Türkiye'nin En Büyük İli ve En Küçük İli Hangisi?

Türkiye'nin coğrafi yapısı incelendiğinde iller arasında yüzölçümü bakımından ciddi farklılıklar olduğu görülüyor. Doğudan batıya, kuzeyden güneye uzanan geniş topraklar üzerinde kurulu olan Türkiye'de bazı iller oldukça geniş bir alanı kaplarken bazı iller ise sınırlı bir yüzölçümüne sahip. Bu kapsamda en büyük il Konya olurken, en küçük il Yalova olarak kayıtlara geçiyor.

Yüzölçümü esas alındığında Konya, yaklaşık 40 bin 838 kilometrekarelik alanıyla Türkiye'nin en geniş ili konumunda bulunuyor. Buna karşılık Marmara Bölgesi'nde yer alan Yalova, yaklaşık 850 kilometrekarelik yüzölçümüyle Türkiye'nin en küçük ili olarak biliniyor.

Konya'nın geniş coğrafi yapısı

İç Anadolu Bölgesi'nde yer alan Konya, yalnızca yüzölçümü bakımından değil tarımsal üretim kapasitesi açısından da Türkiye'nin en önemli illerinden biri olarak öne çıkıyor. Geniş ova alanları, verimli toprakları ve yaygın kırsal yerleşimiyle dikkat çeken Konya, birçok Avrupa ülkesinden daha büyük bir alana sahip.

Konya'nın geniş yüzölçümü, il sınırları içerisinde çok sayıda ilçenin bulunmasına da zemin hazırlıyor. Karapınar, Ereğli, Akşehir ve Beyşehir gibi ilçeler hem coğrafi büyüklük hem de ekonomik faaliyet açısından önemli merkezler arasında yer alıyor. Tarım, hayvancılık ve sanayi yatırımları, Konya'nın geniş alanı üzerinde dengeli şekilde dağılıyor.

Bununla birlikte il genelinde nüfus yoğunluğu düşük bölgeler de bulunuyor. Yüzölçümü büyük olmasına rağmen nüfus, geniş alana yayıldığı için kilometrekare başına düşen kişi sayısı bazı büyükşehirlere kıyasla daha düşük kalabiliyor.

Yalova'nın küçük ama stratejik konumu

Türkiye'nin en küçük ili olan Yalova, Marmara Bölgesi'nde yer alıyor. Yaklaşık 850 kilometrekarelik yüzölçümüyle listenin son sırasında bulunuyor. Küçük yüzölçümüne rağmen stratejik konumu sayesinde ekonomik ve sosyal açıdan dikkat çeken bir şehir olmayı sürdürüyor.

İstanbul, Bursa ve Kocaeli gibi büyük merkezlere yakınlığı, Yalova'yı cazip bir yerleşim alanı haline getiriyor. Özellikle yaz aylarında turizm hareketliliğinin artması, ilin nüfusunu geçici olarak yükseltiyor. Termal kaynakları ve doğal güzellikleri, Yalova'nın öne çıkan özellikleri arasında bulunuyor.

Yüzölçümü küçük olmasına rağmen altyapı hizmetleri ve ulaşım imkanları gelişmiş durumda. Bu durum, ilin ekonomik potansiyelini artırıyor. Küçük coğrafi alan, kamu hizmetlerinin daha merkezi bir şekilde planlanmasına olanak tanıyor.

Yüzölçümü ile nüfus arasındaki fark

Bir ilin büyük ya da küçük olarak tanımlanmasında yüzölçümü temel kriter olarak kullanılıyor. Ancak yüzölçümünün büyüklüğü her zaman nüfus yoğunluğu ile doğru orantılı olmuyor. Örneğin Konya, Türkiye'nin en büyük yüzölçümüne sahip ili olmasına rağmen en kalabalık il değil. Benzer şekilde Yalova, yüzölçümü bakımından en küçük il olsa da nüfus yoğunluğu açısından bazı büyük illeri geride bırakabiliyor.

Bu durum, coğrafi alan ile demografik yapı arasındaki farkı ortaya koyuyor. Büyük yüzölçümüne sahip iller genellikle kırsal alanların fazla olduğu bölgelerde bulunuyor. Küçük yüzölçümüne sahip iller ise genellikle yoğun yerleşim ve şehirleşme oranının yüksek olduğu alanlar olarak dikkat çekiyor.

Türkiye genelinde yüzölçümü sıralaması

Konya, Türkiye'nin en büyük ili olarak listenin başında yer alırken, Sivas ve Ankara gibi iller de geniş yüzölçümüne sahip bölgeler arasında bulunuyor. Yalova'nın ardından en küçük yüzölçümüne sahip iller arasında Bartın ve Kilis gibi şehirler sıralanıyor.

Türkiye'nin coğrafi çeşitliliği, iller arasındaki bu farklılığı daha belirgin hale getiriyor. İç Anadolu'nun geniş ovaları ile Marmara Bölgesi'nin sık yerleşimli şehirleri arasındaki fark, yüzölçümü karşılaştırmalarında açıkça görülüyor.

Yüzölçümü bakımından Türkiye'nin en büyük ili Konya, en küçük ili ise Yalova olarak öne çıkıyor. Coğrafi alan açısından büyük farklılık gösteren bu iki il, Türkiye'nin zengin ve çeşitli yapısını yansıtan örnekler arasında yer alıyor.

Kaynak: Zeki Ersin Yıldırım