Küresel Enerjide Hürmüz Düğümü: 4 Haftalık Savaşın Bilançosu Ağır Oldu!
ABD ve İsrail'in 28 Şubat'ta İran'a yönelik başlattığı askeri operasyonlarda ilk ay geride kalırken, dünya enerji piyasaları tarihin en hareketli dönemlerinden birini yaşıyor. Jeopolitik gerilimin merkez üssü haline gelen Hürmüz Boğazı'ndaki sevkiyat kısıtlamaları, ham petrol ve doğal gaz fiyatlarını yukarı yönlü tetiklemeye devam ediyor. 27 Şubat'ta 72,48 dolardan kapanan Brent petrolün varil fiyatı, bir ay içinde yüzde 45,3 artış göstererek 105,32 dolar seviyesine kadar tırmandı.
Dünya petrol ticaretinin yaklaşık beşte birinin gerçekleştiği Hürmüz Boğazı, askeri gerilim nedeniyle fiilen bir deniz güvenliği krizine sahne oluyor. İran'ın bölgedeki tanker geçişlerini kısıtlamasıyla gemi trafiği ciddi şekilde azalırken, sektörün 'gölge filo' olarak adlandırdığı farklı bayraklı gemiler alternatif rotalar üzerinden sevkiyat yapmaya çalışıyor. ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, operasyonların birkaç hafta içinde tamamlanacağını öngördüklerini belirtirken; İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf ise piyasada fiyatları manipüle etmeye yönelik 'yalan haberler' üretildiğini savundu.
LNG ve Kömür Piyasalarında Sert Yükseliş
Krizin etkisi sadece petrolle sınırlı kalmadı. Dünyanın en büyük LNG ihracatçılarından biri olan Katar'ın, Ras Laffan tesislerinde 'mücbir sebep' ilan ederek üretimi durdurması küresel gaz arzını tehlikeye attı. Avrupa'nın referans noktası Hollanda TTF piyasasında doğal gaz fiyatları, saldırı öncesine oranla yaklaşık yüzde 70 artarak megavatsaat başına 54,17 avro seviyesine çıktı. Gaz fiyatlarındaki bu artış, elektrik üretiminde alternatif olarak kullanılan kömüre olan talebi de artırdı; Newcastle kömür fiyatları dört haftalık süreçte yüzde 13,8 değer kazandı.
Ülkelerden Akaryakıt Krizine Karşı Acil Durum Paketleri
Enerji maliyetlerindeki devasa artış, dünya genelinde hükümetleri yeni önlemler almaya zorluyor. Rusya, iç piyasada dengeyi sağlamak adına 1 Nisan'dan itibaren benzin ihracatını yasaklama kararı alırken; İngiltere'deki bazı istasyonlarda geçici tedarik kısıtları yaşanmaya başladı. Fransa etkilenen sektörlere 70 milyon avroluk bir yardım paketi açıklarken, Hindistan ve Portekiz gibi ülkeler de akaryakıt üzerindeki vergi yükünü hafifletme yoluna gitti. Dünya Bankası ise krizden etkilenen hanehalkı ve firmaları desteklemek için tüm finansal araçların seferber edileceğini duyurdu.