Diyarbakır Türkiye'nin Kaçıncı Büyük Şehri?

Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nin en önemli merkezlerinden biri olan Diyarbakır, hem tarihi mirası hem de nüfus yoğunluğuyla Türkiye'nin büyük şehirleri arasında yer alıyor. Yüzölçümü, il nüfusu ve şehir merkezi büyüklüğü gibi farklı kriterler dikkate alındığında Diyarbakır'ın sıralaması değişebiliyor. Ancak genel nüfus verileri esas alındığında Diyarbakır, Türkiye'nin en kalabalık şehirleri arasında üst sıralarda bulunuyor.

Türkiye İstatistik Kurumu verilerine göre Diyarbakır'ın il nüfusu 1,8 milyonu aşmış durumda. Bu rakam, Diyarbakır'ı Türkiye genelinde en kalabalık iller arasında ilk 15 içerisinde konumlandırıyor. Büyükşehir statüsüne sahip olan kent, özellikle son yıllarda artan nüfusuyla dikkat çekiyor.

Nüfus büyüklüğüne göre sıralamadaki yeri

Türkiye'nin en kalabalık şehirleri sıralamasında İstanbul, Ankara ve İzmir ilk üç sırayı alıyor. Bu şehirleri Bursa, Antalya, Adana ve Konya gibi büyük merkezler takip ediyor. Diyarbakır ise nüfus bakımından Türkiye genelinde yaklaşık 12 ile 15'inci sıralar arasında yer alıyor.

Büyükşehir yasası sonrası il sınırlarının tamamının büyükşehir belediyesi kapsamına alınması, nüfus rakamlarını doğrudan etkiledi. Diyarbakır'ın merkez ilçeleri olan Bağlar, Kayapınar, Sur ve Yenişehir, toplam nüfusun önemli bir bölümünü oluşturuyor. Özellikle Kayapınar ilçesi son yıllarda hızlı bir nüfus artışı gösterdi.

Yüzölçümü ve coğrafi büyüklük

Diyarbakır yalnızca nüfus açısından değil, yüzölçümü bakımından da Türkiye'nin geniş illerinden biri olarak öne çıkıyor. Yaklaşık 15 bin kilometrekareye yaklaşan yüzölçümü ile Türkiye'nin alan bakımından en büyük ilk 10 ili arasında yer alıyor.

Bu geniş coğrafya, hem kırsal hem de kentsel yerleşim alanlarını kapsıyor. İl genelinde 17 ilçe bulunuyor. Kırsal mahallelerin fazlalığı, Diyarbakır'ın coğrafi büyüklüğünü daha belirgin hale getiriyor. Bu durum, nüfus yoğunluğunun bazı bölgelerde düşük olmasına yol açarken merkez ilçelerde yoğunlaşmayı artırıyor.

Bölgesel merkez olma özelliği

Diyarbakır, Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nin en önemli ekonomik ve kültürel merkezlerinden biri olarak kabul ediliyor. Sağlık, eğitim ve ticaret alanlarında çevre illere hizmet veren şehir, bölgesel bir çekim merkezi konumunda bulunuyor. Dicle Üniversitesi gibi köklü eğitim kurumları, ilin öğrenci nüfusunu artırıyor.

Tarihi surları, Hevsel Bahçeleri ve kültürel mirasıyla turizm potansiyeline sahip olan Diyarbakır, hem yerli hem de yabancı ziyaretçilerin ilgisini çekiyor. Bu özellikler, şehrin sosyal ve ekonomik dinamizmini güçlendiriyor.

Şehir merkezi ve il geneli farkı

Diyarbakır'ın büyüklüğü değerlendirilirken il geneli ile şehir merkezi nüfusunun ayrıştırılması gerekiyor. İl genelinde 1,8 milyonu aşan nüfus bulunurken, şehir merkezindeki nüfus bunun önemli bir kısmını oluşturuyor. Özellikle Bağlar ve Kayapınar ilçeleri, yoğun yerleşim alanları olarak öne çıkıyor.

Şehir merkezindeki nüfus yoğunluğu, Diyarbakır'ı bölgenin en büyük metropolü haline getiriyor. Kırsal mahallelerin geniş alana yayılması ise yüzölçümünü büyütüyor ancak nüfus dağılımını seyreltiyor.

Genel tabloya bakıldığında Diyarbakır, nüfus açısından Türkiye'nin en büyük şehirleri arasında ilk 15 içinde yer alıyor. Yüzölçümü bakımından ise ilk 10 il arasında bulunuyor. Hem demografik hem de coğrafi açıdan önemli bir konuma sahip olan Diyarbakır, Güneydoğu Anadolu'nun en büyük şehirlerinden biri olma özelliğini sürdürüyor.

Kaynak: Zeki Ersin Yıldırım