Tarımda Yapay Zeka Dönemi Başlıyor! İşte Yeni Sistem

Tarımda dijitalleşme ve sürdürülebilir üretim için yeni bir dönem başlıyor. Yeşil Mutabakat Eylem Planı kapsamında yapay zeka destekli sulama ve verim tahmin sistemleri devreye alınırken, çiftçilerin su kullanımından gübre tercihine kadar birçok alanda yeni uygulamalar hayata geçirilecek.

Türkiye'de tarımsal üretimin geleceğine yönelik hazırlanan yeni yol haritasında dijital teknolojiler ön plana çıkıyor. Yeşil Mutabakat Eylem Planı kapsamında su kaynaklarının daha verimli kullanılması, kuraklık riskinin azaltılması ve üretim miktarının önceden tahmin edilmesi için yapay zeka destekli sistemlerden yararlanılacak. Yeni uygulamalarla birlikte çiftçilerin üretim süreçlerinde teknoloji kullanımının artırılması ve tarımın iklim değişikliğine karşı daha dirençli hale getirilmesi hedefleniyor. Sürdürülebilir Tarım başlığı altında belirlenen 6 hedef ve 22 eylem, yalnızca üretim miktarını değil, tarımın çevre üzerindeki etkilerini de değiştirmeyi amaçlıyor. Kimyasal girdilerin azaltılması, organik üretimin yaygınlaştırılması, dijital sulama sistemlerinin kurulması ve karbon tarımına yönelik altyapının oluşturulması planın temel başlıkları arasında bulunuyor.

Çiftçilerin Üretiminde Yapay Zeka ve Dijital Sulama Dönemi

Tarımda dijitalleşmenin en önemli adımlarından biri, kurulması planlanan Dijital Sulama Yönetimi Sistemi olacak. Sistem sayesinde sulama ihtiyacı, kuraklık riski ve tarımsal verim tahminleri dijital veriler üzerinden takip edilebilecek. Uydu görüntülerinden elde edilen bilgiler yapay zeka teknolojileriyle değerlendirilerek su kaynaklarının miktarı ve kalitesi izlenecek. Havzalardaki tarımsal üretim planlarının da mevcut su kapasitesi dikkate alınarak hazırlanması öngörülüyor. Böylece su kaynaklarının yetersiz olduğu bölgelerde üretimin daha kontrollü planlanması ve gereksiz su tüketiminin önüne geçilmesi amaçlanıyor. Ulusal Su Bilgi Sistemi'nin teknik altyapısının 2027 yılında güçlendirilmesi ve e-Devlet ile entegre edilmesi de planlanan çalışmalar arasında yer alıyor. Yapay zeka ve veri analizine dayalı uygulamalarla ürün doğrulama, rekolte tahmini ve akıllı tarım faaliyetlerinin yaygınlaştırılması hedefleniyor.

Kimyasal Gübre ve Pestisit Kullanımına Yeni Düzenleme

Sürdürülebilir tarım hedefleri doğrultusunda üretimde kullanılan kimyasal maddelerin azaltılması için de yeni çalışmalar yürütülecek. Pestisit ve antimikrobiyal kullanımının düşürülmesi amacıyla biyolojik ve biyoteknik mücadele yöntemlerinin daha fazla tercih edilmesi, üreticilere yönelik bilinçlendirme faaliyetlerinin artırılması planlanıyor. Organik tarımın yaygınlaştırılması da eylem planının önemli başlıklarından biri olacak. Organik üretim yapılan arazilerin genişletilmesi ve üretim miktarının artırılmasının yanı sıra Avrupa Birliği'nin organik tarım mevzuatına uyum sağlanması hedefleniyor. Üreticilerin ürünlerini daha geniş pazarlara ulaştırabilmesi için kooperatiflerin ve üretici birliklerinin güçlendirilmesi, Türkiye ile AB arasında organik tarım ürünlerinde karşılıklı tanıma sağlanmasına yönelik girişimlerde bulunulması öngörülüyor. Kimyasal gübrelerde dışa bağımlılığın azaltılması için de yeni nesil ve yavaş salımlı gübreler üzerine araştırmalar yapılacak. Organik ve organomineral gübrelerin üretimi ve kullanımına destek verilirken, bitkilerin ihtiyaç duyduğu besin maddelerinin daha verimli kullanılmasına yönelik AR-GE çalışmaları gerçekleştirilecek.

Tarım Arazilerinde Tescil İçin 2028 Hedefi

Tarım arazilerinin daha verimli kullanılmasına yönelik düzenlemeler de plan kapsamında yer alıyor. Arazi toplulaştırma çalışmalarının devam etmesi ve toplulaştırması tamamlanan 10 milyon hektarlık alandaki tescil işlemlerinin 2028 yılı sonuna kadar bitirilmesi hedefleniyor. Bunun yanında tarımsal üretimde su kayıplarının önlenmesi, hayvancılık faaliyetlerinden kaynaklanan sera gazı salımlarının azaltılması ve iklim koşullarına dayanıklı üretim modellerinin geliştirilmesi için araştırmalar yapılacak. Özellikle hayvancılıkta ortaya çıkan metan gazının azaltılması amacıyla alternatif yem kaynakları ve yemlere katılabilecek özel katkı maddeleri üzerinde çalışılacak. Damızlık hayvan seçiminde yemden yararlanma oranlarının dikkate alınması da verimlilik hedefleri arasında bulunuyor.

Seralarda Güneş Enerjisi Desteği Genişletilecek

Tarımsal üretimde enerji maliyetlerini azaltmak ve yenilenebilir kaynakların kullanımını artırmak için yeni destek mekanizmaları devreye alınacak. Jeotermal kaynakların tarıma dayalı ihtisas organize tarım bölgelerinde değerlendirilmesi, yenilenebilir enerji kullanan seraların ve üretim tesislerinin desteklenmesi planlanıyor. Özellikle elektrikle çalışan sulama sistemlerinde yaşanan maliyetlerin üretimi olumsuz etkilemesinin önüne geçilmesi amaçlanıyor. Pompaj giderleri nedeniyle kullanılamayan veya atıl durumda kalan sulama işletmelerinin güneş enerjisi sistemleriyle yeniden faaliyete geçirilmesi için çalışmalar yürütülecek. IPARD III Programı kapsamındaki çiftlik faaliyetlerinin çeşitlendirilmesi ve iş geliştirme desteklerinin daha geniş kesimlere ulaştırılması da planın önemli adımları arasında yer alıyor.

Gıda İsrafı ve Tarımsal Atıklar İçin Yeni Adımlar

Sürdürülebilir üretim hedefi yalnızca tarladaki faaliyetlerle sınırlı tutulmayacak. Tarımsal atıkların işlenerek yeniden toprağa kazandırılması veya enerji üretiminde değerlendirilmesi için AR-GE projelerine destek sağlanacak. 2026-2028 döneminde gıda israfının azaltılmasına yönelik bilinçlendirme çalışmaları yapılması, satış noktaları ve toplu tüketim işletmeleri için denetim listelerinin hazırlanması öngörülüyor. Yaş sebze ve meyvelerde ürün kaybını azaltmak amacıyla soğuk zincirin hasat aşamasından itibaren başlatılması da hedefleniyor. Su ürünleri yetiştiriciliğinde ise su, yem ve enerji kullanımının daha verimli hale getirilmesi, üretim kaynaklı atıkların ekonomiye kazandırılması ve iklim değişikliğine karşı dayanıklılığın artırılması amaçlanıyor.

Bakmadan Geçme