İspanya'da Yüzyıldır Kimsenin Fark Etmediği Tarihi Hazine!
İspanya'da yıllardır ziyaretçilerin gezdiği bir mağarada, Paleolitik döneme ait 280 kaya sanatı eseri gün yüzüne çıkarıldı. At, geyik ve ayı figürlerinin de bulunduğu keşif, bölgenin tarih öncesi sanatına ilişkin bilinenleri değiştirebilir.
Kuzeydoğu İspanya'da bulunan bir mağara, duvarlarında sakladığı binlerce yıllık izlerle arkeoloji dünyasının dikkatini çekti. Yıllardır ziyaretçilerin dolaştığı Cova de la Font Major mağarasında yapılan incelemelerde, tarih öncesi döneme ait yüzlerce kaya sanatı eseri tespit edildi. Araştırmacıların belgelediği 280 farklı motif, mağaranın Avrupa'daki önemli Paleolitik sanat alanlarından biri olduğunu ortaya koydu. İspanya'nın Katalonya bölgesindeki mağara, 1957 yılında girişinin temizlenmesinden itibaren çok sayıda insanın ziyaret ettiği bir noktaydı. Mağara meraklıları, define arayanlar ve turistler yıllar boyunca aynı bölümlerden geçti. Ancak duvarlardaki çizimlerin gerçek tarihi değeri uzun süre anlaşılamadı. Keşfin başlangıcı ise 2019 yılına uzanıyor. Katalan İnsan Paleoekolojisi ve Sosyal Evrim Enstitüsünden araştırmacı Josep Maria Verges, mağara içerisinde yaptığı incelemeler sırasında yan yana uzanan çizgilerle karşılaştı. Bu izlerin sıradan duvar işaretleri olmadığını fark eden araştırmacı, mağaranın geçmişine ilişkin kapsamlı bir çalışmanın önünü açtı.
280 Farklı Motif Tarihe Işık Tutuyor
Verges ve arkeolog Miriam Salas-Altes tarafından yürütülen araştırmalarda, Gatoneres de Cal Palletes adı verilen bölümün duvarlarında 280 ayrı Paleolitik motif belgelendi. Böylece Cova de la Font Major'un, Akdeniz İberya'sında bilinen en büyük üçüncü Buzul Çağı mağara sanatı topluluğuna ev sahipliği yaptığı anlaşıldı. Araştırmacılar, bu keşfin önemine özellikle dikkat çekiyor. Çünkü mağaranın bulunduğu Katalonya, tarih öncesi dönemlere ait pek çok arkeolojik kalıntıya sahip olmasına rağmen uzun yıllar kaya sanatı bakımından zayıf bir bölge olarak değerlendiriliyordu. Yeni bulgular ise bu yaklaşımın yeniden ele alınmasını gerektirecek nitelikte. Araştırmacı Verges, mağaranın onlarca yıl boyunca binlerce kişi tarafından ziyaret edildiğini ancak duvarlardaki figürlerin gerçek yaşının fark edilmediğini belirtti. Hatta bazı ziyaretçilerin tarih öncesinden kalan çizimlerin üzerine kendi isimlerini ve ziyaret tarihlerini kazıdığı ortaya çıktı.
Mağara Duvarlarında At, Geyik Ve Ayı Figürleri
Keşfedilen eserler arasında 55 hayvan tasviri bulunuyor. At, geyik, keçi ve sığır figürlerinin yanı sıra bir yaban öküzü ve ayı betimlemesi de araştırmacıların kayıtlarına girdi. Bazı çizimlerin hangi canlıyı temsil ettiği ise henüz belirlenemedi. Mağara duvarlarında yalnızca hayvan resimleri yer almıyor. Birbirine paralel şekilde uzanan dikey çizgiler, çit benzeri şekiller ve karmaşık ilmeklerden meydana gelen soyut kompozisyonlar da dikkat çekiyor. Özellikle yazıyı andıran bazı şekillerin ne anlama geldiği ve hangi dönemde oluşturulduğu henüz bilinmiyor. Araştırma ekibine göre bu bulgular, İberya'nın kuzeydoğusunun da Avrupa'nın önemli tarih öncesi sanat merkezleri arasında yer aldığını gösteriyor. Keşif, Batı Avrupa'daki Akdeniz kaya sanatının kendine özgü özelliklerini daha ayrıntılı incelemek için de yeni bir alan oluşturuyor.
Eserlerin Yaşı İçin Yeni Araştırma Yapılacak
Mağarada bulunan çizimlerin hangi dönemde yapıldığına ilişkin kesin bir tarih henüz belirlenmiş değil. Araştırmacılar, eserlerin Magdaleniyen kültüründen daha eski olabileceğini düşünüyor. Ancak bu değerlendirme şimdilik eldeki bulgulara dayanan güçlü bir tahmin olarak kabul ediliyor. Ekip, figürlerin yaşını daha net ortaya koyabilmek için yeni bir çalışma hazırlığında. Hayvan tasvirlerinden birinin yüzeyinde zaman içerisinde oluşan kalsit tabakası üzerinde uranyum tarihleme yöntemi uygulanması planlanıyor. Bu analiz sayesinde çizimlerin geçmişine ilişkin daha kesin verilere ulaşılması hedefleniyor.
Mağaranın Geçmişinde Mezarlık Ve Tunç Çağı İzleri de Var
Cova de la Font Major yalnızca Paleolitik dönemle sınırlı olmayan zengin bir geçmişe sahip. Mağaranın 1853 yılında yeniden keşfedilmesinden önce de farklı dönemlerde insanlar tarafından kullanıldığına ilişkin arkeolojik kanıtlar bulunuyor. İçeride ortaya çıkarılan odun kömürü ve çakmak taşı parçaları, Üst Paleolitik dönemde insan faaliyetlerinin yaşandığını gösteriyor. Geç Neolitik döneme ait bir insan uyluk kemiği ise mağaranın belirli bölümlerinin mezarlık olarak kullanılmış olabileceğine işaret ediyor. Bunun yanında Tunç Çağı'ndan kalan çeşitli eserler de mağaranın geçmişine ışık tutuyor. Muhtemelen Roma döneminde meydana gelen bir çökme sonucunda girişin kapanması, içerideki bazı kalıntıların uzun süre korunmasını sağladı. Ancak sonraki yüzyıllarda mağara yeniden insanların ilgisini çekti.
Tarihi Çizimler Ziyaretçiler Nedeniyle Zarar Gördü
Mağaranın en dikkat çekici bölümlerinden biri olan Gatoneres, modern dönemde önemli ölçüde tahribata uğradı. Özellikle 1957 sonrasında artan ziyaretçi trafiği, duvarlardaki tarih öncesi eserlerin zarar görmesine neden oldu. İnsanların dar alanlardan geçerken duvarlara temas etmesiyle oluşan aşınmalar ve sonradan kazınan yazılar, kaya sanatının bir bölümünü olumsuz etkiledi. Araştırmacılar, bugün belgelenen 280 motifin dışında çok daha fazla eserin geçmişte yok edilmiş olabileceğini düşünüyor. Bu nedenle mağaranın korunması, keşfin bilimsel değerinin geleceğe aktarılması açısından büyük önem taşıyor. 1993 yılından itibaren yer altı müzesi olarak koruma altına alınan mağaranın bazı bölümleri ziyaretçilere açık olsa da tarihi çizimlerin bulunduğu Gatoneres bölümüne giriş yasaklandı. Böylece binlerce yıl boyunca varlığını sürdüren eserlerin yeni zararlar görmesinin önüne geçilmesi amaçlanıyor.