Türk Devletleri Uzayda Ortak Projeye İmza Atıyor!
Türkiye, Kazakistan ve Özbekistan başta olmak üzere Türk devletlerinin ortaklaşa geliştirdiği küp uydunun, 2027 yılının ikinci yarısında Kazakistan'daki Baykonur Uzay Üssü'nden fırlatılması planlanıyor. Yaklaşık 16 kilogram ağırlığındaki uydu, yer gözlemi yapacak ve yeni uzay teknolojilerinin yörüngede test edilmesine imkân sağlayacak.
Türk Devletleri Teşkilatının (TDT) Ankara'da gerçekleştirilen 13'üncü Zirvesi, üye ülkelerin teknoloji ve uzay alanındaki işbirliği hedeflerini de gündeme taşıdı. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın ev sahipliğinde düzenlenen toplantılarda siyasi ve ekonomik ilişkilerin yanı sıra dijital dönüşüm ve ortak teknoloji projeleri değerlendiriliyor. Bu çalışmaların öne çıkan başlıklarından biri de 12U TDT-SAT Küp Uydusu oldu. Türk devletlerinin teknik kapasitesini ortak bir projede buluşturan girişimle yeryüzünün farklı bölgelerinden görüntü alınması, yeni sistemlerin uzay ortamında denenmesi ve gelecekte gerçekleştirilecek ortak görevler için tecrübe kazanılması amaçlanıyor.
Ortak Uzay Projeleri İçin Yeni İşbirliği Anlaşması
Türk devletleri arasındaki uzay çalışmalarının kapsamını genişletmek amacıyla Ekim ayında Antalya'da düzenlenen 77. Uluslararası Uzay Kongresi'nde de önemli bir adım atıldı. Türkiye, Kazakistan ve Özbekistan'ın öncülüğünde üye ülkelerin uzay sanayisindeki ortaklığını geliştirmeyi hedefleyen çerçeve sözleşme imzalandı. Anlaşma; uydu üretimi, uzay teknolojileri, bilimsel araştırmalar ve sanayi alanlarında ortak çalışmaların artırılmasını öngörüyor. Küp uydu projesinde elde edilecek teknik birikimin daha büyük ölçekli girişimlere aktarılması da işbirliğinin hedefleri arasında yer alıyor. Ülkeler arasında uydu verilerinin paylaşılması, tarımsal faaliyetlerin izlenmesi, su kaynaklarının yönetimi, çevrenin korunması ve iklim değişikliğinin takibi gibi alanlarda da ortak çalışmalar yürütülmesi planlanıyor. Afet risklerinin izlenmesi de uzay teknolojilerinin sağlayabileceği katkılar arasında bulunuyor.
16 Kilogramlık Uydu 550 Kilometre Yükseklikte Görev Yapacak
Ortak küp uydunun geliştirme faaliyetleri, Kazakistan'ın başkenti Astana'da faaliyet gösteren Ghalam şirketi tarafından TDT üyesi ülkelerle birlikte yürütülüyor. Yaklaşık 16 kilogram ağırlığındaki 12U XL nano uydu platformu, küçük boyutuna rağmen farklı teknolojik sistemleri bir araya getiriyor. Uydu bünyesinde optik kamera, veri işleme birimi, yönelim ve kontrol mekanizmaları, haberleşme donanımı, güç ve itki sistemleri bulunuyor. Optik donanım sayesinde Dünya'nın görüntülerinin alınması ve özellikle Türk Devletleri Teşkilatı coğrafyasına yönelik gözlem verilerinin elde edilmesi hedefleniyor. İletişim altyapısında ise uyduyla bağlantı kurulması ve yüksek hızlı veri aktarımının sağlanması için farklı kanallar kullanılacak. Projenin yer istasyonu da Astana'da kurulacak. Böylece Kazakistan, uydunun üretim ve geliştirme süreçlerinin yanı sıra uzaydan elde edilen verilerin alınacağı yer altyapısına da ev sahipliği yapacak. Teknik planlamaya göre uydu, Dünya'nın yaklaşık 550 kilometre üzerindeki Güneş eşzamanlı yörüngede çalışacak. Görev süresinin yaklaşık iki yıl olması öngörülüyor.
Baykonur'dan Fırlatılması İçin Hazırlıklar Sürüyor
TDT-SAT projesinde önemli testlerin 2026 yılı içerisinde tamamlanması, uydunun ise 2027'nin ikinci yarısında uzaya gönderilmesi hedefleniyor. Fırlatma için Kazakistan'daki Baykonur Uzay Üssü planlanıyor. Projenin teknik aşamaları, 8 Eylül'de Astana'da gerçekleştirilen toplantıda da ele alındı. Türk devletlerinin uzay ajanslarından temsilcilerin katıldığı görüşmelerde itki sisteminin geliştirilmesi, uydu bileşenlerinin bir araya getirilmesi ve fırlatma öncesinde tamamlanması gereken işlemler değerlendirildi. Frekans koordinasyonu, gerekli izinlerin alınması ve fırlatma giderlerinin ülkeler arasında nasıl paylaşılacağı da toplantının gündeminde yer aldı. TDT Uzay Ajansları Başkanları 6. Toplantısı'nın 2027 yılında Kazakistan'da düzenlenmesi planlanıyor.
Özbekistan'dan Ortak Uydu Projesine Destek
Türk devletlerinin uzay alanındaki işbirliğinde Özbekistan da aktif rol üstleniyor. Ülkenin başkenti Taşkent'te 30 Mart'ta gerçekleştirilen TDT Uzay Ajansları ve İlgili Makamları 5. Toplantısı'nda konuşan Özbek Uzay Ajansı Direktörü Şukrat Kadirov, ortak küp uydu girişimine destek verdiklerini açıklamıştı. Kadirov, projenin Türk devletlerinin uzay teknolojilerini birlikte geliştirme potansiyelini ortaya koyduğunu belirterek uydu verilerinin paylaşılması, teknik kapasitenin artırılması, teknoloji alışverişi ve sanayi ortaklıklarının geliştirilmesine yönelik daha geniş kapsamlı çalışmalar yürüttüklerini ifade etmişti. Özbekistan'ın uzay alanındaki bir diğer önemli gündemi ise 2028 yılında Semerkant'ta düzenlenecek 79. Uluslararası Uzay Kongresi olacak. Kongrenin ev sahipliğine ilişkin protokol, 5 Ekim'de Antalya'da imzalanmıştı.
Türk Devletleri İçin Ortak Uzay İstasyonu Hedefi
Türkiye Uzay Ajansı Başkanı Yusuf Kıraç, Antalya'daki Uluslararası Uzay Kongresi sırasında Türk devletleriyle daha kapsamlı projeler geliştirmek istediklerini açıklamıştı. Kıraç, ortak küp uydu çalışmasının ötesine geçerek Türk devletlerine ait ortak bir uzay istasyonu modülü geliştirilmesini gelecek hedefleri arasında göstermişti.