Ağır Suçlarda Yaş İndirimi Hakimin Takdirine Bırakıldı

Kasten öldürme veya kalıcı organ kaybı, bitkisel hayat ve gebeliğin sonlanması gibi ağır neticeli yaralama eylemlerine karışan 15-18 yaş grubundaki adli süreçteki çocuklar için otomatik yaş indirimi dönemi sona eriyor. Mahkemeler; kastın ağırlığı, güdülen amaç ve suça konu olan fiilin işleniş biçimini göz önünde bulundurarak bu yaş grubundaki failler hakkında yaş indirimini tamamen uygulama dışı bırakabilecek.

Yaş gruplarına göre belirlenen ceza alt ve üst sınırlarında da net parametreler çizildi. 12 ile 15 yaş arasındaki çocuklar için fiilin hukuki anlamını kavrama yeteneği belirleyici kriter olmaya devam ederken, ceza sorumluluğu bulunan hallerde ağırlaştırılmış müebbet gerektiren suçlar için 13 ila 18 yıl arası hapis cezası öngörüldü. Bu gruptaki çocukların bir üst yaş grubunun ceza rejimine tabi tutulması hususunda ise hakimlere geniş bir takdir alanı sağlandı. 15 ile 18 yaş arasındaki çocuklarda ise ağırlaştırılmış müebbet gerektiren eylemlerde uygulanacak hapis cezası süresi 19 yıldan 27 yıla kadar uzanabilecek.

Dikkatsiz Silah Sahiplerine Hapis Cezası ve Kesici Alet Yasağı

Toplumsal güvenliği tehdit eden unsurlara karşı mevzuata eklenen yeni hükümler, bireysel tedbirsizliği sert yaptırımlara bağladı. Ateşli silahların muhafazasında gerekli dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı hareket ederek bu silahların çocuklar tarafından ele geçirilmesine sebebiyet veren kişilere 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası verilecek. Silah sahibinin ihmali sonucu yaşanabilecek olası faciaların önüne geçmeyi hedefleyen bu madde, sorumluluğu doğrudan yetişkinin omuzlarına yüklüyor.

Kesici ve delici aletlerin sergilenmesi ile satışına yönelik de oldukça sıkı kısıtlamalar hayata geçiriliyor. Av ve spor araçları satmaya yetkili ruhsatlı dükkanlar dışında her türlü bıçak ve benzeri aletin açıkta teşhir edilmesi veya satılması engellenecek. 18 yaşından küçüklere kesici alet satışı tamamen yasaklanırken, bu kuralı ihlal eden işletmelere yüksek idari para cezaları uygulanacak. Düzenlemeye aykırı hareket eden veya durumu yetkili birimlere bildirmeyen sorumlulara 5 bin ila 10 bin lira arasında değişen cezalar kesilecek. Söz konusu yasal kısıtlama internet üzerinden yapılan mesafeli satışlar için de geçerli sayılacak.

Ceza İnfaz Süreçleri ve Çocuk Eğitimevlerinde Yeni Kurallar

Adli süreçteki çocukların ceza infaz kurumlarındaki durumlarına ilişkin kurallar da sil baştan kurgulandı. Hapis cezası alan çocuk hükümlülerin doğrudan çocuk eğitimevlerine gönderilmesi uygulamasına son verilerek, infazın ilk aşamasının çocuk kapalı ceza infaz kurumlarında başlatılması esası getirildi. Kurum içerisindeki idare ve gözlem kurulunun yapacağı düzenli değerlendirmeler neticesinde iyi halli olduğu tespit edilen hükümlüler eğitimevlerine sevk edilecek.

Çocukların durumlarını değerlendirecek kurulda psikolog, pedagog, sosyal çalışmacı ve baro temsilcisi avukatlar gibi uzman isimler yer alacak. Üç ayda bir yapılacak incelemelerde tutumları olumsuz değerlendirilen çocukların durumları en geç altı ay içinde yeniden ele alınacak. Öte yandan, kasten işlenen suçlarda toplam 3 yıl veya daha az ceza alan çocuk hükümlüler doğrudan eğitimevlerine kabul edilebilecek. Koşullu salıverilme hesaplamalarında ise belirli ağır suçlar haricinde, çocuğun 15 yaşını dolduruncaya kadar cezaevinde geçirdiği her bir gün iki gün olarak hesaba katılacak.

Aile Hukuku İhlallerine Yaptırımlar Artırıldı

Aile kurumunu ve çocukların gelişim ortamını korumayı amaçlayan düzenleme, aile hukukundan doğan sorumluluklarını yerine getirmeyen ebeveynlere yönelik cezaları da artırdı. Çocuğunun bakım, eğitim ve destek yükümlülüğünü aksatan kişilere verilen hapis cezasının üst sınırı artırılarak 3 aydan 2 yıla kadar hapis şekline dönüştürüldü. Hamile eşini veya birlikte yaşadığı gebe kadını çaresiz durumda terk eden kişilere yönelik yaptırımlar da benzer şekilde ağırlaştırıldı.

Alkol, uyuşturucu madde bağımlılığı veya onur kırıcı davranışlar nedeniyle evlatlarının sağlığını ve güvenliğini ciddi derecede tehlikeye atan anne ve babalar için öngörülen ceza miktarları 1 yıldan 3 yıla kadar hapis olarak belirlendi. Velayet hakkı kaldırılmış olsa dahi bu tür ihmalleri sürdüren ebeveynler idari ve cezai süreçlerle karşı karşıya kalacak. Ayrıca koruyucu tedbir kararlarının gereklerini yerine getirmeyen bakım sorumlularına çocuk hakimi kararıyla tazyik hapsi uygulanabilecek.

Adli Süreçteki Çocuklar İçin Toplumsal Yönlendirme Tedbirleri

Yasal metinlerde uzun yıllardır yer alan "suça sürüklenen çocuk" kavramı terk edilerek "adli süreçteki çocuk" ifadesi resmi olarak kullanılmaya başlandı. Ceza sorumluluğu bulunmayan adli süreçteki çocuklar için topluma kazandırma odaklı yönlendirme tedbirleri geliştirildi. Bu kapsamda çocuklar; kamu kurumlarında sosyal hizmet görevlerinden çevre temizliğine, kütüphane çalışmalarından bağımlılıkla mücadele programlarına kadar geniş bir alanda gelişim destekleyici faaliyetlere tabi tutulacak.

Dijital platformlardaki risklere karşı geliştirilen tedbirler çerçevesinde ise siber güvenlik birimleri ve iletişim kurumları aracılığıyla çocukların kullandığı teknolojik cihazlar denetim altına alınabilecek. Riskli görülen uygulama ve mecralara erişim engeli getirilebilecek. Sağlık kurumlarına getirilen ve madde bağımlılığı veya ruhsal rahatsızlık nedeniyle tehlike arz eden çocuklar için ise 24 saat içinde acil korunma raporu hazırlanarak 48 saat içerisinde mahkeme kararıyla gerekli tıbbi müdahale ve tedavi süreci başlatılacak.