Gece Sosyal Medya Kullanımı Ruh Sağlığını Tehdit Ediyor: Bilim İnsanlarından Uyarı
Son yıllarda sosyal medya kullanımının artmasıyla birlikte, bu platformların ruh sağlığı üzerindeki etkileri de bilim dünyasının ilgi odağı haline geldi. İngiltere'nin Bristol Üniversitesi tarafından yürütülen yeni bir araştırma, sosyal medya kullanımının yalnızca sıklığının değil, zamanlamasının da ruhsal sağlık üzerinde belirleyici bir etkiye sahip olduğunu ortaya koydu.
15 Yıllık Verilerde Dikkat Çekici Sonuçlar
Bristol Üniversitesi araştırmacıları, 2008 ile 2023 yılları arasında İngiltere genelinde 310 kişinin sosyal medya davranışlarını analiz etti. Toplamda 18 binden fazla paylaşımın incelendiği çalışmada, gece saatlerinde düzenli olarak paylaşım yapan bireylerin, gündüz saatlerinde paylaşım yapanlara kıyasla daha düşük ruh hali bildirdikleri gözlemlendi.
Uzmanlar, gece saatlerinde yapılan paylaşımların çoğunlukla yalnızlık, stres, öfke veya duygusal çöküntü temaları içerdiğini, bunun da depresif duygu durumuyla doğrudan ilişkili olabileceğini ifade etti. Araştırma ekibinin başında yer alan Daniel Joinson, sosyal medyanın tek bir davranış kalıbı olarak değerlendirilmemesi gerektiğini belirterek, 'Kullanıcıların ne zaman ve nasıl etkileşimde bulunduğu, ruhsal etkilerin yönünü değiştiriyor. Özellikle gece yapılan paylaşımlar, psikolojik açıdan riskli bir davranış modelidir.' dedi.
Uykusuzluk ve Mavi Işık Etkisi Ruh Sağlığını Bozuyor
Araştırmanın en dikkat çekici bulgularından biri de, mavi ışığın etkisine dair tespitler oldu. Uzmanlara göre, telefon ve bilgisayar ekranlarından yayılan mavi ışık, melatonin hormonunun salgılanmasını baskılıyor. Melatonin, uyku düzenini kontrol eden biyolojik bir hormon olduğu için bu baskılanma, uyku kalitesinde ciddi bozulmalara yol açıyor.
Gece sosyal medya kullanımının sık tekrarlanması, kişinin uyku döngüsünü bozarak biyolojik saatin dengesini kaybetmesine neden oluyor. Uyku yoksunluğu ise uzun vadede depresyon, anksiyete, dikkat dağınıklığı ve stresle başa çıkma güçlüğü gibi ruhsal sorunlara zemin hazırlıyor.
Joinson ve ekibi, özellikle genç bireylerde bu etkinin çok daha güçlü olduğuna dikkat çekerek, 'Ergenlik döneminde beyin gelişimi devam ettiği için uyku bozuklukları daha kalıcı zihinsel sonuçlara yol açabilir' uyarısında bulundu.
Uzmanlardan Sağlıklı Sosyal Medya Kullanımı İçin Öneriler
Araştırmanın ardından, sosyal medya kullanımına ilişkin yeni düzenlemelerin ve bilinçlendirme kampanyalarının gündeme gelmesi bekleniyor. Uzmanlar, sosyal medya detoksu, ekran süresi sınırlaması ve gece telefon kullanımının kısıtlanması gibi önlemlerin ruh sağlığı açısından büyük önem taşıdığını vurguluyor.
Psikiyatristler, bireylerin sosyal medyayı özellikle uyku öncesi bir rutin haline getirmemesi gerektiğini belirterek, 'Sosyal medya, beynin sürekli uyarılmasını sağladığı için uykuya geçiş süresini uzatır. Bu da sabah yorgunluğu ve zihinsel bulanıklığa yol açar' değerlendirmesinde bulundu.
Ayrıca, sosyal medya platformlarının gece kullanımına yönelik otomatik ışık azaltma modları veya bildirim kısıtlamaları gibi özellikleri devreye sokmasının, bu olumsuz etkileri azaltmada faydalı olabileceği dile getiriliyor.
Toplum Ruh Sağlığı İçin Yeni Düzenlemeler Gündemde
Araştırmacılar, elde edilen verilerin yalnızca bireysel değil, toplumsal düzeyde ruh sağlığı politikalarına yön verebilecek nitelikte olduğunu belirtiyor. Gece sosyal medya kullanımıyla ilişkili depresyon oranlarının artması, sağlık otoritelerinin dijital kullanım alışkanlıklarını yeniden değerlendirmesini gündeme getirdi.
Uzmanlar, okullarda ve toplumsal alanlarda dijital farkındalık eğitimlerinin artırılması gerektiğini vurgularken, ailelere de çocukların ekran sürelerini yakından takip etmeleri yönünde çağrıda bulunuyor.
Kaynak: Zeki Ersin Yıldırım