Buzul Dalgalanması Şehirleri Sular Altında Bırakabilir!
Küresel ısınmanın etkisiyle buzulların yok oluşu tartışılırken, bilim dünyasından ezber bozan bir araştırma geldi. 'Dalgalanma' (surge) olarak adlandırılan ve nadir görülen bir doğa olayı, bazı buzulların tahmin edilemez bir süratle ilerleyerek yerleşim birimlerini tehdit etmesine neden oluyor.
Dünya genelindeki 3 binden fazla dalgalanan buzulu mercek altına alan kapsamlı bir çalışma, bu devasa kütlelerin sıra dışı hareketlerini ortaya koydu. Normal şartlarda hareket hızı gözle seçilemeyecek kadar düşük olan buzullar, dalgalanma evresine girdiklerinde haftalar içinde hızlanarak günde 60 metre mesafe kat edebiliyor. Bilim insanlarına göre bu durum, buz kütlesinin tabanında biriken suyun tahliye edilememesi ve oluşan basınçla sürtünmenin azalması sonucu meydana geliyor.
İlerleme Buz Kaybını Yavaşlatmıyor
Buzulların bu ani hareketliliği, sanılanın aksine buz miktarını korumuyor; tam tersine erime sürecini daha da agresif hale getiriyor. Hızla yer değiştiren dev kütleler, nehir yataklarının önünü keserek istikrarsız yapay göllerin oluşmasına yol açıyor. Bu barajların aniden patlaması ise aşağı havzalarda yıkıcı sel felaketlerini beraberinde getiriyor. Özellikle Karakurum Dağları'ndaki Shisper Buzulu'nun tetiklediği taşkınların, Pakistan ve Çin arasındaki stratejik ulaşım ağlarında ağır tahribata yol açtığı biliniyor.
Isınan İklim Dengeyi Bozuyor
Dünyadaki toplam buzulların sadece yüzde 1'i bu karakteristik özelliği taşısa da, bu oran toplam buzul yüz ölçümünün yüzde 16'sına denk geliyor. Arktik, Himalayalar ve And Dağları gibi kritik bölgelerde yoğunlaşan bu hareketlilik, iklim değişikliğiyle birlikte daha riskli bir boyuta ulaşıyor. Artan yağış miktarı ve aşırı sıcaklar, buzulların on yıllarca süren durgunluk dönemlerini erkenden sonlandırabiliyor. Uzmanlar, daha önce bu tür bir hareketliliğin gözlemlenmediği Antarktika gibi bölgelerin dahi gelecekte tehlikeli buz akıntılarına ev sahipliği yapabileceği konusunda uyarıda bulunuyor.