Küresel Gıda Fiyatlarında Denge Arayışı!
Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO), dünya genelinde gıda fiyatlarının mayıs ayında sınırlı bir düşüş gösterdiğini açıkladı. Bitkisel yağ fiyatlarındaki gerileme, tahıl ve şeker tarafındaki yükselişi dengeleyerek endeksi aşağı çekti.
FAO'nun verilerine göre gıda ürünlerinin uluslararası fiyat hareketlerini izleyen Gıda Fiyat Endeksi, mayıs ayında önceki aya kıyasla yüzde 0,2 düşerek 130,8 puana indi. Buna karşın endeksin geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 2,9 daha yüksek seviyede olduğu kaydedildi.
Küresel piyasalarda enerji maliyetleri, gübre fiyatları ve iklim koşullarına ilişkin belirsizlikler, gıda emtia piyasalarındaki dalgalanmanın temel belirleyicileri olarak öne çıktı.
Tahıl ve Şeker Fiyatlarında Yukarı Yönlü Baskı
Tahıl Fiyat Endeksi mayıs ayında aylık bazda yüzde 2,6 artış gösterdi. Geçen yılın aynı dönemine kıyasla ise yaklaşık yüzde 5'lik bir yükseliş dikkat çekti. Bu artışta küresel yakıt ve gübre maliyetlerindeki yükseliş ile olumsuz hava koşullarının etkili olduğu bildirildi.
Buğday fiyatları aylık yüzde 3,4 artarken yıllık bazda yüzde 7,8'lik yükseliş kaydedildi. Mısır fiyatları yüzde 1,9 artış gösterirken, pirinçte Asya'daki iklim endişeleri ve enerji piyasalarındaki hareketlilik fiyatları yüzde 2,7 yukarı taşıdı.
Şeker tarafında ise daha sert bir yükseliş görüldü. Şeker Fiyat Endeksi mayıs ayında yüzde 7,5 artarak dikkat çekti. Brezilya'da şeker kamışının etanol üretimine yönlendirilme ihtimali ve Asya'daki hava riskleri fiyatları yukarı çeken başlıca faktörler arasında yer aldı.
Bitkisel Yağlarda Sert Düşüş, Süt Ürünlerinde Sınırlı Gerileme
Bitkisel Yağ Fiyat Endeksi, mayıs ayında yüzde 4,6 gerileyerek yılın ilk belirgin düşüşünü kaydetti. Küresel talepte zayıflama beklentisi ve ham petrol piyasasındaki dalgalanmalar palm yağı fiyatlarını aşağı çekerken, diğer yağ türlerinde arz koşullarına bağlı farklı yönlü hareketler gözlendi.
Süt ürünleri cephesinde ise FAO Süt Ürünleri Fiyat Endeksi yüzde 0,5 düşüş gösterdi. Tereyağı fiyatlarındaki gerileme bu düşüşte belirleyici olurken, peynir fiyatları büyük ölçüde sabit kaldı, yağsız süt tozu ise yükseliş kaydetti.
Et piyasasında ise sınırlı bir artış yaşandı. Büyükbaş et fiyatları güçlü ithalat talebiyle yükselirken, domuz etinde Avrupa'daki yüksek arz ve zayıf talep fiyatları aşağı çekti.
FAO: Küresel Gıda Piyasası Kırılganlığını Koruyor
FAO Piyasalar ve Ticaret Birimi yetkilileri, gıda emtia piyasalarının genel olarak dayanıklılığını koruduğunu ancak tahıl fiyatlarındaki artışın riskleri artırdığını belirtti. Açıklamada, enerji maliyetleri ve ticaret hatlarındaki belirsizliklerin üretim maliyetlerini yükselttiği vurgulandı.
Özellikle kritik ticaret rotalarındaki belirsizliklerin gübre kullanımını azaltabileceği ve bunun da küresel gıda fiyatları üzerinde ek baskı oluşturabileceği ifade edildi.
Tahıl Üretiminde Düşüş Beklentisi
FAO'nun yayımladığı Tahıl Arz ve Talep Özeti Raporu'na göre, küresel tahıl üretiminin 2026/2027 sezonunda yüzde 2 gerileyerek 2 milyar 982 milyon tona düşmesi bekleniyor. Bu düşüşte özellikle buğday üretimindeki azalma etkili olacak.
Aynı dönemde tahıl kullanımının yüzde 0,6 artacağı öngörülürken, dünya tahıl stoklarının pirinçteki düşüş nedeniyle hafif gerileyeceği belirtildi. Stok-kullanım oranının ise yüzde 31,7 seviyesinde dengede kalması bekleniyor.