Malatya'nın En Gizemli İnanç Duraklarından Biri Olan Dilsiz Ziyareti!
Malatya'nın Darende ilçesine bağlı Ağılbaşı (Engüzek) Mahallesi'nde yer alan Dilsiz Ziyareti, hakkında anlatılan rivayetler, doğal yapısı ve manevi atmosferiyle bölgenin dikkat çeken ziyaret noktaları arasında gösteriliyor. Geçmişine ilişkin yazılı belgeler bulunmasa da mahalle sakinlerinin nesiller boyunca aktardığı anlatılar, bu alanın kültürel hafızadaki yerini korumasını sağlıyor.
Kayalık alanlar ve asırlık ağaçların çevrelediği Dilsiz Ziyareti'nin tarihi kesin olarak bilinmiyor. Buna rağmen yöre halkı, büyüklerinden dinledikleri rivayetleri günümüze taşımayı sürdürüyor. Mahalle sakinleri, bu anlatıların yalnızca bir inanç geleneği değil, aynı zamanda bölgenin kültürel mirasının önemli parçalarından biri olduğunu dile getiriyor. Ziyaret alanı, uzun yıllardır dua etmek, manevi huzur aramak ve adaklarını yerine getirmek isteyen vatandaşların uğradığı yerler arasında bulunuyor.
Konuşamayan Seyyidin Kaybolduğu Rivayet Ediliyor
Bölge halkının anlattığı en bilinen rivayete göre Dilsiz olarak anılan kişi, seyyid soyundan gelen ve doğuştan konuşma yetisi olmayan bir zat olarak kabul ediliyor. Anlatılara göre yaşadığı sıkıntılar nedeniyle yalnızca elindeki bir ibrikle bulunduğu yerden ayrılan Dilsiz'i yakınları ayak izlerini takip ederek aramaya başladı. Rivayete göre izler bugünkü ziyaret noktasına kadar ulaşıyor, ancak burada aniden sona eriyor. Bunun üzerine Dilsiz'in gözlerden kaybolarak 'sır olduğu'na inanılıyor. O tarihten itibaren söz konusu alanın kutsal kabul edildiği ve zamanla Dilsiz Ziyareti adıyla anılmaya başlandığı ifade ediliyor.
Konuşmaya Başlayan Çocuk Hikyesi Dilden Dile Aktarılıyor
Mahalle sakinleri Birgül Korkmaz ve Sultan Özkan'ın aktardığı anlatılar arasında en çok bilinenlerden biri de konuşma güçlüğü yaşayan küçük bir çocuğa ilişkin rivayet. Anlatılanlara göre ailesi tarafından Dilsiz Ziyareti'ne getirilen çocuk, burada uyandıktan sonra ilk kez konuşarak bir köpeğin kendisini ısırdığını söyledi. Bunun ardından ailenin dileğinin kabul olduğuna inanarak adak kurbanı kestiği ifade ediliyor. Bölge halkı, geçmiş yıllarda benzer durumdaki başka çocukların da buraya getirildiğini ve buna ilişkin anlatıların yıllardır yaşamaya devam ettiğini belirtiyor.
Koruyacak Olan Korur Sözüyle Anlatılan Olay
Yörede anlatılan bir başka rivayete göre bir çiftçi, tarlada çalışırken eşyalarını ziyaret alanında bıraktı. Çevresindekilerin eşyalarının çalınabileceğini söylemesi üzerine ise 'Koruyacak olan korur.' karşılığını verdi. Rivayete göre daha sonra eşyaları almaya çalışan bazı kişilerin görünmeyen bir engelle karşılaştıklarını hissettikleri, korkuya kapılarak bölgeden uzaklaştıkları anlatılıyor. Mahalle sakinleri bu olayın da Dilsiz Ziyareti ile ilgili yıllardır aktarılan rivayetler arasında yer aldığını ifade ediyor.
Üzerinin Kapatılmak İstendiğine Dair Rivayetler Bulunuyor
Bölge halkı arasında anlatılan bir başka hikyeye göre geçmişte ziyaret alanının üzerinin kapatılması için çalışma yapıldı. Ancak ertesi gün örtünün parçalanmış halde bulunduğu, bunun üzerine ziyaret yerinin açık bırakıldığı yönündeki inanış günümüze kadar ulaştı. Bugün ziyaret alanında vatandaşların dinlenebileceği üstü kapalı bir bölüm ile ikinci bir mezar da bulunuyor. Bölgeye gelen ziyaretçiler dua ediyor, adaklarını yerine getiriyor ve lokma ikramında bulunuyor.
Bazı ziyaretçilerin dileklerini sembolik olarak mezar başına ip bağlayarak ifade ettiği görülüyor. Mahalle sakinleri ise bu uygulamanın yalnızca sembolik bir anlam taşıdığını, dua ve dileklerin yalnızca Allah'a yöneltildiğini, ziyaretin ise Allah'ın sevildiğine inanılan bir kulunun hatırasına duyulan saygının ifadesi olarak görüldüğünü vurguluyor.