Emeklilikte Yıl Yıl Hesap: 1999 Öncesi Girişliler Kaç Günle Emekli Olacak?

Emeklilikte yaş şartını tamamen ortadan kaldıran 7438 sayılı kanun düzenlemesi 3 Mart 2023 tarihinde resmi gazetede yayımlanarak yürürlüğe girdi. Çalışma hayatında uzun yıllardır beklenen bu hamle neticesinde milyonlarca vatandaş yaş sınırına takılmaksızın emeklilik hakkına kavuştu. Ancak ilk sigorta başlangıcı 9 Eylül 1999 tarihinden önce olan vatandaşlar için süreç sadece yaş şartının kaldırılmasıyla sınırlı kalmadı. Günümüz çalışma hayatında aktif olarak yer alan ve prim eksiklerini tamamlamaya çalışan binlerce kişi için sigortalılık süresi ve prim gün sayısı gibi kriterler önemini korumaya devam ediyor. Bu kapsamda çalışma hayatını sürdüren bireylerin emeklilik dilekçesi vermeden önce kendi durumlarına özel hesaplamaları doğru yapması gerekiyor.

Sosyal güvenlik sistemimizde gerçekleştirilen bu dönüşüm ile birlikte emeklilik başvuruları için herhangi bir zaman kısıtlaması veya son başvuru tarihi bulunmuyor. Yasal haklarını kazanan tüm çalışanlar şartları sağladıkları andan itibaren emeklilik talebinde bulunma serbestisine sahipler. Yaş engelinin kalkmasıyla birlikte Sosyal Sigortalar Kurumu bünyesindeki 4/a statüsündeki çalışanların önündeki ana kriter hizmet süresi ve prim birikimi haline geldi. Sigortalı çalışanların bu süreçte öncelikle kendi işe giriş tarihlerini baz alarak prim günlerini tam olarak tamamlayıp tamamlamadıklarını denetlemeleri hayati önem taşıyor. Ayrıca çalışma hayatı devam ederken prim borçlanması gibi yöntemlerin kullanılması da emeklilik hakkının elde edilme süresini doğrudan etkileyen unsurlar arasında öne çıkıyor.

Kadın Ve Erkek Çalışanlar İçin Kademeli Prim Gün Sayıları Hangi Aralıkları Kapsıyor

Erkek SSK mensubu çalışanlar için emeklilik şartları incelendiğinde en erken başlama tarihi olan 23 Mayıs 1979 ve öncesi girişliler için 5000 prim günü yeterli sayılıyor. Devam eden tarihlerde ise kademeli bir artış mekanizması devreye giriyor. Örneğin 24.05.1979 ile 23.11.1980 arasında işe giren bir erkek çalışan yine 5000 günle emekli olabilirken, 24.11.1980 ile 23.05.1982 tarihleri arasında giriş yapanların 5075 gün doldurması isteniyor. Bu artış kademeli şekilde devam ederek 24.05.1982 ile 23.11.1983 dönemi için 5150 gün, 24.11.1983 ile 23.05.1985 dönemi için 5225 gün ve 24.05.1985 ile 23.11.1986 dönemi için 5300 gün şeklinde uygulanıyor. Tarihler ilerledikçe istenen prim günü sayısı artış gösteriyor ve 24.11.1986 ile 23.05.1988 arasında 5375 gün, 24.05.1988 ile 23.11.1989 arasında 5450 gün, 24.11.1989 ile 23.05.1991 arasında 5525 gün talep ediliyor. İşe giriş tarihi 24.05.1991 ile 23.11.1992 arasında olanlar 5600 gün, 24.11.1992 ile 23.05.1994 arasında olanlar 5675 gün, 24.05.1994 ile 23.11.1995 arasında olanlar ise 5750 gün şartına tabi tutuluyor. Son dönemlere doğru 24.11.1995 ile 23.05.1997 aralığı 5825 gün, 24.05.1997 ile 23.11.1998 aralığı 5900 gün gerektirirken, 24.11.1998 ile 8.09.1999 tarihleri arasında ilk kez sigortalı olan erkek çalışanların tam 5975 prim gününü tamamlaması zorunluluğu doğuyor.

Kadın çalışanlar tarafında ise iş hayatına giriş tarihlerine paralel olarak daha farklı bir takvim işliyor. Kadınlarda 23 Mayıs 1984 ve öncesinde işe başlayanlar için 5000 prim günü yeterli kabul edilirken, 24.05.1984 ile 23.05.1985 arasındaki girişlerde de 5000 gün kuralı korunuyor. Kadın çalışanlarda kademeli artış 24.05.1985 ile 23.05.1986 döneminde 5075 gün ile başlıyor. Ardından gelen 24.05.1986 ile 23.05.1987 diliminde 5150 gün, 24.05.1987 ile 23.05.1988 diliminde 5225 gün, 24.05.1988 ile 23.05.1989 diliminde 5300 gün isteniyor. İlerleme 24.05.1989 ile 23.05.1990 aralığında 5375 gün, 24.05.1990 ile 23.05.1991 aralığında 5450 gün, 24.05.1991 ile 23.05.1992 aralığında 5525 gün şeklinde sürüyor. 24.05.1992 ile 23.05.1993 döneminde ilk sigortası yapılan kadınlar 5600 gün, 24.05.1993 ile 23.05.1994 dönemindekiler 5675 gün, 24.05.1994 ile 23.05.1995 dönemindekiler 5750 gün doldurmalıdır. Kademeli sistemin son aşamalarında 24.05.1995 ile 23.05.1996 arası 5825 gün, 24.05.1996 ile 23.05.1997 arası 5900 gün ve nihayet 24.05.1997 ile 8.09.1999 tarihleri arasında iş hayatına adım atan kadın sigortalılar 5975 prim günü ile emeklilik hakkına ulaşıyor.

Örnek Hesaplama Senaryoları Ve Pratik Uygulama Yöntemleri

Elde edilen resmi veriler üzerinden somut bir örnekleme yapıldığında kademeli sistemin çalışma prensibi çok daha net anlaşılabiliyor. İlk sigorta girişi 15 Mart 1993 olan bir erkek çalışanı ele alalım. Tablodaki tarih aralıklarına bakıldığında bu çalışan 24.11.1992 ile 23.05.1994 tarihleri arasındaki gruba dahil olduğu için toplamda 5675 prim gününe ihtiyaç duymaktadır. Söz konusu çalışan erkekler için aranan 25 yıllık sigortalılık süresi şartını Mart 2018 tarihinde zaten geride bıraktığı için bu yönden bir engeli bulunmamaktadır. Dolayısıyla bu vatandaşımız 5675 prim gününü doldurduğu an yaş sınırı olmaksızın emeklilik başvurusunda bulunabilir.

Aynı tarihte yani 15 Mart 1993 gününde ilk kez sigortalı olarak çalışmaya başlayan bir kadın çalışanın durumu incelendiğinde ise farklı bir gün sayısı ortaya çıkmaktadır. Kadınlar için hazırlanan kademeli tabloda bu tarih 24.05.1992 ile 23.05.1993 zaman aralığına denk gelmektedir. Bu aralıkta yer alan kadın sigortalıların emekli olabilmesi için 5600 prim gününü tamamlaması kafidir. Ayrıca kadın çalışanlar için aranan 20 yıllık sigortalılık süresi de Mart 2013 tarihinde dolmuş durumdadır. Bu durum aynı gün işe başlayan kadın ve erkek çalışanlar arasında prim günü açısından kadınlar lehine 75 günlük bir avantaj oluşturmaktadır.

Bağ-Kur Ve Emekli Sandığı Mensupları İçin Farklılaşan Hizmet Süreleri

Sosyal güvenlik yapısı içerisinde yer alan 4/b yani Bağ-Kur ve 4/c yani Emekli Sandığı kapsamındaki sigortalılar için süreç SSK çalışanlarından biraz daha farklı kurallara dayanmaktadır. Bu statülerde doğrudan kademeli prim gün sayısından ziyade toplam hizmet süresi ön plana çıkmaktadır. Kendi adına bağımsız çalışanlar veya kamu görevlisi olan vatandaşlar için cinsiyete göre belirlenmiş olan tam yıl hizmet sürelerinin tamamlanması gerekmektedir. Bu çerçevede kadın çalışanların emekliliğe hak kazanabilmesi için 20 tam yılı yani toplamda 7200 prim gününü geride bırakması şart koşulmaktadır.

Erkek Bağ-Kur ve Emekli Sandığı mensuplarında ise hizmet süresi şartı daha yüksek bir seviyede tutulmuştur. Erkek çalışanların 25 tam yıl hizmet süresini yani toplam 9000 prim gününü eksiksiz olarak tamamlamaları gerekmektedir. İlgili statülerdeki sigortalılar bu hizmet sürelerini tamamladıkları takdirde yasal düzenleme kapsamında yaş sınırına takılmadan emeklilik taleplerini kuruma iletebilmektedirler. Farklı kurumlar arasında hizmet birleştirmesi yapacak çalışanların da son 7 yıllık prim ödemelerini dikkate alarak planlama yapmaları hak kaybı yaşamamaları açısından büyük önem taşımaktadır.