Kampüslere Dönüş Bileti Çıktı! Öğrenci Affından Akademik Düzenlemelere Tüm Detaylar
TBMM Milli Eğitim, Kültür, Gençlik ve Spor Komisyonunda kabul edilen yeni kanun teklifi, yükseköğretim sisteminde taşları yerinden oynatıyor. İktidar milletvekillerinin imzasıyla sunulan ve komisyondaki görüşmelerin ardından yasalaşma aşamasına gelen düzenleme, kampüs yaşamından akademik kariyer basamaklarına, vakıf üniversitelerinin denetiminden bilimsel araştırma ödeneklerine kadar çok geniş bir yelpazede köklü değişiklikler öngörüyor.
Yasa teklifinin en çok dikkat çeken unsurlarından birini, yükseköğrenimini yarıda bırakmak zorunda kalan binlerce kişiyi ilgilendiren geniş kapsamlı düzenleme oluşturuyor. Hazırlık sınıfları da dahil olmak üzere ön lisans, lisans ve lisansüstü programlarda kayıtlıyken kendi isteğiyle ayrılanlar veya okulla ilişiği kesilenler, yeni dönemde sıralarına geri dönebilecek. Bu haktan yararlanmak isteyenlerin, kanunun yürürlüğe girmesinden itibaren dört ay içinde eski üniversitelerine başvuruda bulunması gerekiyor. Gerekli şartları yerine getiren öğrenciler, 2026-2027 eğitim-öğretim yılında ders başı yapabilecek.
Bu büyük fırsattan yararlanamayacak gruplar ise kanun metninde net çizgilerle belirlendi. Terör suçları, kasten öldürme, işkence, eziyet, cinsel saldırı, çocukların cinsel istismarı, uyuşturucu imalatı ve ticareti gibi ağır suçlardan hüküm giyenler af kapsamı dışında kalacak. Ayrıca sahte belgeyle kayıt yaptırdığı tespit edilenler, intihal veya akademik hırsızlık suçlarından ceza alanlar ile milli güvenliğe tehdit oluşturan yapılarla bağı saptananlar da bu hakka sahip olamayacak. Askeri okul ve polis akademisi öğrencileri de bu düzenlemenin dışında tutuluyor. Dönüş hakkı kazanan öğrenciler, yerleştikleri yılın puan durumuna göre eş değer programlara yatay geçiş yapabileceği gibi açık öğretim programlarına da geçiş hakkını kullanabilecek.
Akademik Sahtekarlığa Ve İntihale Karşı Demir Yumruk
Bilimsel üretimin kalitesini korumak ve haksız unvan kazanımlarının önüne geçmek amacıyla tasarıda oldukça sert yaptırımlara yer veriliyor. Kendi emeğine dayanmayan, para karşılığında veya ücretsiz olarak başkalarına yazdırılan tez, makale ve projelerle akademik derece ya da unvan elde edenlerin tespiti halinde, bu kişilerin üniversiteyle ilişiği kesilecek ve kazandıkları unvanlar ellerinden alınacak.
Bu etik dışı süreci ticarete döken, para karşılığı akademik çalışma hazırlayan veya bu işe aracılık eden şahıslara yönelik cezalar da ağırlaştırılıyor. Bu fiilleri işleyenlere beş bin günden on bin güne kadar adli para cezası verilecek. Eğer bu durum bir meslek haline getirilmişse, kesilecek ceza on bin günden az, yirmi bin günden fazla olamayacak. Yasa dışı yollarla yurt dışındaki kurumlar adına Türkiye'de izinsiz yükseköğretim faaliyeti yürütenler veya program açanlar için de iki yıldan dört yıla kadar hapis cezası öngörülüyor.
Sözleşmeli Öğretim Üyeliğinde Yaş Sınırı Esnetiliyor
Akademik kadroların deneyiminden daha uzun süre faydalanabilmek amacıyla emeklilik yaş haddine ulaşan öğretim üyeleri için yeni bir formül devreye giriyor. Yükseköğretim kurumlarının ihtiyaç duyduğu stratejik bölümlerde, emeklilik yaşına gelen ve çalışmasında fayda görülen öğretim üyelerinin görev süresi, YÖK onayıyla ikişer yıllık dönemler halinde yetmiş beş yaşına kadar uzatılabilecek. Bu süreçte sözleşmeli statüye geçecek olan akademisyenlerin kadroluyken sahip oldukları mali ve özlük hakları korunarak çalışma barışı desteklenecek.
Ayrıca Türk Cumhuriyetleri ve akraba topluluklardaki üniversitelerden resmi davet alan öğretim elemanlarına, özlük hakları saklı kalmak kaydıyla üç yıla kadar aylıklı izin verilebilecek. Uluslararası anlaşmalarla kurulan ya da YÖK protokolüyle yurt dışında açılan programlarda bu süre beş yıla kadar uzatılabilecek.
Vakıf Üniversitelerine Sıkı Finansal Kriter Ve Denetim Geliyor
Vakıf yükseköğretim kurumlarının mali ve idari yapılarını güvence altına almak adına denetim mekanizmaları sıkılaştırılıyor. Eğitim faaliyetlerini sürdüremeyecek derecede mali yapısı bozulan vakıf üniversiteleri, faaliyet izinleri iptal edilerek aynı şehirdeki bir devlet üniversitesinin ya da garantör üniversitenin yönetimine devredilecek. Devralan devlet kurumu, bu süreçte kamu kaynağı kullanmayacak ve harcamaları öğrencilerden gelen ücretler ile teminat hesaplarından karşılayacak.
Tıp fakültesi bulunan ancak kendisine ait bir hastanesi olmayan vakıf üniversitelerine yönelik de önemli bir geçiş süreci tanımlanıyor. Çeşitli imar ve yargısal süreçler nedeniyle hastane inşaatını tamamlayamayan kurumlara otuz aylık ek süre tanınacak. Bu sürenin sonunda hastane şartını yerine getiremeyen tıp fakültelerinin öğrencileri, mağdur olmamaları adına devlet üniversitelerine veya garantör kurumlara nakledilecek.
Kahramanmaraş'ta Üniversitelerin Rolü Yeniden Tanımlanıyor
Bölgesel kalkınma hedefleri ve yaşanan deprem felaketinin ardından ortaya çıkan yeni planlamalar doğrultusunda Kahramanmaraş İstiklal Üniversitesinin yapısı tamamen değiştiriliyor. Kurumun adı İstiklal Bilim ve Teknoloji Üniversitesi olarak güncellenirken, savunma sanayii devi TUSAŞ ile ortak yürütülen havacılık çalışmaları merkeze alınıyor. Üniversite bünyesinde yeni kurulan bilgisayar, bilişim, fen ve havacılık fakülteleriyle teknoloji odaklı bir büyüme hedefleniyor.
Bu süreçte mükerrer akademik birimlerin önüne geçmek amacıyla bazı sosyal ve beşeri bölümler ile meslek yüksekokulları Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesine devrediliyor. Devredilen birimlerdeki öğrencilerin eğitim hakları aynen korunurken, akademik ve idari personelin kadroları da yeni üniversitelerine sorunsuz şekilde aktarılacak. Mezuniyet aşamasına gelen öğrencilere, talepleri halinde kayıt yaptırdıkları ilk üniversitenin diploması verilebilecek.
Hukuki Güvence Ve Ortak Teknoloji Ofisleri
Anayasa Mahkemesinin iptal kararları doğrultusunda, disiplin soruşturmalarında tarafların savunma hakkı ve hukuki güvenlik ilkeleri yeniden düzenleniyor. Hakkında soruşturma yürütülen kişilere yöneltilen iddialar açıkça tebliğ edilerek en az yedi günlük savunma süresi tanınacak ve bu süreçte dosya inceleme hakkı yasal güvenceye kavuşturulacak.
Teknolojik buluşların ticarileşmesini hızlandırmak adına üniversiteler, Teknoloji Transfer Ofisleri aracılığıyla ortak girişimler ve şirketler kurabilecek. Hizmet buluşlarından elde edilen gelirlerin paylaşımında buluşu yapan akademisyene en az üçte bir oranında pay verilmesi zorunlu kılınarak bilimsel üretkenlik teşvik edilecek. Son olarak, yükseköğretim kurumlarında istihdam edilecek tüm öğretim elemanları için işe giriş sürecinde güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılması yasal zorunluluk haline getirilecek.