ve kamu hizmetleri gibi stratejik alanlarda yaygınlaştıran bir Türkiye hedeflediklerini ifade etti. Türkiye'nin nitelikli insan kaynağı, AR-GE altyapısı, girişimcilik ekosistemi ve üretim kapasitesinin yapay zeka yatırımlarında önemli bir avantaj sağlayacağını belirten Kacır, bu alanın ülkenin teknolojik bağımsızlığı ve ekonomik büyümesinde yeni bir güç merkezi haline getirilmesinin amaçlandığını kaydetti.