Arakan Kararı Küresel Hukukta Yeni Sayfa Açtı! BM'den Myanmar'a Sert Çağrı
Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Yüksek Komiseri Volker Türk, Uluslararası Adalet Divanı'nın Myanmar'ın Arakanlı Müslümanlara yönelik soykırım suçuna hükmetmesini tarihi bir gelişme olarak nitelendirdi. Türk, bağlayıcı nitelikteki kararın derhal uygulamaya konulması ve mağdurların haklarının iade edilmesi gerektiğini vurguladı.
Uluslararası Adalet Divanı'nın (UAD) Myanmar ordusunun 2016 ve 2017 yıllarında Arakanlı Müslümanlara karşı yürüttüğü operasyonlarda soykırım suçu işlendiğine dair kararı, küresel diplomaside ve insan hakları çevrelerinde geniş yankı uyandırdı. Yazılı bir değerlendirme yayımlayan Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Yüksek Komiseri Volker Türk, Mahkeme'nin hükmünü memnuniyetle karşıladığını belirterek, bu adımın cezasızlık düzenini kıracak ve adalet arayışında dönüm noktası oluşturacak nitelikte olduğunu dile getirdi. Türk, Arakanlı Müslümanların ve tüm Myanmar halkının maruz kaldığı ağır acıların insanlık vicdanında derin bir yara açtığını ifade ederken, tanıklık ve hukuki mücadeleyle gerçeği gündeme taşıyan mağdurların ve hayatta kalanların cesaretine dikkat çekti.
Bağlayıcı Karar ve Uluslararası Toplumun Sorumlulukları
UAD kararlarının hukuken bağlayıcı, nihai ve temyiz edilemez olduğunun altını çizen Volker Türk, hükmün kağıt üzerinde kalmaması ve hızla somut eylemlere dönüşmesi gerektiğini kaydetti. Myanmar yönetiminin Mahkeme tarafından işaret edilen kapsamlı çözüm yollarını vakit kaybetmeden hayata geçirmesinin zorunlu olduğunu vurgulayan Türk, davaya müdahil olan devletlerin tutumunu da olumlu bulduğunu aktardı. Yüksek Komiser, devletlere Myanmar'daki iktidar sahipleriyle olan ilişkilerini bu hukuki tespitler ışığında yeniden gözden geçirme çağrısında bulunurken, şiddet ve zulmün sona ermesi için diplomatik ve siyasi iradenin ortaya konulmasını istedi.
Vatandaşlık Hakkı, İnsani Yardım ve Dijital Nefret Uyarısı
Açıklamasında sahadaki insani tablo ile Arakanlıların geleceğine dair kritik şartları sıralayan Türk, güvenli ve kalıcı dönüş koşulları oluşmadan hiçbir Arakanlının Myanmar'a geri gönderilmemesi gerektiğini söyledi. Arakanlı Müslümanların vatandaşlık haklarının eksiksiz biçimde geri verilmesi gerektiğini belirten Türk, mağdurlara yönelik tazminat mekanizmalarının güçlendirilmesi ile Bangladeş ve diğer ülkelerdeki insani yardım faaliyetlerine kesintisiz kaynak aktarılmasının önemini vurguladı. Bunun yanı sıra dijital mecralarda Arakanlıları hedef alan nefret söyleminin tırmanma ihtimaline karşı uyarıda bulunan Türk, sosyal medya şirketlerinin içerik denetimlerini sıkılaştırmasını ve gerekli hassasiyeti göstermedikleri takdirde sorumlu tutulmalarını talep etti.
2017 Operasyonlarından Gazze Davasına Uzanan Emsal Etkisi
Myanmar ordusunun Ağustos 2017'de Arakan eyaletinin kuzeyinde başlattığı askeri operasyonlar, ağır can kayıplarının, cinsel şiddetin ve yakılan köylerin ardından yüz binlerce Arakanlı Müslümanın komşu Bangladeş'e sığınmasına yol açmıştı. Bu gelişmelerin ardından Gambiya, 11 Kasım 2019 tarihinde UAD nezdinde Myanmar aleyhine soykırım davası açarak süreci uluslararası yargıya taşımıştı. Hukuk ve diplomasi çevrelerinde, UAD'nin Myanmar hakkında verdiği bu soykırım kararının, Güney Afrika tarafından Gazze'de soykırım işlediği iddiasıyla İsrail aleyhine açılan dava bakımından da önemli bir emsal teşkil etmesi bekleniyor.