Dünyaya Yayılmış Türk Şehitlikleri Tek Haritada!
Türkiye'nin tarihine ışık tutan önemli bir çalışma hayata geçirildi. Milli Savunma Bakanlığı Harita Genel Müdürlüğü tarafından hazırlanan özel haritada, Türkiye sınırları dışında bulunan 48 ülkedeki 172 Türk şehitliği ve anıtı bir araya getirildi.
Yaklaşık bir yıl boyunca sürdürülen araştırmalar sonucunda hazırlanan çalışma, yalnızca şehitliklerin bulunduğu noktaları göstermekle kalmadı. Farklı dönemlere ait askerler, savaş araçları ve tarihi unsurların da yer aldığı kapsamlı bir görsel çalışma ortaya çıkarıldı. 'Yurtdışı Türk Şehitlikleri ve Anıtları Haritası' adı verilen çalışma, Harita Genel Müdürlüğünün internet sitesinden erişime sunuldu.
48 Ülkedeki Türk Şehitlikleri Tek Çalışmada Toplandı
Haritanın hazırlanması sırasında yurt dışında bulunan Türk şehitlikleri ve anıtlarına ilişkin veriler kapsamlı biçimde araştırıldı. Çalışmanın koordinasyonu Harita Genel Müdürlüğü Basım Şube Müdürü Yarbay Fatih Kalle tarafından yürütülürken, grafik tasarım ve saha verilerinin değerlendirilmesi konusunda kurum personeli de görev aldı. Verilerin oluşturulması aşamasında Dışişleri Bakanlığı ile Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığından yararlanıldı. Elde edilen bilgilerin tarihsel açıdan doğrulanması için ise Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu, Milli Savunma Üniversitesi ve Arşiv ve Askeri Tarih Daire Başkanlığının desteğine başvuruldu. Böylece farklı ülkelerde bulunan Türk şehitlikleri, anıtlar ve şehit düşen Türk vatandaşlarına ilişkin bilgiler ortak bir görsel üzerinde bir araya getirildi.
Harita Yeni Tespitlerle Güncellenebilecek
Çalışmanın tamamlanmış olmasına rağmen yurt dışında henüz yeri kesin olarak belirlenemeyen şehitliklerin bulunabileceğine dikkat çekildi. Özellikle köylerde, eski harp sahalarında veya resmi kayıtlara tam olarak yansımamış bölgelerde bulunan mezar ve şehitliklerin araştırılmaya devam edilebileceği belirtildi. Bu nedenle hazırlanan haritanın ilerleyen süreçte yeni bilgiler doğrultusunda güncellenmesi planlanıyor. Tarihi kaynaklarda yer alan ancak konumu henüz kesinleştirilemeyen şehitliklerin tespit edilmesi halinde bunların da çalışmaya dahil edilmesi bekleniyor. Haritada yalnızca şehitliklerin konumlarına değil, Türk tarihinin farklı dönemlerinde görev yapan askerlere ve komutanlara ilişkin tarihi figürlere de yer verildi. Böylece çalışma, coğrafi bir gösterimin ötesine taşınarak görsel bir tarih anlatımına dönüştürüldü.
Şehitliklerin Ayrıntıları Dönemine Uygun Hazırlandı
Haritanın hazırlanmasında görsel doğruluğa da özel önem verildi. Şehitlerin üniformaları, kullanılan silahlar ve savaş araçları gibi ayrıntıların dönemin koşullarını yansıtması için kapsamlı araştırmalar yapıldı. Şehitliklerin harita üzerindeki çizimlerinde de mevcut yapıların gerçek biçimlerinden yararlanılmaya çalışıldı. Böylece ziyaretçilerin yalnızca şehitliklerin hangi ülkede bulunduğunu değil, tarihi niteliğini de görsel olarak anlayabilmesi amaçlandı. Çalışmada Yemen ve Hindistan gibi farklı coğrafyalarda görev yapan Mehmetçiklere ilişkin tarihi görseller de kullanıldı. Osmanlı dönemindeki deniz araçlarının hazırlanmasında tarih kaynaklarından yararlanılırken, bazı gemilerin görselleri dönemin teknik özellikleri dikkate alınarak yeniden oluşturuldu.
Gemiler Ve Uçaklarda Haritadaki Yerini Aldı
Haritada Türk askerlerinin geçmişte kullandığı savaş gemileri ve uçaklar da unutulmadı. Birinci Dünya Savaşı dönemine ait Osmanlı gemilerinin yanı sıra farklı dönemlerde görev yapan hava araçları tarihi özelliklerine uygun şekilde çalışmaya dahil edildi. İngiltere'deki Brookwood Türk Hava Şehitliği'nde bulunan askerlerin kullandığı uçaklara ilişkin ayrıntıların da haritada yer aldığı belirtildi. Uçakların gerçeğe uygun biçimde ve dönemlerine ait kuyruk numaralarıyla gösterilmesine özen gösterildi. Harita kapsamında yalnızca cephede hayatını kaybeden askerler değil, yurt dışında görev yaptıkları sırada şehit olan diplomatlar, askeri personel, güvenlik görevlileri ve sivil çalışanlar da ele alındı. Türkiye'ye getirilemeyen ve görev yaptıkları ülkelerde defnedilen vatan evlatlarının bulunduğu noktalar da çalışmaya işlendi.
Refah Şilebi Ve TCG Kocatepede Haritada
Çalışmanın dikkat çeken bölümlerinden birini ise bugün mezar taşı bulunmayan deniz şehitleri oluşturdu. Akdeniz'de Refah şilebi ile TCG Kocatepe gemilerinde görev yaparken hayatını kaybeden askerler için gemi görselleri haritada kullanıldı. Osmanlı döneminin simge süvarileri de çalışmanın görsel bölümünde yer aldı. Cesaret ve mücadeleyi temsil eden bu figürlerin yanı sıra, Rusya sınırları içerisindeki Trans Sibirya demir yolu hattı da Birinci Dünya Savaşı sırasında bu bölgede bulunan Türk askerlerinin hatırasını yaşatmak amacıyla haritaya dahil edildi. Hazırlanan çalışma, Türkiye dışında hayatını kaybeden Türk vatandaşlarının ve askerlerin hatıralarını farklı coğrafyalar üzerinden görünür hale getirirken, yeni tarihi bilgilerin ortaya çıkması halinde genişletilebilecek bir yapıyla oluşturuldu.