Balkonda Bile Yetişiyor Ama Fiyatı El Yakıyor: Eylül Ayında Marul Zam Şampiyonu Oldu

Marulun Tarladan Markete Yolculuğu Cebin Dostu Değil

Raporda marulun fiyat serüveni ayrıntılı şekilde ele alındı. Üretici, bir marulu hale ortalama 18,14 TL'den satarken, bu fiyat halden çıkışta 34,50 TL'ye yükseliyor. Pazara ulaştığında ise fiyat 44,17 TL'ye kadar çıkıyor. Aynı ürün market raflarına geldiğinde ise etiket fiyatı ortalama 63,58 TL'ye ulaşıyor. Üretici fiyatı ile market satış fiyatı arasında oluşan yüzde 250'lik fark, tüketicinin cebini zorlarken, bu durum gıda arz zincirindeki aracılık maliyetlerini bir kez daha gündeme taşıyor.

Marulun kısa sürede yetiştirilebilmesi, evlerde ve balkonlarda saksıda üretiminin kolay olması, fiyat artışlarını daha da dikkat çekici hle getiriyor. Özellikle şehirde yaşayan tüketiciler için marul, düşük maliyetle kendi kendine üretilebilen bir sebze olarak biliniyor. Buna rağmen market raflarındaki fiyatların bu denli yüksek seyretmesi, sektör temsilcilerinin de eleştirilerine neden oluyor.

Patates ve Diğer Sebzelerde de Fiyat Farkı Dikkat Çekti

TZOB raporunda yalnızca marul değil, diğer temel sebzelerde de üretici ile market fiyatları arasında ciddi farklar olduğuna değinildi. En çarpıcı örneklerden biri patates oldu. Üreticiden 4,4 TL'ye alınan patatesin market fiyatı Eylül ayında ortalama 19,08 TL'ye kadar çıktı. Bu artış, patatesin tarladan tüketiciye ulaşana kadar fiyatının üçe katlandığını ortaya koydu.

Benzer şekilde kabak, sivri biber, yeşil soğan, patlıcan ve havuç gibi ürünlerde de benzer bir tablo gözlemlendi. Kabakta yüzde 38,8, sivri biberde yüzde 54, yeşil soğanda ise yüzde 20,1 oranında fiyat artışları yaşandı. Bu ürünlerdeki zamlar, son aylarda vatandaşın mutfak giderlerini artıran temel sebepler arasında yer aldı.

Eylülde Bazı Ürünlerde Fiyat Düşüşü Yaşandı

Her ne kadar pek çok üründe fiyat artışı yaşansa da, bazı ürünlerde Eylül ayında düşüşler de kaydedildi. Üreticilerden alınan verilere göre 28 ürünün 20'sinde fiyatlar yükselirken, 6 üründe ise düşüş gözlendi. Bu düşüşlerin başında limon geldi. Limon, yüzde 26,9 oranındaki fiyat düşüşüyle en fazla ucuzlayan ürün oldu.

Limon fiyatlarındaki bu gerilemenin temel nedeni, ihracat kotalarındaki sınırlamalar ve erkenci çeşitlerin hasadına başlanması olarak gösterildi. Artan arz nedeniyle limon fiyatları iç pazarda düşüşe geçti. Marketlerde limon fiyatlarındaki gerileme oranı ise yüzde 42,7 seviyesine kadar ulaştı. Bu durum, özellikle yaz aylarında yüksek fiyatlara satılan limonun yeniden erişilebilir hle gelmesini sağladı.

Fındıkta Rekor Artış Dikkat Çekti

Raporda dikkat çeken bir diğer veri ise fındık fiyatlarıyla ilgiliydi. Türkiye'nin önemli tarım ürünlerinden biri olan fındıkta, Eylül ayında yüzde 73,7 oranında bir fiyat artışı yaşandı. Bu artışta hem rekolte beklentilerindeki değişiklikler hem de küresel talep faktörleri etkili oldu. Fındık üreticileri, yeni sezonun ihracat açısından güçlü geçmesini beklerken, iç piyasada da fiyatların yukarı yönlü hareket ettiği gözlemlendi.

Eylül ayı fiyat verileri, üretici ile tüketici arasındaki fiyat farkının tarım sektöründeki yapısal sorunları yeniden gündeme getirdi. Özellikle aracılık zincirindeki maliyetlerin azaltılması ve üretici gelirlerinin artırılması gerektiği konusunda sektör temsilcileri hemfikir. Gıda fiyatlarındaki bu dalgalanmalar, tüketici bütçelerini de doğrudan etkiliyor.

Kaynak: Zeki Ersin Yıldırım