Emeklilere Prim Gün Sayısına Göre Zam Müjdesi

Ankara'da son günlerde emeklileri yakından ilgilendiren yeni bir zam modeli konuşulmaya başlandı. Sosyal güvenlik sisteminde uzun süredir tartışılan maaş adaletsizliği sorunu, ekonomi yönetiminin gündemine yeniden girdi. Mevcut uygulamada tüm emeklilere aynı oranda yapılan artışların yarattığı rahatsızlık, prim gün sayısı ve prime esas kazançları yüksek olan kesimlerde ciddi bir beklenti oluşturdu. Bu beklenti doğrultusunda, emeklilerin çalışma hayatı boyunca sisteme sundukları katkıyı esas alan yeni bir zam formülünün masada olduğu ifade ediliyor.

Kulislerde konuşulan modele göre, standart yüzdelik zamların yerine prim odaklı bir iyileştirme yaklaşımı öne çıkıyor. Böylece uzun yıllar boyunca daha fazla prim ödeyen emeklilerin maaşlarının, sistem içinde daha adil bir seviyeye taşınması amaçlanıyor. Bu yaklaşım, sadece emeklilerin gelirini artırmakla kalmayacak, aynı zamanda sosyal güvenlik sisteminin dengelerini de yeniden şekillendirecek bir adım olarak değerlendiriliyor.

Mevcut Maaş Sisteminde Neden Tartışma Var

Sosyal Güvenlik Kurumu bünyesinde yıllardır uygulanan maaş hesaplama yöntemi, özellikle son dönemde eleştirilerin odağı haline geldi. Asgari ücret üzerinden daha az prim günüyle emekli olanlar ile yüksek kazançtan uzun yıllar prim ödeyenler arasındaki maaş farkı, zaman içinde neredeyse ortadan kalktı. En düşük emekli maaşı uygulamasıyla birlikte, kök maaşlar arasındaki farkın kapandığı bir tablo oluştu.

Bu durum, sistemde 'çok çalışanın karşılığını alamadığı' yönünde bir algıya yol açtı. Uzun yıllar boyunca yüksek prim ödeyen emekliler, yapılan zamların kendilerine yeterince yansımadığını savunurken, eşit oranlı artışların adalet duygusunu zedelediği görüşü ağırlık kazandı. Ankara kulislerinde dile getirilen yeni düzenleme arayışı da tam olarak bu noktadan doğdu.

Prim Gününe Dayalı Yeni Zam Modeli Nasıl Şekilleniyor

Gündemdeki yeni model, emeklilerin prim gün sayısını ve çalışma dönemindeki kazançlarını merkeze alıyor. Buna göre, belirli bir prim gününün üzerinde olan emekliler için farklı katsayıların uygulanması planlanıyor. Özellikle 7 bin gün ve üzeri primi bulunanların maaş artışlarında daha avantajlı bir tablo ortaya çıkabileceği konuşuluyor.

Aynı zamanda prime esas kazancı yüksek olan, yani çalışırken devlete daha fazla prim ve vergi ödeyen kişilerin aylık bağlama oranlarının yeniden değerlendirilmesi gündemde. Bu sayede sadece gün sayısı değil, ödenen primin niteliği de maaş artışında belirleyici olacak. Kulislerde yer alan bilgilere göre, bu yaklaşım kök maaşların yeniden ayrıştırılmasını ve desteklerle eşitlenen maaşların gerçek prim katkısına göre düzenlenmesini hedefliyor.

Eşit Zam Anlayışından Adil Zam Tartışmasına Geçiş

Yeni modelle birlikte 'herkese eşit zam' anlayışının yerini 'hakkaniyetli zam' kavramının alması bekleniyor. Mevcut sistemde düşük primle emekli olanlar ile yüksek prim ödeyenler aynı yüzdelik artışı alıyor. Bu da maaş makasının giderek kapanmasına neden oluyor. Planlanan düzenlemede ise yüksek prim ödeyenlerin enflasyon farkına ek olarak refah payı ve prim puanı benzeri ilave artışlardan yararlanabileceği ifade ediliyor.

Bu yaklaşım, taban maaşın korunmasını sürdürürken, sisteme daha fazla katkı sunan emeklilerin gelirinin anlamlı şekilde yükselmesini amaçlıyor. Böylece hem sosyal adalet duygusu güçlendirilecek hem de çalışma hayatında yüksek prim ödemeyi teşvik eden bir yapı kurulacak.

Sistemin Geleceği ve Çalışanlara Etkisi

Uzmanlara göre prim gününe dayalı zam modeli, sadece bugünün emeklilerini değil, halen çalışan kesimi de doğrudan etkileyecek. Uzun vadede çalışanların gerçek maaşları üzerinden prim ödemeye yönelmesi, kayıt dışı istihdamla mücadelede önemli bir rol oynayabilir. Mevcut sistemde 'nasıl olsa aynı maaşı alırım' düşüncesiyle düşük prim bildiriminin yaygınlaştığına dikkat çekilirken, yeni modelin bu algıyı kırması bekleniyor.

Eğer bu düzenleme hayata geçirilirse, özellikle 2000 yılı sonrası emekli olanlar için örtülü bir intibak düzenlemesi anlamına geleceği yorumları yapılıyor. Ancak kulislerde, bu adımın kısa sürede değil, kademeli bir geçişle uygulanmasının daha olası olduğu ifade ediliyor. Ekonomi yönetiminin üzerinde çalıştığı bu model, emeklilik sisteminde uzun süredir beklenen adalet arayışına yeni bir kapı aralayabilir.

Kaynak: Zeki Ersin Yıldırım