İki Bin Yangının Arkasındaki Korkunç İhmal Deşifre Oldu
Türkiye'nin akciğerleri konumundaki orman varlığı, bir yandan yürütülen yoğun ağaçlandırma çalışmalarıyla genişlerken, diğer yandan insan kaynaklı hataların yol açtığı alev dalgalarıyla sarsılıyor. Son dönemde açıklanan resmi veriler, yeşil alanların korunmasına yönelik yürütülen küresel ölçekteki çabaları baltalayan en büyük etkenin iklim krizinden ziyade insani kusurlar olduğunu gözler önüne serdi. Geçtiğimiz yıl kaydedilen binlerce orman yangınının istatistiksel dökümü, doğaya karşı gösterilen dikkatsizliğin bedelinin ne kadar ağır olduğunu çarpıcı bir biçimde ortaya koyuyor.
Yarım asırlık envanter geçmişine bakıldığında, ülkedeki ağaçlık alanların istikrarlı bir şekilde büyüdüğü ve ülke yüz ölçümünün neredeyse üçte birini kapladığı görülüyor. Orman mühendislerinin yaptığı saha çalışmalarına göre, kapalı ve koru ormanı niteliğindeki nitelikli alanlar ile yıllık ağaç servetindeki artış grafiği memnuniyet verici düzeyde ilerliyor. Ne var ki, doğanın sunduğu bu muazzam potansiyel ve yıllık milyonlarca metreküpe ulaşan ağaç artış hızı, özellikle yaz aylarında baş gösteren alevli felaketler nedeniyle ciddi bir tehdit altında kalıyor.
Alevlerin Kronolojisi: Sıcaklık Rekorları ve Rekor Kıran Yangın Sayıları
Meteorolojik dengelerin bozulması, ani sıcaklık dalgalanmaları ve nem oranlarındaki kritik düşüşler, orman yangınlarının frekansını doğrudan etkiliyor. Son beş yıllık periyot incelendiğinde, alevlerle mücadele edilen vaka sayılarında dramatik dalgalanmalar yaşandığı göze çarpıyor. Kayıtların tutulmaya başlandığı otuz yılı aşkın sürelik kesitte, en fazla yangın vakasının yaşandığı rekor dönem yakın zamanda geride bırakılırken, yanan alan miktarı açısından da geçtiğimiz yıl adeta bir facia yılı olarak kayıtlara geçti. Küresel ısınmanın tetikleyici gücü, insan faktörüyle birleştiğinde kontrol edilmesi güç bir doğa yıkımına dönüşüyor.
Felaketlerin çıkış dinamikleri incelendiğinde, adli tıp ve yangın uzmanları vakaları kasıt, doğal afet, kaza ve sebebi çözülemeyenler olmak üzere farklı kategorilerde sınıflandırıyor. Tablonun en acı verici kısmını ise ihmal ve tedbirsizlik yüzünden başlayan yangınlar oluşturuyor. Bin yedi yüzü aşkın vakanın doğrudan insan eliyle yapılan basit bir hata, piknik ateşi, anız yakımı ya da sigara izmariti gibi nedenlerden çıktığı kanıtlandı. Bu büyük sorumsuzluk neticesinde on binlerce futbol sahası büyüklüğündeki yeşil örtü haritadan silinirken, kundaklama vakaları ve yıldırım düşmesi gibi doğal etkenler bu büyük yıkımın yanında oldukça küçük bir paya sahip kaldı.
Uluslararası Standartlar ve Kırsal Kalkınmaya Dayalı Koruma Kalkanı
Yaşanan tüm bu çevre felaketlerine karşı, yeşil alanların sürdürülebilirliği için küresel ölçekte kabul gören tescil süreçlerine de hız verildi. Bağımsız denetçiler tarafından incelenen ve çevreye duyarlı şekilde yönetildiği tescillenen sertifikalı orman alanları, toplam varlığın neredeyse yarısına ulaşarak umut verici bir seviyeye tırmandı. Bunun yanı sıra, toplumun doğayla sağlıklı bağ kurmasını amaçlayan ekoturizm parkurlarının sayısında da gözle görülür bir genişleme sağlandı.
Yangın baskısını azaltmanın en stratejik yollarından biri olan orman köylüsünü yerinde destekleme projeleri de geçtiğimiz yıl meyvelerini vermeye devam etti. Ormanlık alanların yakınında yaşayan on binlerce aileye sunulan ekonomik hibeler ve el sanatları destekleri, kırsal nüfusun ormanı koruma bilincini artırmada kilit rol oynadı. Hem uluslararası akreditasyon adımları hem de yerel halkın refahını artırmaya yönelik bu sosyo-ekonomik hamleler, yangınların yıkıcı etkisine karşı uzun vadeli birer savunma mekanizması olarak güçlendiriliyor.