Irak Ve Türkiye Arasında Enerji Trafiği Hızlanıyor!
Türkiye ile Irak arasındaki enerji işbirliğinde dikkat çeken bir dönem başlıyor. Bağdat yönetiminin Türkiye'ye günlük 1 milyon varile kadar petrol gönderme hedefi ve iki ülke arasında imzalanan yeni taşıma anlaşması, Irak-Türkiye Ham Petrol Boru Hattı'nın kullanımını artırmaya hazırlanıyor. Bu gelişmenin, Ceyhan'ın Irak ve Körfez petrolünün uluslararası pazarlara taşınmasındaki önemini daha da yükseltmesi bekleniyor.
Irak Başbakanı Ali Falih ez-Zeydi'nin 28 Temmuz'da Türkiye'ye yönelik petrol arzını günlük 1 milyon varile kadar çıkarabileceklerini açıklamasının ardından, kısa süre içinde bu hedefi destekleyen yeni bir anlaşma geldi. Türkiye ile Irak arasında 1 Ağustos'ta imzalanan bir yıllık düzenlemeyle, boru hattı üzerinden Ceyhan'a günlük en az 750 bin varil ham petrol taşınması ve yüklenmesi planlandı. Yaklaşık 1,5 milyon varillik teknik kapasiteye sahip olan hattın daha yüksek oranlarda kullanılmasıyla Ceyhan'a ulaşan Irak petrolünün artırılması amaçlanıyor. Orta vadede ise güzergahın yalnızca Irak petrolüyle sınırlı kalmayarak Kuveyt ve diğer Körfez ülkelerinden gelecek petrolün dünya piyasalarına taşınmasında da kullanılması gündemde.
Ceyhan'ın Enerji Koridorundaki Rolü Güçleniyor
Petrol sevkiyatının artırılmasına yönelik plan, küresel enerji taşımacılığında alternatif güzergahların önem kazandığı bir döneme denk geliyor. Özellikle Hürmüz Boğazı'nda yaşanan sorunlar ve bölgesel gerilimler, petrol ihracatında farklı rotaların oluşturulmasını daha önemli hale getiriyor. Bu tablo içerisinde Ceyhan, Orta Doğu'daki üretici ülkeler ile Batı pazarları arasında stratejik bir bağlantı noktası olarak öne çıkıyor. Irak petrolünün Türkiye üzerinden daha yüksek miktarlarda dünya piyasalarına ulaştırılması, Ankara'nın enerji merkezi olma hedefi açısından da yeni bir fırsat oluşturuyor. Enerji işbirliğinin genişlemesi yalnızca petrol taşımacılığıyla sınırlı değil. Türkiye'nin yurt dışındaki üretim faaliyetlerini artırma hedefi kapsamında Irak'taki petrol sahaları da stratejik önem taşıyor.
Türkiye'nin Irak'taki Petrol Üretim Payı Genişliyor
Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı'nın (TPAO) yurt dışındaki faaliyetlerini büyütme planında Irak önemli bir konumda bulunuyor. Türkiye'nin petrol ve doğal gaz üretimini 2028 yılında günlük yaklaşık 500 bin varil seviyesine taşıması, orta vadede ise bu miktarı 1 milyon varile çıkarması hedefleniyor. Bu çerçevede Kerkük'teki petrol sahaları da Türkiye'nin enerji stratejisinde daha fazla öne çıkıyor. TPAO, 28 Temmuz'da bp Energy Company of Kirkuk Limited'in yüzde 15 hissesini satın alarak Kerkük'teki üretim faaliyetlerine ortak oldu. Yapılan anlaşma kapsamında TPAO'nun bp ve ConocoPhillips ile birlikte Baba ve Avanah kubbeleri ile Bai Hassan, Jambur ve Khabbaz sahalarında üretimin artırılmasına yönelik çalışmalar yürütmesi planlanıyor. Böylece Türkiye-Irak enerji ilişkilerinin kapsamı, petrolün taşınmasından üretim faaliyetlerine kadar genişliyor.
Uzmanlara Göre 1 Milyon Varillik Hedef Teknik Olarak Ulaşılabilir
ORSAM Irak Çalışmaları Araştırmacısı Sercan Çalışkan, Irak'ın Türkiye'ye günlük 1 milyon varile kadar petrol sağlama açıklamasının iki ülke arasındaki enerji ilişkileri açısından siyasi bir iradeye işaret ettiğini değerlendirdi. Çalışkan'a göre hedefin kısa sürede tam kapasiteyle gerçekleşmesi bazı teknik ve üretim koşullarına bağlı olsa da mevcut altyapının geliştirilmesiyle birlikte bu seviyeye ulaşılması mümkün. Irak'ın üretim ve ihracat kapasitesini Türkiye ile koordinasyon içerisinde artırma yönündeki yaklaşımının, sürecin hız kazanmasına katkı sağlayabileceği değerlendiriliyor. Çalışkan, Ceyhan üzerinden daha fazla Irak petrolünün taşınmasının Türkiye açısından yalnızca enerji ithalatının artırılması anlamına gelmediğine de dikkat çekiyor. Böyle bir güzergahın güçlenmesi, Türkiye'nin enerji arz güvenliğini desteklerken Hürmüz Boğazı'na olan bağımlılığın kısmen azaltılmasına da katkı sağlayabilir.
Irak Petrolü İçin Ceyhan Önemli Bir Alternatif Olabilir
Türkiye Enerji Stratejileri ve Politikaları Araştırma Merkezi Başkanı Oğuzhan Akyener ise Irak-Türkiye Ham Petrol Boru Hattı'nın yaklaşık 1,5 milyon varillik günlük teknik kapasitesine dikkat çekerek, hattın 1 milyon varillik sevkiyatı karşılayabilecek altyapıya sahip olduğunu belirtti. Akyener'e göre asıl belirleyici unsur boru hattının taşıma kapasitesinden ziyade Ceyhan'a yönlendirilebilecek petrol miktarı olacak. Irak'ın kuzeyindeki üretimin yanı sıra Basra ve Bağdat çevresinden gelecek petrolün de sisteme dahil edilmesi halinde hedeflenen seviyeye ulaşılması teknik açıdan mümkün görünüyor. Kerkük ile Basra arasındaki mevcut bağlantıların da bu süreçte önem taşıdığı belirtilirken, farklı bölgelerdeki üretimin aynı güzergah üzerinde birleştirilmesi Irak petrolünün Türkiye'ye daha yüksek hacimlerde taşınmasının önünü açabilir.
Ceyhan'dan Daha Fazla Petrol Akışı Türkiye'ye Ne Sağlayacak?
Irak petrolünün Türkiye üzerinden daha yüksek miktarlarda taşınması, Ceyhan'ın yanı sıra Türkiye'nin enerji altyapısının stratejik değerini de artırabilir. Özellikle kriz dönemlerinde daha fazla ham petrolün depolanabilmesi, enerji arzının kesintilere karşı korunması açısından avantaj sağlayabilir. Ceyhan'a ulaşan petrolün Türkiye'deki rafineri ve petrokimya altyapısıyla değerlendirilmesi de sürecin ekonomik boyutunu genişletebilir. Irak'tan günlük 1 milyon varillik petrol akışı, ham petrol ticaretinin yanı sıra akaryakıt ve petrokimya ürünlerinin uluslararası pazarlara sunulması hedefleriyle birlikte değerlendirildiğinde, Türkiye'nin bölgesel enerji merkezi olma stratejisinde önemli bir adım olarak öne çıkıyor.