Osmanlı Devleti Malatya'yı Kimden Fethetti?

Anadolu'nun en eski yerleşim merkezlerinden biri olan Malatya, tarih boyunca birçok devletin ilgisini çeken stratejik bir şehir olarak öne çıktı. Doğu ile Batı arasında bir geçiş noktası konumunda bulunan kent, askeri, ticari ve kültürel açıdan büyük önem taşıdı. Bu nedenle Malatya'nın kimler tarafından fethedildiği ve Osmanlı hakimiyetine giden sürecin nasıl şekillendiği, tarih meraklılarının sıkça araştırdığı konular arasında yer alıyor.

İslam Ordularının Malatyaya İlk Hakimiyeti

Malatya'nın tarihindeki ilk büyük kırılmalardan biri, İslam ordularının bölgeye ulaşmasıyla yaşandı. 7. yüzyılın ortalarında, Habib İbn-i Mesleme komutasındaki İslam orduları Malatya'yı ele geçirdi. Bu fetihle birlikte şehir, uzun yıllar boyunca İslam dünyasının Bizans sınırına yakın önemli bir uç kenti haline geldi. Malatya, bu dönemde hem askeri bir üs hem de savunma hattının kritik noktalarından biri olarak kullanıldı. Yaklaşık seksen yıl boyunca sınır şehri kimliğiyle yaşayan kent, sık sık el değiştiren bir coğrafyada bulunmanın tüm zorluklarını yaşadı.

Türklerin Anadoludaki İlerleyişi ve Danişmendli Dönemi

1071 Malazgirt Zaferi sonrasında Anadolu'nun kapılarının Türklere açılması, Malatya'nın kaderini de doğrudan etkiledi. Bu süreçte öne çıkan isimlerden biri Danişmendli Beyliği'nin kurucusu olan Danişmend Ahmed Gazi oldu. Selçuklu Sultanı Alparslan'ın komutanları arasında yer alan Ahmed Gazi, Anadolu'nun birçok noktasında fetihler gerçekleştirdi. Malatya ise uzun süre kuşatma altında kalan, direnişiyle dikkat çeken şehirlerden biri oldu.

Ahmed Gazi, büyük bir orduyla Malatya üzerine yürüyerek şehri kuşattı. Kuşatma yıllarca sürdü ve şehir büyük bir kıtlıkla karşı karşıya kaldı. Bu süreçte Malatya'daki yönetim, dış güçlerden yardım talep etti. Ancak yaşanan çatışmalar ve iç karışıklıklar, şehrin savunmasını zayıflattı. Nihayetinde 18 Eylül 1101 tarihinde Malatya, Danişmendlilerin kontrolüne geçti ve Türk-İslam yönetimi altına girdi.

Fetih Sonrası Malatyada Yaşanan Değişimler

Malatya'nın Danişmendliler tarafından alınmasının ardından şehirde dikkat çekici bir dönüşüm yaşandı. Uzun süren kuşatmanın ardından yorgun düşen halk için gıda ve temel ihtiyaçlar temin edildi. Şehirde yaşayan farklı inanç gruplarına karşı yumuşak bir yönetim anlayışı benimsendi. Bu yaklaşım, Malatya'da sosyal düzenin kısa sürede yeniden kurulmasına katkı sağladı. Kent, bolluk ve güven ortamının hkim olduğu bir merkez haline geldi.

Bu dönem, Malatya'nın yalnızca askeri açıdan değil, ekonomik ve toplumsal bakımdan da yeniden canlandığı bir süreç olarak tarihe geçti. Tarım faaliyetleri desteklendi, ticaret hareketlendi ve şehir bölgesel bir cazibe merkezi haline geldi.

Selçuklular ve Hakimiyet Mücadeleleri

Danişmendlilerin Malatya üzerindeki hakimiyeti, Anadolu'daki güç dengelerini de etkiledi. Anadolu Selçuklu Devleti, Malatya'nın stratejik konumu nedeniyle kenti yakından takip etti. Zaman zaman iki Türk gücü arasında siyasi gerilimler yaşandı. Danişmend Ahmed Gazi'nin vefatının ardından bu çekişmeler daha da belirgin hale geldi.

1105 yılından sonra Malatya, Selçuklu baskısıyla karşı karşıya kaldı. Şehri yöneten Danişmendli idaresi, uzun süre direnemeyeceğini anlayarak kenti Selçuklulara teslim etti. Böylece Malatya, bir süre Anadolu Selçuklu Devleti'nin kontrolü altında kaldı ve Türk egemenliği farklı bir hanedan eliyle devam etti.

Osmanlı Hakimiyetine Giden Yol

Malatya, Selçuklu ve beylikler döneminin ardından yüzyıllar boyunca Türk-İslam hakimiyeti içinde varlığını sürdürdü. 16. yüzyılın başlarında Osmanlı Devleti'nin doğu seferleri kapsamında şehir, 1515 yılında Osmanlı topraklarına katıldı. Bu tarihten itibaren Malatya, Osmanlı idaresi altında istikrarlı bir dönem yaşadı ve uzun süre boyunca herhangi bir işgal ya da fetih tehdidiyle karşılaşmadı.

Malatya'nın Osmanlı öncesi fetih süreci, şehrin Bizans'tan İslam ordularına, ardından Danişmendlilere ve Selçuklulara uzanan çok katmanlı bir tarih barındırdığını ortaya koyuyor. Bu süreç, Malatya'nın Anadolu tarihindeki özel yerini ve taşıdığı stratejik değeri açıkça gözler önüne seriyor.

Kaynak: Zeki Ersin Yıldırım