55 Yaş Altındakilere Emeklilik İmkanı: Formül Açıklandı

Emeklilikte yaş şartını bekleyen milyonlarca çalışan için dikkat çekici gelişmeler yaşanıyor. Sosyal güvenlik mevzuatında uzun süredir yer alan ancak kamuoyunda yeterince bilinmeyen bazı haklar sayesinde 55 yaşın altında emeklilik imkanı doğabiliyor. Özellikle ağır ve riskli işlerde çalışanlar ile özel durumları bulunan sigortalılar için uygulanan düzenlemeler, emeklilik yaşını 5 ila 8 yıl arasında öne çekebiliyor. Emeklilikte Yaşa Takılanlar düzenlemesinden yararlanamayan ya da prim gününü doldurup yaş bekleyen vatandaşlar için bu başlıklar yeniden gündeme geldi.

Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından uygulanan fiili hizmet süresi zammı, malulen emeklilik ve kısmi emeklilik gibi haklar, belirli şartları taşıyan sigortalılara erken maaş bağlanmasının önünü açıyor. Uzmanlar, birçok kişinin bu haklardan haberdar olmadığı için gereğinden fazla çalışmaya devam ettiğini belirtiyor.

Yıpranma Hakkı ile Yaş Şartı Geri Çekiliyor

Fiili hizmet süresi zammı olarak bilinen uygulama, kamuoyunda yıpranma payı olarak adlandırılıyor. Bu sistemde bazı meslek gruplarında çalışanlar, yaptıkları işin zorluğu ve risk seviyesi nedeniyle daha fazla çalışmış sayılıyor. Yani bir yıl çalışan sigortalının primine ilave süre ekleniyor ve bu süre emeklilik yaşından düşülüyor.

Yer altında çalışan madenciler, emniyet mensupları, askeri personel, gazeteciler ve bazı ağır sanayi işçileri bu kapsama giren gruplar arasında bulunuyor. Çalışılan her yıl için 60 ila 180 gün arasında değişen ek prim süresi hesaplanıyor. Bu ek süre hem toplam prim gününe ekleniyor hem de yaş haddinden indiriliyor. Uzun yıllar bu kapsamdaki mesleklerde çalışan bir sigortalının emeklilik yaşı 50’li yaşların başına kadar düşebiliyor.

Hangi Meslekler Avantaj Sağlıyor

Yıpranma hakkından yararlanan meslek grupları oldukça geniş bir listeye yayılıyor. Yer altı madenciliği en avantajlı alanlardan biri olarak gösteriliyor. Bunun yanında polisler, askerler ve bazı güvenlik birimleri personeli de erken emeklilik avantajına sahip. Sağlık çalışanları arasında belirli görevleri yürütenler de bu kapsama dahil edilebiliyor.

Demir çelik fabrikaları, cam üretim tesisleri ve ağır metal işlenen sanayi kollarında çalışan işçiler de fiili hizmet süresi zammından yararlanabiliyor. İtfaiyeciler ve basın kartı sahibi gazeteciler de listede yer alan gruplar arasında bulunuyor. Bu alanlarda uzun süre görev yapan çalışanlar için yaş şartı önemli ölçüde geri çekilebiliyor.

Engelli Çocuğu Olan Annelere Özel Düzenleme

Erken emeklilik yalnızca mesleki risklerle sınırlı değil. Bakıma muhtaç derecede ağır engelli çocuğu bulunan anneler için de özel bir düzenleme uygulanıyor. 2008 sonrası çalışma sürelerinin belirli bir oranı prim gününe ekleniyor. Bu eklenen süre yalnızca prim sayısını artırmakla kalmıyor, aynı zamanda yaş haddinden de indiriliyor.

Bu hak sayesinde engelli çocuğu olan anneler hem daha kısa sürede prim şartını tamamlayabiliyor hem de yaşıtlarına kıyasla daha erken emekli olabiliyor. Sosyal güvenlik uzmanları, bu düzenlemenin sosyal devlet anlayışının bir yansıması olduğunu ifade ediyor.

Kısmi Emeklilik Seçeneği de Masada

Prim gün sayısını tamamlayamayan sigortalılar için kısmi emeklilik hakkı da bulunuyor. Özellikle 8 Eylül 1999 öncesinde sigortalı olanlar için 15 yıllık sigortalılık süresi ve 3600 prim günüyle emeklilik imkanı söz konusu olabiliyor. Bu sistemde yaş şartı, prim tamamlama tarihine göre belirleniyor.

Kadınlarda 50 ila 58, erkeklerde ise 55 ila 60 yaş aralığında emeklilik hakkı doğabiliyor. Bu yöntem, prim gününü artırmakta zorlanan çalışanlar için alternatif bir yol olarak öne çıkıyor.

Malulen Emeklilikte Yaş Şartı Aranmıyor

Çalışma hayatı sırasında iş gücünün en az yüzde 60’ını kaybeden sigortalılar için malulen emeklilik imkanı bulunuyor. Bu durumda yaş şartı aranmıyor. En az 10 yıl sigortalılık ve 1800 prim günü yeterli oluyor. Eğer kişi başkasının bakımına muhtaç derecede malul durumdaysa, 10 yıl şartı da aranmayabiliyor.

Uzmanlar, bu haklardan yararlanmak isteyen vatandaşların hizmet dökümlerini kontrol etmeleri gerektiğini belirtiyor. Meslek kodlarının doğru işlenmemesi durumunda erken emeklilik hakkı kaybedilebiliyor. Bu nedenle gerekli durumlarda ilgili kurumlara başvurarak kayıtların düzeltilmesi önem taşıyor.

Sosyal güvenlik sisteminde yer alan bu düzenlemeler, 55 yaş altındaki sigortalılar için önemli fırsatlar sunuyor. Şartları taşıyan çalışanların haklarını araştırmaları ve başvuru süreçlerini dikkatle takip etmeleri gerekiyor.

Kaynak: Zeki Ersin Yıldırım